Blog Full

Əsas əmək məzuniyyəti

İstirahət hüququnun ən mühüm təminatlarından biri məzuniyyətlərdir. İşçinin normal istirahəti, iş qabiliyyətini yenidən möhkəmləndirmək, eləcə də sağlamlığını mühafizə etmək məqsədilə Əmək Məcəlləsinin 113-cü maddəsinə əsasən müəyyən vaxt aralığında ona əmək məzuniyyəti verilməsi təmin edilir. Əmək məzuniyyətinin müddəti əsas və əlavə məzuniyyətlərinin müddətlərinin cəmindən ibarətdir.

Əsas əmək məzuniyyəti iş təcrübəsində ən çox rast gəlinir, ondan bütün işçilərin istifadəsi mümkündür. Məzuniyyət hüququ əmək müqaviləsi bağlayaraq işə başlandığı gündən yaranır. Əsas məzuniyyət ödənişlidir və vəzifələrindən asılı olmayaraq məzuniyyətdə olan işçilərin işlədiyi yerin, vəzifəsinin, əməkhaqqısının saxlanması şərti onların ən mühüm hüquqi təminatıdır, müddəti 21 gündən az olmamalıdır (ƏM, maddə 114). Məzuniyyətin hər iş ili üçün bir dəfədən az olmayaraq verilir.

Natamam iş şəraitində çalışan işçilər, tam iş vaxtı şəraitində çalışan işçilərlə bərabər məzuniyyət müddətindən istifadə edə bilər (ƏM, maddə 114.4).

Mövsümi işdə çalışan işçilər üçün nisbətən fərqli normalar təyin edilib. Belə işçilərin məzuniyyəti mövsümün sonunda verilməklə, hər işlənmiş aya görə minimum 2 təqvim günü qədər müəyyən edilir.

Təcrübədə tez-tez rast gəlinən hallardan biri məzuniyyət hesablanması zamanı iş və bayram günlərinin düzgün müəyyən edilməməsidir. Belə ki, işçinin məzuniyyətə çıxdığı müddətdə hər hansı bayram günləri ola bilər. Bayram günləri iş günü hesab edilmədiyindən, məzuniyyət  müddətinə aid edilmir və ödənilmir (ƏM, maddə 114.6).

Əsas əmək məzuniyyətinin müddəti

ƏM-nin 114-cü maddəsinə görə əsas məzuniyyətin təyin olunmuş minimum müddəti 21 təqvim günündən ibarətdir. Müəyyən olunmuş bu müddət həmçinin, AR Konstitusiyasının 37-ci maddəsinə tam uyğundur. Amma nəzərə almaq lazımdır ki,  bəzi kateqoriya işçilər üçün daha uzun müddətli məzuniyyətlər təyin edilə bilər (məsələn 30, 42, 56 təqvim günləri).

30 gün müddətində müəyyən olunan əmək məzuniyyəti aşağıda sadaladığımız işçilərə tətbiq edilir (ƏM, 114):

• kənd təsərrüfatı istehsalı ilə məşğul olanlar;
• inzibati vəzifələrdə çalışan dövlət qulluqçuları;
• vahid tarif-ixtisas sorğu kitabçalarına uyğun olaraq rəhbər və mütəxəssis kateqoriyasına aid edilən işçilər;
• məktəbdənkənar uşaq müəssisələrinə rəhbərlik edənlər;
• təhsil müəssisəsinin pedaqoji işlə məşğul olmayan rəhbərləri, habelə inzibati-tədris heyətində çalışanlar (xüsusi təhsil müəssisələri istisnadır);
• təhsil müəssisələrində çalışan müəyyən kateqoriya işçilər (baş usta, istehsalat təlim ustaları, emalatxana rəhbərləri, kitabxanaçılar, laborantlar və sair.
• elmi dərəcəsi olmayan elmi işçilər;
• tibb işçiləri, həkimlər, əczaçılar.

