Blog Full

“Əməyin ödənişi üzrə işçi heyətinə olan borclar” hesabı

533 saylı “Əməyin ödənişi üzrə işçi heyətinə olan borclar” hesabı işəgötürən tərəfindən işçiyə müəyyən iş vaxtı müddətində üzərinə düşən öhdəliyi yerinə yetirmək üçün əmək müqaviləsinə əsasən görülən işə görə ödənilən gündəlik yaxud aylıq məbləğlərin uçotu üçün nəzərdə tutulub. Qeyd edilən hesab Hesablar Planının  53-cü maddəsi (“Qısamüddətli kreditor borclar”) üzrə açılan hesablardan biridir. Digər hesablar aşağıdakılardır:

• 531-ci hesab “Malsatan və podratçılara qısamüddətli kreditor borcları”;
• 532-ci hesab “Törəmə (asılı) müəssisələrə qısamüddətli kreditor borcları”;
• 534-ci hesab “Dividendlərin ödənilməsi üzrə təsisçilərə kreditor borcları”;
• 535-ci hesab “İcarə üzrə qısamüddətli kreditor borcları”;
• 535-1-ci subhesab “Maliyyə icarəsi üzrə qısamüddətli kreditor borcları”;
• 535-2-ci subhesab “Əməliyyat icarəsi üzrə qısamüddətli kreditor borcları”
• 536-cı hesab “Tikinti müqavilələri üzrə qısamüddətli kreditor borcları”;
• 537-ci hesab “Faizlər üzrə qısamüddətli kreditor borcları”;
• 538-ci hesab “Digər qısamüddətli kreditor borcları”

Əməkhaqqı ilə yanaşı işçiyə əlavələr, mükafatlar və digər ödənişlərin verilməsi mümkündür. Ödənişlər pul yaxud natura şəklində verilə bilər.

Hesab üzrə tənzimləmələr

533 saylı “Əməyin ödənişi üzrə işçi heyətinə olan borclar” hesabı üzrə mühasibat yazılışları AR MN kollegiyasının Q-01 №-li “Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarına əsasən mühasibat uçotunun aparılması Qaydaları”  ilə tənzimlənir. Tənzimləmə zamanı qaydaların 43.19-43.25 bəndləri tətbiq edilir.

İşçilərin mükafatlandırılması ilə bağlı münasibətlər aşağıdakı beynəlxalq mühasibat standartlarına əsasən aparılır:

• 2 №-li “Pay alətləri əsasında ödəmə” MHBS (İFRS 2) ;
• 19 №-li “İşçilərin mükafatlandırılması” MUBS (İAS 19) ;
• 24 №-li “Əlaqəli tərəflərlə bağlı məlumatların açıqlanması” MUBS (İAS 24) .

İstehsal fəaliyyəti ilə bağlı olan və istehsalla bağlı olmayan sahələrdə əməkhaqqı üzrə müxabirləşmə nümunələri ilə əvvəlki yazıların birində məlumat vermişik (bax: 533 saylı “Əməyin ödənişi üzrə işçi heyətinə olan borclar” hesabı üzrə uçot (1-ci hissə). Burada fərqli hallar üçün müxabirləşmə nümunələri ilə tanış olaq.

Müəssisə daxilində yaradılan qeyri-maddi aktivlər üzrə əməkhaqqının uçotu

“A” MMC öz daxilində istifadə etmək məqsədilə proqram təminatı yaratmaq qərarına gəlir. Proqram təminatı müəssisənin 3 işçisi tərəfindən hazırlanır. Onlara cəmi 6700 manat əməkhaqqı hesablanıb.

Müəssisə daxilində yaradıldıqda torpaq, tikili, avadanlıqlar üzrə əməkhaqqı

“A” MMC öz daxilində istifadə etmək məqsədilə əsas vəsait qurmaq qərarını almışdır. Bu əsas vəsaitin qurulmasına “A” MMC öz işçilərini cəlb etmişdir. İşçilərin sayı 5 nəfərdir və cəmi 8700 manat əməkhaqqı hesablanmışdır. Əsas vəsait qurulan zaman 23000 manatlıq materialdan istifadə olunmuşdur.

