Blog Full - Muhasibat.Az

Oxunma sayı: 140. 086

13 Mar 2023

Hansı xidmət sahələrində nəzarət-kassa aparatının quraşdırılması mütləqdir?

by | posted in: Xəbər | 0

Ötən ildən nəzarət-kassa aparatı tətbiq edilməsi məcburi olan vergi ödəyicilərinin siyahısı genişləndirilib. İqtisadçı ekspert Anar Bayramovun mövzuya dair şərhini təqdim edir.

Vergi Məcəlləsinin 16.1.8-ci maddəsinə əsasən, ictimai iaşə fəaliyyəti, yerləşmə vasitələri hesab edilən mehmanxana (hotel) və mehmanxana tipli digər obyektlər, tibb müəssisələri, bərbərxanalar, gözəllik salonları və kosmetoloyi mərkəzlər tərəfindən göstərilən xidmətlər üzrə pul hesablaşmalarını müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən müəyyən edilən meyarlara cavab verən və müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) elektron informasiya sisteminə real vaxt rejimində qoşulmuş nəzarət-kassa aparatı vasitəsilə həyata keçirmək vergi ödəyicilərinin vəzifəsidir.

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2017-ci il 21 dekabr tarixli 575 nömrəli qərarı ilə “Yerləşmə vasitələri hesab edilən mehmanxana tipli obyektlərin və müvəqqəti yaşayış üçün nəzərdə tutulmuş digər tikinti obyektlərinin” siyahısı aşağıdakı kimi təsdiq edilib.

Yerləşmə vasitələrinin növləri:

1. Mehmanxanalar və motellər;
2. Sanatoriyalar;
3. Pansionatlar;
4. Yerləşdirmə imkanlarına malik konqres mərkəzləri;
5. İstirahət evləri;
6. İstirahət bazaları;
7. İstirahət mərkəzləri;
8. Qonaq evləri;
9. Sağlamlıq düşərgələri;
10. İdman düşərgələri;
11. Ovçu (balıqçı) evləri;
12. Turist bazaları;
13. Turist evləri;
14. Kempinqlər;
15. Yaşayış evləri (villalar, koteclər, bağ evləri və s.);
16. Çoxmənzilli binalarda mənzillər (otaqlar);
17. Hostellər;
18. Dağ sığınacaqları;
19. Uşaq sağlamlıq düşərgələri.

Vergi Məcəlləsinin 16.1.8-ci maddəsində “yerləşmə vasitələri hesab edilən mehmanxana (hotel) və mehmanxana tipli digər obyektlər” məfhumundan istifadə edilsə də, təsdiq olunan siyahının adı “Yerləşmə vasitələri hesab edilən mehmanxana tipli obyektlərin və müvəqqəti yaşayış üçün nəzərdə tutulmuş digər tikinti obyektləri” adlanır. Fikrimizcə, Nazirlər Kabinetinin 21 dekabr 2017-ci il tarixli, 575 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilən siyahıdakı obyektlərdə kənar şəxslərin yaşayışı üçün şərait yaradıldığı halda nəzarət-kassa aparatı quraşdırılmalıdır.

1 yanvar 2022-ci ildən tibb müəssisələri də nəzarət-kassa aparatı quraşdırılması məcburi hesab edilən obyektlər hesab edilir. Qeyd edək ki, “Əhalinin sağlamlığının qorunması haqqında” Qanuna əsasən, tibb müəssisələrinin dövlət qeydiyyatı qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada aparılır. Təcrübədə rast gəlinən suallardan biri apteklərin tibb müəssisəsi hesab olunub-olunmaması ilə bağlıdır. Apteklər lisenziya əsasında fəaliyyət göstərsə də, dərmanların pərakəndə satışını həyata keçirir, yəni hər hansı tibbi xidmət göstərmir. Bu səbəbdən də, apteklər pərakəndə satış fəaliyyəti ilə məşğul olduğundan nəzarət-kassa aparatının tətbiqi öncədən məcburi xarakter daşıyırdı.

Digər bir sual stomatoloji xidmət göstərən mərkəzlərdə nəzarət-kassa aparatının tətbiqinə aiddir. Fikrimizcə, stomatoloji xidmət göstərən vergi ödəyiciləri də 1 yanvar 2022-ci ildən nəzarət-kassa aparatı tətbiq etməyə borcludurıar. Cünki onlar tibbi xidmət göstərdikləri üçün tibb müəssisələri hesab edilirlər.

Bərbərxanalar, gözəllik salonları və kosmetoloji mərkəzlər də 1 yanvar 2022-ci il tarixdən nəzarət-kassa aparatları tətbiq etməlidir. Bərbərxanaların vergi öhdəliklərini misallar əsasında nəzərdən keçirək.

Keçmiş dövrlərdə artıq ödənilmiş ƏDV məbləği sonradan əvəzləşdirilə bilərmi?