Tam siyahı ilə Əmək Məcəlləsinin 114-cü maddəsində verilib. Müəyyən kateqoriyalar üzrə əsas əmək məzuniyyətinin müddəti aşağıdakı kimidir:

35 günlük əmək məzuniyyəti (ƏM, 119.1, 121):

• 16-18 yaş aralığındakı işçilər;
• teatrlarda, televiziya, radio qurumlarında  səhnəyə xidmət edən işçilər.

42  günlük müddət (ƏM, 118.2, 119, 121)

• əlillər;
• 16 yaşdan kiçik olanlar;
• teatrlarda, televiziya, radio, kinematoqrafiya qurumlarında bədii və artist heyətləri;
• təhsil müəssislərinin müəyyən kateqoriya işçiləri, elmi dərəcəsi fəlsəfə doktoru olan elmi tədqiqat müəssislərinin işçilərinə.

46 günlük müddət (ƏM, 120):

AR-nin azadlığı, suverenliyi, ərazi bütövlüyü uğrunda xəsarət alan işçilər, AR Vətən Müharibəsi Qəhrəmanları, Azərbaycan Milli Qəhrəmanları və Azərbaycan xalqı qarşısında xüsusi xidmətləri olan digər işçilər.

56 günlük əmək məzuniyyətinin müddəti:

• Bu kateqoriyaya pedaqoji, elmi fəaliyyət göstərən işçilər daxildir. Onların tam siyahısı ƏM-nin 118-ci maddəsində qeyd edilib.

Əsas əmək məzuniyyətinin ƏM-də 115, 116-cı maddələrdə nəzərdə tutulan əlavə məzuniyyətlərlə həm birlikdə, həm də ayrı-ayrılıqda istifadəsi mümkündür. Qeyd edilən hər bir əmək məzuniyyətinin müddətləri barədə daha ətraflı digər məqalələrimizdə verilib. 

Kameral vergi yoxlaması məktubu

Aksiz vergisi üzrə kameral vergi yoxlaması təqdim edilmiş bəyannamə, arayış və digər məlumatlar, habelə vergi orqanında olan əlaqədar sənədlər əsasında yerlərə getmədən aparılır.

Kameral vergi yoxlaması  cari vergi nəzarəti formasıdır və Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 37-ci maddəsi ilə tənzimlənir. Yoxlama prosesində əldə edilmiş məlumatlar müqayisə edilir, araşdırılır, məlumatlarda ziddiyyət yaxud səhv tapıldıqda vergi orqanı tərəfindən kameral vergi məktubu (yaxud uyğunsuzluq məktubu)  yazılır və izahat, əlavə məlumatlar tələb olunur.

“Kameral vergi yoxlaması üçün zəruri olan sənədlərin (məlumatların) tələb edilməsi haqqında məktub” uyğunsuzluq aşkar edildikdən sonrakı iş günündə hazırlanır və vergi ödəyicisinin İnternet Vergi İdarəsindəki elektron qutusuna göndərilir. Əgər uyğunsuzluq məktubu bir neçə bəyannamə növü üzrə göndərilərsə “Elektron kameral uyğunsuzluq məktubu” adlanır. Mühasiblər onu öz arasında sadəcə “kameral” adlandırırlar.

Aksiz vergisi üzrə kameral vergi yoxlaması uyğun bəyannamənin təqdim edildiyi vaxtdan 30 iş günü ərzində aparılır (mənfəət və gəlir vergisi bəyannaməsi üçün bu, 90 iş günüdür).

Kameral yoxlama məktublarına nümunələr

Vergi orqanının göndərdiyi kameral yoxlama məktubunun strukturu bütün vergi növləri üçün eynidir. Onun məzmununda təqdim edilmiş bəyannamə, hesabatlarda mövcud uyğunsuzluqlar qeyd edilir, kameral yoxlamanın başa çatdırılması üçün lazımi sənədlərin təqdim edilməsi tələb olunur. Sadələşdirilmiş vergi ödəyicilərinin kameral yoxlaması üzrə vergi məktublarının məzmununa nümunələr burada verilib.

Aksiz vergisi ödəyicilərinə vergi orqanlarının  təqdim etdiyi kameral vergi məktubunda qeyd edilmiş  uyğunsuzluq nümunələrinə baxaq.

