Blog Full

Ştat cədvəli təşkilatın struktur bölmələrini, vəzifə və peşələri, habelə ştat vahidlərinin sayını göstərən sənəddir. Bu materialda ştat cədvəlinin doldurulma qaydası, şirkətlər üçün məcburi olub-olmaması, mövcud sənədə necə dəyişikliklər edilməsi barədə məlumat verilir.

Ştat cədvəlinin hazırlanması məcburidirmi?

İşəgötürənin ştat cədvəlinin olması haqqında Əmək Məcəlləsində  birbaşa göstəriş yoxdur, o, işəgötürənin mülahizəsi əsasında hazırlanır. Amma 28 iyun 2024-cü il tarixli 1195-VIQD saylı qanunla AR Əmək Məcəlləsinə edilən dəyişiklərlə Məcəlləyə “ştat (ştata vahidi)” anlayışı əlavə edilib (maddə 8-1). Dəyişikliyə əsasən bu anlayış mərkəzləşdirilmiş elektron informasiya sistemində yaxud müəyyən hallarda kağız daşıyıcıda yaradılan cədvəl üzrə vəzifə adının və vəzifə maaşının əks olunduğu vahidi ifadə edir. Bu da həmin ştat vahidlərinin göstəricilərini (ştat vahidinin adı, sayı, hər vahid üzrə əməkhaqqı və tarif dərəcələrini) əks etdirən siyahının olmasını zəruri edir. Bundan başqa, belə bir siyahı rəhbərlik və insan resursları ilə iş bölməsinin əməkdaşlarına əmək mübahisələrini, habelə kadr axınını idarə etməyə kömək edir.

Ştat cədvəlinin standart forması varmı?

Sahibkarlıq subyektləri üçün ştat cədvəlinin standart forması yoxdur, amma AR NK-nın təsdiq etdiyi “Dövlət büdcəsindən maliyyələşən idarə və təşkilatların ştat cədvəllərinin maliyyə orqanlarında qeydiyyatdan keçirilməsi qaydalar”-a 1 saylı əlavə də belə bir forma nümunəsi var. Sahibkarlıq subyektləri bu nümunəvi formada kiçik düzəlişlər etməklə istifadə edə bilər yaxud özləri belə bir forma hazırlaya bilərlər. Əsas odur ki, hazırlanmış ştat cədvəli özündə bütün lazımi məlumatları ehtiva etsin.

Cədvəl buna məsul olan istənilən işçi – kadrlar şöbəsinin müdiri, baş mühasib və ya digər səlahiyyətli əməkdaş tərəfindən tərtib edilə bilər. Yadda saxlamaq lazımdır ki, mülki hüquq müqavilələr (xidməti müqavilələr) əsasında işləyən işçilər ştatlı işçilər sayılmır və cədvəldə göstərmir.

Ştat cədvəlinin əsas vəzifəsi və qüvvədə olma müddəti

Cədvəldə müəssisənin bütün təşkilati strukturu əks olunur.  O, ştatların sayı, əməkhaqqı və ona əlavələri özündə əks etdirir, əməkhaqqı xərclərini təhlil etməyə imkan verir. İxtisarlar zamanı o, müəssisədə struktur dəyişiklikləri faktını təsdiqləməyə kömək edir.

Ştata cədvəlinin qüvvədə olma müddəti qanunla müəyyən edilmir, lakin, adətən, il ərzində sənədə dəyişikliklər edilirsə, növbəti ilin əvvəlindən yenisi təsdiq edilir. Amma o, birdəfəlik təsdiq edilə və daimi olaraq qüvvədə qala bilər.

Ştat cədvəlinin hazırlanması və təsdiqi

Cədvəl elə tərtib edilməlidir ki, onda bu məlumatlar öz əksini tapsın:

• struktur bölmələr;
• vəzifə və peşələr;
• ştat vahidlərinin sayı;
• aylıq əməkhaqqı;
• vəzifə maaşına əlavələr;
• qeydlər.

Ştat cədvəli rəhbər yaxud digər səlahiyyətli şəxs tərəfindən imzalanmış əmrlə təsdiq edilir. İxtiyari formada tərtib edilən əmrdə aşağıdakı məlumatlar ola bilər:

• Ştat cədvəlinin qüvvəyə minmə tarixi;
• əvvəlki cədvəlin, əgər varsa, artıq qüvvədən düşdüyü haqqında qeyd;
• əmrin icrasına məsul şəxsin kimliyi.

Tərtib edilmiş ştat cədvəlinin özü, adətən, bu əmrə əlavə olunur.

