Blog Full

Sınaq müddəti nədir?

Bildiyimiz kimi, əmək müqaviləsi işəgötürənlə işçinin münasibətlərini rəsmiləşdirən yeganə sənəddir. Qanunvericiliyə müvafiq olaraq, müqavilədə ilkin sınaq şərtlərinin göstərilməsi işəgötürənin əsas hüquqlarındandır. Sınaq müddəti işçinin peşəkarlığının, onun öz vəzifələrini yerinə yetirmək bacarıqlarının yoxlanması üçün verilən vaxt intervalıdır. Əmək müqaviləsi belə müddət müəyyən edilməklə yaxud edilmədən bağlana bilər. Bu,  Əmək Məcəlləsinin 51,52,53-cü maddələri ilə tənzimlənir.

Sınaq müddəti üzrə əmək müqaviləsində qeydlər  

Əmək müqaviləsi altı ayadək bağlanarsa sınaq müddəti ən çoxu 2 həftə, daha çox müddətə bağlanardsa 3 aydan çox olmayaraq müəyyən edilir.

Bu müddətə həm iş, həm də qeyri iş günləri daxildir, tərəflərin razılığına əsasən sınağı daha az müddətə də müəyyənləşdirmək  olar. Müddətə faktiki olaraq işdə olunan dövr daxildir. Əmək qabiliyyəti müvəqqəti itirildikdə, bu səbəbdən işdə olunmayan dövr, sınaq müddətinə müddətinə daxil deyil. İşdə olmadığınız dövr dedikdə, ƏM-nin 179-cü maddəsində qeyd olunduğu şəkildə orta aylıq əməkhaqqı məbləğinin, həmçinin iş yerinin saxlanıldığı hallarda işdə olmadığınız dövr nəzərdə tutulur. Sınaq müddəti:

• həm fəaliyyətə təzə başlayanlar;
• həm də iş stajı çox olan istənilən şəxs təyin oluna bilər.

Yəni, bir müəssisədə uzun müddət çalışmış işçi, başqa bir müəssisəyə işə qəbul olunarsa, ona da sınaq müddətinin tətbiq edilə bilər.

Əmək müqaviləsində sınaq müddəti haqqında heç bir qeyd yoxdursa, belə işçi sınaq müddəti müəyyən edilmədən bağlanmış əmək üzrə işə qəbul edilmiş sayılır. Sınaq müddətinin davam etdiyi müddətdə, işəgötürəni işçinin peşəkarlıq səviyyəsi yaxud əmək funkiusiyasını icrası qane etməzsə, o, üç gün əvvəldən xəbərdarlıq etməklə əmək müqaviləsini ləğv edə bilər. Qeyd edilən 3 təqvim günü qeyri-iş günlərinə düşərsə, qanunvericilikdə olduğu kimi ən azı üç gün qabaqcadan  yazılı şəkildə xəbərdarlıq edilməlidir. Müqavilənin ləğvi işəgötürən tərəfindən əsaslandırılmış əmrə əsasən həyata keçirilə bilər. Bu qayda işçiyə də aid edilir. Əgər o, sınağın tamamlanmasını istəyərsə, eynilə üç gün öncədən yazılı xəbərdarlıq verməlidir.

Əmək Məcəlləsinə edilən sonuncu dəyişikliyə görə, sınaq müddətinin təyin olunduğu müqavilədə işçinin özünü doğrultmadığı təqdirdə işəgötürənin müqaviləyə xitam vermək hüququ haqqında qeydə ehtiyac yoxdur.

Burada bir məqamı da qeyd etmək lazımdır.

Müqavilə vasitəsilə sınağa cəlb olunmuş şəxsin hüquqları digər işçilərin hüquqlarına eyni olmalıdır.

Əgər tərəflərdən heç biri  sınaq müddəti qurtaranadək bağlanmış əmək müqavilənin xitamını tələb etməzsə, işçi sınaqdan keçmiş hesab olunur. Bu halda yeni müqavilənin bağlanmasına ehtiyac yoxdur.

Hansı hallarda sınaq müddəti təyin olunmur?

Müəyyən kateqoriya işçilərlə əmək müqaviləsi bağlanan zaman sınağın tətbiqi tələb olunmur. Məsələn, işçi ilə aşağıdakı şərtlərlə bağlanan əmək müqaviləsində sınaq müddəti təyin edilmir:

• şəxs təhsil müəssisəsinin məzunu olduğu ildə ixtisasına (peşəsinə) uyğun ilk dəfə işə götürülürsə;
• işə qəbul edilən qadının üç yaşına çatmamış uşağı varsa;
• əmək müqaviləsi bağlanan kişi təkbaşına üç yaşınadək uşağını böyüdərsə.