Misal 1: Vergi ödəyicisi 3 bərbəri işə qəbul edərək bərbərxana xidməti göstərir. Bu halda vergi ödəyicisi 1 yanvar 2022-cü il tarixdən nəzarət-kassa aparatı tətbiq etməlidir. Həmin tarixə qədər isə nağd əməliyyatlar kassa mədaxil qəbzləri ilə rəsmiləşdirilirdi.

Misal 2: Vergi ödəyicisi fərdi qaydada, sabit qəbzlə bərbər xidməti göstərir. Bu halda həmin vergi ödəyicisinin 1 yanvar 2022-ci ildən nəzarət-kassa aparatı tətbiq etməsinə ehtiyac yoxdur. Cünki Vergi Məcəlləsinin 16.1.8.6-cı maddəsinə əsasən, Məcəllənin 220.10-cu maddəsinə uyğun olaraq fərdi qaydada göstərilən bərbər fəaliyyətinə nəzarət-kassa aparatının tətbiq etməsi istisna olunan hallara aid edilib.

Misal 3: Eyni obyektdə iki vergi ödəyicisi ayrı-ayrı icarə müqaviləsi ilə bərbər fəaliyyəti göstərir. 50 kvadratmetrlik obyektin 20 kvadratmetri bir, 30 kvadratmetri isə digər vergi ödəyicisinin istifadəsindədir. Belə olduqda vergi ödəyicilərinin nəzarət-kassa aparatı tətbiq etməsi mütləq tələb sayılmır.

Bərbər xidməti ilə bağlı bir məsələni də qeyd edək ki, Vergi Məcəlləsinin 221.8.10-cu maddəsinə əsasən, Məcəllənin 218.4.4-cü maddəsində göstərilən fiziki şəxslərin vergi öhdəliklərini “Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin, məcburi dövlət sosial sığorta və icbari tibbi sığorta haqqının ödənilməsi haqqında qəbz” əldə etməklə sadələşdirilmiş qaydada yerinə yetirməsi həmin şəxsləri nağd pul hesablaşmaları zamanı alıcıya bu Məcəllənin 16.1.9-cu maddəsində nəzərdə tutulmuş müvafiq qəbz və digər ciddi hesabat blanklarını təqdim etmək öhdəliyindən azad etmir.

Maddədən göründüyü kimi, sabit qəbzlə fəaliyyət göstərən vergi ödəyicisi də nağd hesablaşmalar zamanı müvafiq qəbzi təqdim etməlidir. Sabit qəbzlə fəaliyyət göstərən şəxslərin dövriyyəsi onların vergi öhdəliyinin müəyyən edilməsində rol oynamasa da, qanunvericilik bunu tələb edir. Sabit qəbzlə fəaliyyət göstərən vergi ödəyicisi aylıq olaraq sabit məbləğdə sadələşdirilmiş vergi ödəyir.

Qadın gözəllik salonlarına gəlincə, həmin salonlarda vergi ödəyiciləri bərbər xidməti ilə yanaşı, manikür, pedikür, dırnaq qaynağı, üz-qaş baxımı və s. kimi digər fəaliyyətlər də həyata keçirirlər.

Misal 4: Fərdi qaydada gözəllik salonu kimi fəaliyyət göstərən vergi ödəyicisi 1 yanvar 2022-ci ildən nağd hesablaşmaları nəzarət-kassa aparatı ilə aparmağa borcludur.

Kosmetoloji mərkəzlər də 1 yanvar 2022-ci il tarixdən nəzarət-kassa aparatı tətbiq etmək vəzifəsi olan vergi ödəyicilərinə aid edilib. Kosmetoloji mərkəzlərdə, adətən, dəriyə kosmetoloji maddələrlə qulluq göstərilməsi və dərialtı infeksiyaların terapiyası kimi xidmətlər göstərilir.

Misal 5: Kosmetoloji xidmətlə məşğul olan vergi ödəyicisi vətəndaşın dərisinə kosmetoloji maddələrlə qulluq müqabilində 50 manat ödəniş alıb. Vergi ödəyicisi müştəriyə nağd hesablaşmalar zamanı nəzarət-kassa aparatının çekini təqdim etməlidir. Təbii ki, bu xidmətin rəsmiləşdirilməsi vergi orqanının elektron informasiya sisteminə real vaxt rejimində qoşulmuş nəzarət-kassa aparatı ilə həyata keçirilir.

Yekunda bir məsələni də bildirək ki, nəzarət-kassa aparatı tətbiq edən vergi ödəyiciləri təqdim etdiyi mala (iş, xidmətə) görə ödənişi POS-terminalla aldığı halda da qarşı tərəfə nəzarət-kassa aparatının çekini təqdim etməlidir.

Mənbə: Anar Bayramov. “Vergi uçotu” kitabı.