Uyğunsuzluq 1

Tərəfinizdən 09 iyun 2022 tarixində təqdim olunmuş bəyannamədə, hesabatda aşağıda göstərilən səbəbdən (səbəblərdən) kameral vergi yoxlamasının aparılması mümkün olmamışdır.

Səbəblər:

1.Təqdim etdiyiniz aksiz bəyannaməsinin 2 nömrəli əlavəsinin 402.6-Pivə (alkoqolsuz pivə istisna olmaqla) və pivə tərkibli digər içkilər üzrə sətirləri üzrə hesabat dövrünün əvvəlinə sütunları üzrə qalıq göstərilmiş aksiz markalarının sayı ilə əvvəlki hesabat dövrü üzrə təqdim etdiyiniz aksiz bəyannaməsinin 2 nömrəli əlavəsinin eyni sətirlərinin hesabat dövrünün sonuna qalıq sütunundakı aksiz markalarının sayından fərqlidir.

Kameral məktubla vergi orqanı əvvəlki hesabat dövrü ilə cari hesabat üçün təqdim edilmiş məlumatlar arasında uyğunsuzluq olduğunu vergi ödəyicisinin nəzərinə çatdırır. Vergi ödəyicisi ötən və cari dövr üçün aksiz vergisi bəyannaməsinin 2 nömrəli əlavəsini bir daha analiz etməli, qeyd edilən sətirdəki məlumatları dəqiqləşdirməli, lazım gələrsə mühasibat və vergi uçotu üzrə lazımı qeydləri aparmalıdır. Bundan sonra kameral vergi məktubunda tələb edildiyi 5 iş günü ərzində dəqiqləşdirlimiş aksiz vergisi bəyannaməsi aidiyyəti üzrə təqdim edilir.

Gördüyünüz kimi aksiz vergisi üzrə kameral yoxlama məktubu bir neçə uyğunsuzluq üçün yazılıb. Vergi ödəyicisi qeyd edilən səbəbləri araşdırdıqdan sonra aşağıdakı məktubu hazırlayıb. Qeyd edək ki, müvafiq sənədlər qoşma kimi izahat məktubuna əlavə edilir.

Uyğunsuzluq məktubuna cavab

Salam hörmətli Dövlət Vergi Xidməti. Yanvar ayı üzrə aksiz bəyannaməsində yaranan kənarlaşmanın ikinci və dördüncü bəndinə cavab olaraq bildirmək istəyirəm ki, həmin kənarlaşma əsassızdır. Belə ki, sizin götürdüyünüz dövr ancaq 2020, 2021, 2022 və 2023 – cü ilin yanvar ayına qədər olan dövrü əhatə edir. 2019 – cu il ərzində aldığımız üç ədəd qaimə nəzərə alınmayıb və cəmi məbləğ 110 400,00 AZN olmaq əvəzinə tərəfinizdən səhv hesablanaraq kənarlaşma 110 064,00 AZN göstərilmişdi (bax qoşma 1 və 2). Buna səbəb 19.05.2021 – ci il tarixində “ABC” MMC – dən (VÖEN 8500132861) hazır məhsul şəklində aldığımız konyakın 336,00 AZN aksiz məbləği cəmlənmişdir (bax qoşma 3).

Məcəlləyə görə əvəzləşmə üçün istehsal məqsədləri üçün xammal almaq lazımdır. Biz isə hazır məhsul almışıq və həmin 336,00 AZN məbləği əvəzləşdirməmişik. Aldığımız qaimələr üzrə ödəmələr 2020 – ci ilin fevral və oktyabr aylarında aparıldığı üçün vergi məcəlləsinin 189 – cu maddəsinə əsasən əvəzləşmələr həmin ayların bəyannaməsinə salınmışdır. Ödəmələrlə bağlı sənədləri sizə göndərirəm (bax qoşma 4, 5 və 6). Yekun nəticəyə gəlsək 2019 – cu ildə aldığımız malların dəyərini qaimələr üzrə 2020 – ci ildə ödədiyimizə görə sizin yanaşmanızla üst-üstə düşmür. Alış qaimələrini tarixlər üzrə Excel fayl şəklində sizə göndərirəm (bax qoşma 7).