Sınaq müddəti təyin edilməyən hallar Əmək Məcəlləsinin 52-ci maddəsində verilib. Həmin hallar haqqında burada ətraflı məlumat verilib.

Ümumiyyətlə, sınağın tətbiqinin mütləq şərti yoxdur. Onun təyini işəgötürənin işçi ilə qarşılıqlı razılaşmasına əsasən müəyyənləşir. Lakin bir istisna mövcuddur. Dövlət qulluqçuları müqavilə bağlayarkən işəgötürən müqavilədə sınaq müddətini mütləq qeyd etməlidir.

Təcrübədə yaşanan hallar

• İşçi sınaq müddətində əməkhaqqı almalıdır?

Sınaq dövründə olan işçiyə o müddətə uyğun olaraq əməkhaqqı təyin olunmalıdır. Həmin müddət ərzində işçi qanunvericiliklə müəyyən olunan bütün hüquqlara malikdir.

• Vəzifə dəyişikliyi olduqda işçiyə sınaq müddəti təyin edilməlidir?

İşçi təyin olunmuş peşə üzrə sınaq müddəti qeyd olunmaq şərtilə müqavilə bağlayıb. Bir müddətdən sonra işində yüksək peşəkarlıq göstərdiyinə görə iki tərəfin də razılığı nəticəsində daha yüksək vəzifəyə təyin edilir. Belə olan halda işçiyə yenidən sınağın tətbiqi mümkün deyildir.

• Xitam üçün 3 günlük xəbərdarlıq vaxtı

Biz yuxarıda qeyd etdik ki, sınaq dövründə iki tərəfdən biri müqaviləni ləğv etmək istəsə, 3 gün öncədən bildirməlidir. Əgər işəgötürən buna təşəbbüs göstərsə, onda ƏM-də 70-ci maddədə d) bəndini əsas götürərək sınaq müddətini sonlandıra bilər. Təşəbbüs işçi tərəfdən olarsa, 68-ci maddənin 2-ci hissəsinin a) bəndinə müvafiq şəkildə xitam verilə bilər.Ï

Əmək müqaviləsi bağlanarkən yaşanan problemlərin həllində çətinliyiniz olduqda, kadr uçotu üzrə ixtisaslaşmış konsaltinq şirkətlərinə müraciət edin. Kadr uçotunun qurulması və aparılmasında olan nöqsanlar, sonda maliyyə itkiləri ilə nəticələnə bilər.

Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 94-cü maddəsinin I hissəsinin 16-cı bəndini rəhbər tutaraq qərara alır:

AR Əmək Məcəlləsində (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 1999, № 4, maddə 213; 2001, № 3, maddə 143, № 6, maddə 362, № 11, maddələr 672, 679, № 12, maddə 731; 2002, № 1, maddə 2, № 5, maddə 241, № 6, maddə 328; 2003, № 1, maddələr 9, 23; 2004, № 1, maddə 10, № 2, maddə 57, № 3, maddə 133, № 6, maddə 413, № 7, maddə 505, № 9, maddə 672, № 12, maddə 981; 2005, № 3, maddə 151, № 4, maddə 278, № 7, maddə 560, № 10, maddə 874, № 11, maddə 1001, № 12, maddə 1094; 2006, № 3, maddələr 220, 222, № 5, maddə 385, № 11, maddə 923, № 12, maddələr 1004, 1025, 1030; 2007, № 5, maddələr 401, 437, № 6, maddə 560, № 8, maddə 756, № 11, maddələr 1049, 1053; 2008, № 3, maddə 156, № 7, maddələr 600, 602, № 10, maddə 887, № 11, maddə 960; 2009, № 2, maddə 48, № 5, maddə 294, № 6, maddə 399, № 12, maddələr 949, 969; 2010, № 2, maddələr 70, 75, № 4, maddə 275; 2011, № 1, maddə 11, № 2, maddələr 70, 71, № 6, maddə 464, № 7, maddə 598; 2012, № 11, maddə 1054; 2013, № 2, maddələr 89, 101, № 11, maddə 1268; 2014, № 2, maddə 92, № 10, maddə 1162, № 11, maddə 1339, № 12, maddə 1527; 2015, № 2, maddə 97, № 3, maddə 250, № 6, maddə 680; 2016, № 2 (I kitab), maddələr 190, 201, № 5, maddə 847, № 11, maddə 1767; 2017, № 6, maddələr 1031, 1048, № 12 (I kitab), maddələr 2187, 2189; 2018, № 1, maddə 13, № 6, maddə 1155, № 7 (I kitab), maddələr 1380, 1408, № 12 (I kitab), maddə 2532; 2019, № 1, maddə 35, № 4, maddə 570, № 5, maddələr 796, 804, № 7, maddə 1182, № 8, maddə 1380; 2020, № 1, maddə 1, № 5, maddə 522, № 7, maddə 832, № 11, maddələr 1322, 1332, 1335, № 12 (I kitab), maddə 1424; 2021, № 1, maddə 2, № 5, maddə 427, № 6 (I kitab), maddələr 539, 541, № 7, maddələr 698, 711, № 8, maddə 894, № 11, maddə 1203; 2022, № 6, maddə 582, № 11, maddələr 1239, 1240, № 12, maddə 1392; 2023, № 1, maddə 14, № 2, maddə 207, № 3, maddə 338, № 7, maddələr 896, 904; Azərbaycan Respublikasının 2023-cü il 24 oktyabr tarixli 1017-VIQD nömrəli Qanunu) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:

1. 97-ci maddənin adına “vaxtı” sözündən sonra “yerinə yetirilən” sözləri əlavə edilsin.

2. 98-ci maddə üzrə:

2.1. adında “işlərinə” sözü “yerinə yetirilən işlərə” sözləri ilə əvəz edilsin;

2.2. 1-ci hissədə “görülən işlərə hamilə və üç yaşınadək uşağı olan qadınların,” sözləri “yerinə yetirilən işlərə” sözləri ilə əvəz edilsin;

2.3. 2-ci hissədə “görülən” sözü “yerinə yetirilən” sözləri ilə əvəz edilsin;

2.4. aşağıdakı məzmunda 3-cü hissə əlavə edilsin:

“3. Hamilə, 14 yaşınadək uşağı olan, həmçinin 18 yaşınadək əlilliyi müəyyən edilmiş uşağı olan qadınlar (bu Məcəllənin 242-ci maddəsi nəzərə alınmaqla), üç yaşınadək uşağını təkbaşına böyüdən kişilər gecə vaxtı yerinə yetirilən işlərə yalnız onların yazılı razılığı ilə cəlb edilə bilərlər.”.

3. 166-cı maddənin adına “vaxtı” sözündən sonra “yerinə yetirilən işə” sözləri əlavə edilsin.

4. 242-ci maddə aşağıdakı redaksiyada verilsin:

“Maddə 242. Qadınların gecə vaxtı yerinə yetirilən işlərə, iş vaxtından artıq işlərə və istirahət günlərində işə cəlb olunmasının, habelə ezamiyyətlərinin məhdudlaşdırılması

1. Hamilə, 14 yaşınadək uşağı olan, həmçinin 18 yaşınadək əlilliyi müəyyən edilmiş uşağı olan qadınların gecə vaxtı yerinə yetirilən işlərə, iş vaxtından artıq işlərə, istirahət, iş günü hesab edilməyən bayram və digər günlərdə işə cəlb edilməsinə və ezamiyyətə göndərilməsinə yalnız onların yazılı razılığı ilə (hamilə və 3 yaşınadək uşağı olan qadınlara münasibətdə onların, habelə uşağın həyat və ya sağlamlığına təhlükə yaranmaması barədə həkim rəyi olduqda) yol verilir.

2. Bu maddənin 1-ci hissəsi 14 yaşınadək uşağı, həmçinin 18 yaşınadək əlilliyi müəyyən edilmiş uşağı övladlığa götürən qadınlara da şamil edilir.”.

5. 254-cü maddə üzrə:

5.1. adında “işlərinə” sözü “vaxtı yerinə yetirilən işlərə” sözləri ilə əvəz edilsin;

5.2. 1-ci hissəyə “vaxtı” sözündən sonra “yerinə yetirilən” sözləri əlavə edilsin.

İlham Əliyev

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Bakı şəhəri, 22 dekabr 2023-cü il

Mənbə: president.az

Ölkənin birinci bankı Kapital Bank-ın aktivləri 1 yanvar 2024-cü il tarixinə 8.7 milyard manat təşkil edib. Müştərilərə verilən kreditlərin həcmi isə 4.3 milyard manat olub.

1 yanvar 2024-cü il tarixinə olan nəticələrə görə bankda müştəri depozitlərinin həcmi 6.3 milyard  manat təşkil edib.

Bankın 1 yanvar 2024-cü il tarixinə tutulmalardan sonra məcmu kapitalı 833 milyon manat, adi və imtiyazlı səhmlər isə 265 milyon manatdır.

Qeyd edək ki, Kapital Bank Moody’s və Standard & Poor’s beynəlxalq reytinq agentliklərinin reytinqlərinə malikdir. Bu reytinqlər ölkənin bank sektorunda yüksək reytinqlər sırasındadır.

Ölkənin birinci bankı olan Kapital Bank PAŞA Holding-ə daxildir və Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi, 117 filialı və 39 şöbəsi ilə müştərilərin xidmətindədir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün https://kapitalbank.az saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz. Nağd pul krediti sifarişi üçün — https://kbl.az/prgtk, Birbank kartı sifarişi üçün — https://kbl.az/prcrc.