Əməkhaqqı üçüncü şəxslər tərəfindən ödənildikdə mühasibat yazılışları

Müəssisə tərəfindən 10 nəfər işçinin əməkhaqqı xərclərinin ödənilməsi məqsədilə təhtəlhesab şəxsə 4500 manatlıq pul verilmişdir. Ödənişlər edildikdən sonra təhtəlhesab şəxs tərəfindən avans hesabatı təqdim edilmişdir.

Deməli, avans hesabatına əsasən aşağıdakı əməliyyatlar uçota alınır:

Əməkhaqqı ödənildi – 4500 AZN

Dövlət və neft-qaz sektorunda əməkhaqqı üzrə müxabirləşmə

İşçi 2400 manat əməkhaqqı alır. Dövlət sektoruna aid olduğu üçün əməkhaqqı gəlir vergisinə cəlb edilib.

İşçilərlə hesablaşmalar haqqında daha geniş məlumat almaq üçün buraya keçid ala bilərsiniz.

“Azərbaycan Mühasiblər Məktəbi”nin “Mənfəət vergisi bəyannaməsi – 2024” mövzusunda təşkil etdiyi ödənişsiz vebinara qoşula bilməyənlər, keçid edərək video yazını izləyə bilərlər. 

Vebinarın təqdimatçısı Azər Qənbərov Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində “Dövlət maliyyəsində vergi siyasəti”, “Vergi müqavilələri”, “Vergi auditi”,  “Rəqəmsal iqtisadiyyat və vergiqoyma”, “Vergiqoymanın prinsipləri” fənlərini tədris edir. Eyni zamanda “Azərbaycan Mühasiblər Məktəbi”ndə vergi üzrə təlimçi olaraq fəaliyyət göstərir. Dövlət İmtahan Mərkəzində PMS imtahanları üzrə ekspertdir.

Azercell şirkətində Vergi hesabatları bölümünün rəhbəridir. İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətində “Biznesə başlama, vergi və hesabatlılıq” üzrə işçi qrupunun üzvüdür.

SOCAR Baş ofisində Vergilər Departamentində rəis müavini vəzifələrində çalışmışdır. Vergi qanunvericiliyinin tətbiqinə dair 50-dən artıq məqalənin müəllifidir. Peşəkar Mühasib Sertifikat imtahanını hər iki sektor üzrə müvəffəqiyyətlə vermişdir. “CİMA və ACCA” üzrə “Diplom Performance Management” və “DİPİFR” beynəlxalq diplomların, həmçinin Daxili audit Sertifikatının sahibidir.

Azərbaycanda ilk dəfə mənfəət vergisinin SAP ERP sistemində avtomatlaşdırılması və vergi uçotu ilə maya dəyərinin, gəlir və xərclərin uçotunun, eləcə də vergi registrlərinin düzgün formalaşması üzrə layihənin rəhbəridir.

Vergi auditi və daxili audit üzrə 15 ildən çox təcrübəyə malikdir.

Kanalımıza abunə olmaqla, qoşula bilmədiyiniz vebinarları yenidən izləyə bilərsiniz: https://www.youtube.com/@muhasiblermektebi

Peşəkar Mühasib Sertifikatı imtahanına hazırlıq kursları

Mühasibat kursları

Vergi kursları

Mühasiblər üçün Excel kursları

Əlaqə:

Əməyin ödənişi üzrə işçi heyətinə olan borclar

Əməkhaqqı dedikdə, işəgötürən tərəfindən işçiyə müəyyən iş vaxtı müddətində üzərinə düşən öhdəliyi yerinə yetirmək üçün əmək müqaviləsinə əsasən görülən işə görə ödənilən gündəlik yaxud aylıq məbləğ nəzərdə tutulur. 533 saylı “Əməyin ödənişi üzrə işçi heyətinə olan borclar” hesabı belə məbləğlərin uçotu üçün nəzərdə tutulub. Bu hesab Hesablar Planının  53-cü maddəsi (“Qısamüddətli kreditor borclar”) üzrə açılan hesablardan biridir.