Uyğunsuzluq məktubunuzun birinci və üçüncü bəndinə cavab olaraq bildirmək istəyirəm ki, xammal spirt satışı xüsusi spirt daşıyan maşınlar ilə daşındığına görə aksiz markalarından istifadə olunmur. Nəzərə almağınızı sizdən xahiş edirəm.

Uyğunsuzluq hallarının izahı ilə bağlı tövsiyələr

Unutmayın ki, kameral məktubun gəlməsi təqdim edilmiş vergi bəyannaməsi, hesabatların mütləq səhv olması demək deyil. Ona görə də onu diqqətlə oxumaq, analiz etmək, yalnız bundan sonra cavablandırmaq lazımdır. Kameral uyğunsuzluqların necə aradan qaldırılması haqqında buradan da oxuya bilərsiz.

Kameral vergi məktubunda qeyd edilən uyğunsuzluqların səbəbləri vergi ödəyicisinin hazırladığı məktubda izah edildiyindən, dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsinin göndərilməsinə ehtiyac yoxdur.

Qeyd edək ki, aksiz vergisi üzrə kameral vergi yoxlamasını başa çatdırmaq üçün zəruri məlumatlar uyğunsuzluq məktubunda qeyd edilmiş müddətdə təqdim edilməzsə, vergi orqanı ödəyicinin vergi öhdəliyini yenidən hesablaya bilır (AR VM, 37, 67, 83-cü maddələr). 

Azərbaycana idxal olunan kimyəvi saplardan hazırlanmış parçalar – tərkibində 85 kütlə % və ya daha çox teksturasiya edilməmiş poliefir saplar olan boyanmış, müxtəlif rəngli və çap olunmuş parçalar, sintetik kompleks saplardan ağardılmamış və ya ağardılmış, boyanmış, müxtəlif rəngli parçalar, neylondan və ya digər poliamidlərdən və ya poliefirlərdən alınan çox möhkəm saplardan hazırlanmış digər parçalar 15 faiz gömrük rüsumundan azad edilir.

Bu, Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə “Azərbaycan Respublikasının xarici iqtisadi fəaliyyətin mal nomenklaturası, idxal gömrük rüsumlarının dərəcələri və ixrac gömrük rüsumlarının dərəcələri”ndə edilən dəyişiklikdə əksini tapıb. Beləliklə, 1 yanvar 2024-cü ildən qüvvəyə minəcək qərar 31 dekabr 2030-cu ilədək qüvvədə olacaq.

Qərara tam şəkildə nəzər yetirmək üçün faylı yükləyin: Azərbaycan Respublikasının xarici iqtisadi fəaliyyətin mal nomenklaturası, idxal gömrük rüsumlarının dərəcələri və ixrac gömrük rüsumlarının dərəcələri

Kapital Bank-ın aktivləri 1 aprel 2023-cü il tarixinə 7,7 milyard manat təşkil edib. Müştərilərə verilən kreditlərin həcmi isə 3,2 milyard manat olub.

Bankda müştəri depozitlərinin həcmi 1 aprel 2023-cü il tarixinə 5,9 milyard manat olub.

Bankın 1 aprel 2023-cü il tarixinə tutulmalardan sonra məcmu kapitalı 882 milyon manat, adi və imtiyazlı səhmlər isə 265 milyon manat təşkil edir.

Qeyd edək ki, Kapital Bank Moody’s və Standard & Poor’s beynəlxalq reytinq agentliklərinin reytinqlərinə malikdir. Bu reytinqlər ölkənin bank sektorunda yüksək reytinqlər sırasındadır.

Ölkənin birinci bankı olan Kapital Bank PAŞA Holding-ə daxildir və Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi — 114 filialı və 25 şöbəsi ilə müştərilərin xidmətindədir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün https://kapitalbank.az saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz. Nağd pul krediti sifarişi üçün — https://kbl.az/krdt, Birbank kartı sifarişi üçün — https://kbl.az/tkstcrd.