Ştat cədvəlinin nümunə formasını yüklə 

İstehsal müəssisəsi balansında olan avadanlıqları sığorta şirkətində 01.02.2024 – 01.02.2026-ci illəri əhatə edən iki illik dövr üzrə sığortalayıb və sığorta şirkətinə 12.000 manat məbləğində sığorta haqqı ödəyib. Bu zaman müəssisə sığorta xərclərini gəlirdən necə çıxmalıdır?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, 2024-cü il yanvarın 1-dən Vergi Məcəlləsinin 116.1-ci maddəsində edilmiş dəyişikliyə əsasən, öz işçilərinin xeyrinə əmlakın zərərdən sığortalanması, habelə xarici sığortaçılar ilə bağlanmış həyat sığortası müqavilələri üzrə sığorta haqları istisna olmaqla, sığorta haqları üzrə, həmçinin təkrarsığorta müqavilələrinə münasibətdə təkrarsığorta haqları üzrə öhdəliklər gəlirdən çıxılır və sığorta müqaviləsinin müddəti bir neçə hesabat dövrünü əhatə edirsə, çəkilən sığorta haqqı xərcləri həmin hesabat dövrləri üzrə onun hesablanması qaydasına müvafiq surətdə bölüşdürülür.

Buna əsasən, müəssisə tərəfindən çəkilmiş bir neçə hesabat dövrünü əhatə edən sığorta haqqı xərcləri hesabat dövrləri üzrə onun hesablanması qaydasına müvafiq surətdə bölüşdürülməklə gəlirdən çıxılır.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 116.1-ci maddəsi

Mənbə: vergiler.az

Məcburi dövlət sosial sığorta haqqı – sığortalamaya görə sığortaçıya verilən pul vəsaitidir. Məcburi dövlət sosial sığortasında sığorta haqqı əmək ödənişinə (gəlirə) nisbətdə faizlə müəyyən edilir, sığortaedənin və sığortaolunanın vəsaiti hesabına ödənilir. Mövzu ilə bağlı suala əmək qanunvericiliyi üzrə ekspert Nüsrət Xəlilov aydınlıq gətirir. 

“Sosial sığorta haqqında” Qanuna əsasən, muzdlu işdən əldə edilən gəlirlər üzrə məcburi dövlət sosial sığorta haqqı aşağıdakı dərəcələrlə ödənilir:

• Sığortaedən tərəfindən ödənilən sığorta haqqı – hesablanmış əməyin ödənişi fondunun və məcburi dövlət sosial sığortasına cəlb olunan digər gəlirlərin 22 faizi;
• Sığortaolunan tərəfindən ödənilən sığorta haqqı – işçinin əməkhaqqının və məcburi dövlət sosial sığortasına cəlb olunan digər gəlirlərinin 3 faizi.

Neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan və qeyri-dövlət sektoruna aid edilən sığortaedənlərdə işləyən sığortaolunanların muzdlu işdən aylıq gəlirlərindən məcburi dövlət sosial sığorta haqqı 2019-cu il yanvarın 1-dən 7 il müddətində aşağıdakı dərəcələrlə ödənilir:

Muzdlu işə aid olmayan fəaliyyətdən gəlir əldə edən sığortaolunanlar üzrə məcburi dövlət sosial sığorta haqqı aşağıdakı dərəcələrlə ödənilir:

Sahibkarlıq fəaliyyəti üzrə – minimum aylıq əməkhaqqının tikinti sahəsində 50 faizi, digər sahələrdə 25 faizi miqdarının:

• Bakı şəhərində 100 faizi,
• Sumqayıt və Gəncə şəhərlərində 90 faizi,
• digər şəhərlərdə 80 faizi,
• rayon inzibati ərazi vahidlərinin inzibati mərkəzi olan inzibati ərazi vahidlərində və qəsəbələrdə 60 faizi,
• kənd yerlərində 50 faizi miqdarında.

Misal 1

Neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan və qeyri-dövlət sektoruna aid edilən müəssisədə çalışan işçinin aylıq gəliri 500 manatdır.

Məcburi dövlət sosial sığorta haqqının işçi və işəgötürəndən tutulması hansı qaydada həyata keçiriləcək?

İşçidən tutulma:
200 x 3% = 6 manat;
300 x 10% = 30 manat;
6 + 30 = 36 manat.

Deməli, işçinin aylıq əmək haqqından cəmi 36 manat sosial sığorta haqqı üzrə tutulma olacaq.

İşəgötürəndən tutulma:
200 x 22% = 44 manat;
300 x 15% = 45manat;
44 + 45 manat = 89 manat.

İşəgötürən tərəfindən isə işçinin xeyrinə ödənilməli olan sosial sığorta haqqının məbləği 89 manat olacaq.

Misal 2

Neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olan və dövlət sektoruna aid edilən müəssisədə çalışan işçinin aylıq gəliri 500 manatdır. Mədur dövlət sosial sığorta haqqının işçi və işəgötürəndən tutulması hansı qaydada həyata keçiriləcək?

İşçidən tutulma:
500 x 3% = 15 manat.

İşəgötürən:
500 x 22% = 110 manat.

Nəticədə işçi tərəfindən 15 manat, işəgötürən tərəfindən isə işçinin xeyrinə 110 manat sosial sığorta haqqı ödəniləcək.

Mənbə: vergiler.az