Əməkhaqqı pul yaxud natura şəklində ödənilə bilər. Əməkhaqqı ilə yanaşı işçiyə əlavələr, mükafatlar, digər ödənişlərin edilməsi mümkündür.

Beynəlxalq mühasibat standartlarına görə işçilərin mükafatlandırılması ilə bağlı münasibətlər 2 №-li “Pay alətləri əsasında ödəmə” MHBS (İFRS 2), 19 №-li “İşçilərin mükafatlandırılması” MUBS (İAS 19), 24 №-li “Əlaqəli tərəflərlə bağlı məlumatların açıqlanması” MUBS-a əsasən (İAS 24) tənzimlənir.

“Əməyin ödənişi üzrə işçi heyətinə olan borclar” hesabı üzrə tənzimləmələr

Əməyin ödənişi üzrə işçi heyətinə olan borclara subhesabların açılması, müxabirləşmələrin verilməsi AR MN kollegiyasının Q-01 №-li “Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarına əsasən mühasibat uçotunun aparılması Qaydaları”  ilə tənzimlənir. Qaydaların 43.1-ci bəndinə görə 53-cü maddə üzrə aşağıdakı hesablar açıla bilər:

533 №-li “Əməyin ödənişi üzrə işçi heyətinə olan borclar” hesabı öhdəlik (passiv) hesabıdır və mühasibat uçotu subyektinin fəaliyyətinin həyata keçirilməsi zamanı işçi heyətinin mükafatlandırılması ilə əlaqədar ödənilməli olan borclar barədə ümumiləşdirilmiş məlumatlar əks etdirmək üçün nəzərdə tutulub.

Əməyin ödənişi üzrə işçi heyətinə borclar yarandıqda yuxarıda qeyd edilən qaydaların 43.19-cu, hesablanmış borclardan tutulmalar aparıldıqda 43.20-ci bəndi tətbiq edilir.

Belə borclar ödənildikdə mühasibat yazılışları həmin qaydaların 43.23-cü bəndi, borclar üçüncü şəxs tərəfindən ödənildikdə 43.24.-cü bəndi əsasında aparılır.

Əməyin ödənişi üzrə işçi heyətinə olan borcların bağışlanması yaxud iddia müddətinin keçməsilə əlaqədar qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada silinməsi zamanı müxabirləşmələr həmin qaydaların 43.25.-ci bəndinə uyğun nizamlanır.

İstehsalla bağlı olmayan sahədə əməkhaqqı üzrə müxabirləşmə nümunələri

“A” MMC-nin 5 nəfər işçisinin əməkhaqqı məlumatları aşağıdakı kimidir:

1-ci işçi – 2500 manat;

2-ci işçi – 2200 manat;

3-cü işçi – 2000 manat;

4-cü işçi – 1500 manat;

5-ci işçi — 900 manat.

Cəmi hesablanan əməkhaqqı 9100 manat təşkil edir.

İşçi tərəfindən ödənilən sığorta haqlarının uçotu:

İşəgötürən tərəfindən ödənilən sığorta haqlarının uçotu:

Ödəniş sosial sığorta haqları üzrə ayrı-ayrılıqda həyata keçirilir:

İstehsal sahəsində əməkhaqqı hesablanması ilə bağlı müxabirləşmə nümunələri

“A” MMC dəmir qapıların istehsalı ilə məşğul olur. Müəssisənin 35 nəfər işçisinin 27-si istehsal binasında, 8-i isə inzibati binada işləyir. İnzibati binada işləyən işçilərdən fərqli olaraq istehsalatda çalışan işçilərin əməkhaqqı xərcləri istehsalat məsrəflərinə aid edilir.

İstehsal binasında işləyən işçilər üçün cəmi hesablanmış əməkhaqqı 14050 manat təşkil edir.

 533 saylı “Əməyin ödənişi üzrə işçi heyətinə olan borclar” hesabı üzrə digər müxabirləşmə nümunələri ilə buradan tanış olmaq olar.

İşçilərlə hesablaşmalar haqqında daha geniş məlumat almaq üçün buraya keçid ala bilərsiniz.