Mənbə: vergiler.az

13 Mar 2023

Kapital Bank sahibkarlara sərfəli tarif paketləri təqdim edir

by | posted in: Xəbər | 0

Kapital Bank kiçik, orta və iri sahibkarlara əsas bank əməliyyatları və məhsullarını özündə birləşdirən, daha qənaətcil tarif paketlərini və paket əlavələrini təqdim edir. Müştərilər tarif paketlərini və paket əlavələrini banka gəlmədən, Müştəri Bank vasitəsilə birdəfəlik ödəniş etməklə əldə edə bilərlər. Bununla da müştərilər il ərzində müvafiq əməliyyatları limitsiz və ödənişsiz şəkildə həyata keçirə və digər güzəştlərdən yararlana bilərlər.

Kapital Bank-ın məhsullarını əldə edən müştərilər standart tariflər ilə müqayisədə bank xərclərinə orta hesabla 40% endirim almaq imkanına malikdirlər. Hazırda Kapital Bank, bütün valyutalarda əməliyyatlar həyata keçirən və digər bank məhsullarından istifadə edən müştərilərinə “Hər şey daxil” tipli “Təməl”, “Uğur”, “İnkişaf” ,“Zirvə”, “Hədəf” tarif paketlərini, milli valyutada əməliyyatlara üstünlük verən müştəriləri üçün isə “Sərfəli” tipli “XS”, “S”, “M”, “L”, “XL” tarif paketlərini təqdim edir.

Kapital Bank, tarif paketlərindən başqa mübadilə, məxaric və mədaxil tipli seqmentləşdirilmiş əməliyyatları əhatə edən “Valyuta Mübadiləsi”, “Hesabdan Məxaric” və “Əmək Haqqı” adlı paket əlavələrindən yararlanma imkanı yaradıb.

Sahibkarlar bizneslərinin dövriyyə həcminə əsasən, özlərinə uyğun olan tarif paketlərini və paket əlavələrini rahatlıqla seçim imkanına malikdirlər.

Qeyd edək ki, tarif paketləri və paket əlavələri haqqında ətraflı məlumat və sifariş üçün https://kbl.az/tpyks linkinə keçid etmək olar. Müştəri Bank sisteminə qoşulmaq üçün isə https://cb.kapitalbank.az/login linkinə keçid etmək kifayətdir.

13 Mar 2023

Aksiz vergisi ödəyiciləri ilə bağlı hansı maliyyə sanksiyaları və cərimələr mövcuddur?

by | posted in: Vergi, Xəbər | 0

Aksizlər üzrə qanunvericilikdə məsuliyyət növləri

Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyi vergi hüquqpozmaları zamanı bir sıra məsuliyyətlər nəzərdə tutur. Vergi hüquqpozmaları dedikdə vergi ödəyicilərinin, vergi agentlərinin (VM, fəsil II), onların vəzifəli şəxslərinin, habelə tənzimləyici orqanların vəzifəli şəxslərinin Vergi Məcəlləsi və digər qanunvericiliklə müəyyən edilmiş tələblərin yerinə yetirilməməsinə yaxud lazımınca yerinə yetirilməməsinə səbəb olan hüquqazidd hərəkətləri başa düşülür.

Vergi qanunvericiliyinin və icrası tənzimləyici orqanlara həvalə edilmiş digər qanunvericilik aktlarının pozulmasına görə aşağıdakı hüquqi məsuliyyət növləri tətbiq edilir:

maliyyə;
inzibati;
cinayət.

Aksiz vergisi digər vergilərdən fərqli olaraq həm ümumi qaydada vergilərlə bağlı hüquqpozmalara görə, həm məhz özü ilə bağlı hüquqpozmalara görə inzibati, cinayət məsuliyyətinə səbəb ola bilən vergidir. Dövlətin, vergi orqanlarının bu sahədə nəzarəti güclüdür. Çox təəssüf ki, bu sahədə bəzi işbazlar saxta aksiz markası, marka olmadan malları saxlamaq, satmaq kimi əməllər törətməkdən əl çəkmirlər.

Bu məqalədə sizi aksiz vergisi ödəyicilərilə bağlı Vergi Məcəlləsilə nəzərdə tutulmuş bir sıra maliyyə sanksiyaları, İnzibati Xətalar Məcəlləsi ilə nəzərdə tutulmuş müəyyən cərimələr, Cinayət Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş bir sıra cinayət məsuliyyətləri ilə tanış edəcəyik.

Aksiz vergisi üzrə maliyyə sanksiyalarının tətbiq edildiyi hallar

Maliyyə sanksiyasının tətbiq edildiyi hallar verginin bilərəkdən azaldılması ilə əlaqədardır. Belə hallara nümunə kimi təqdim edilən aksizli malların uçota alınmaması yaxud aşağı dəyərlə uçota alınması, təqdim edilən malların qiymətlərini faktiki qiymətdən aşağı rəsmiləşdirmə, hesabatlarda aksiz vergisinə cəlb olunan əməliyyatın azaldılması yaxud heç göstərilməməsi hallarını göstərmək olar. Həmçinin əvəzləşdirilmə yaxud büdcədən geri alınacaq dövriyyələrin dəqiqləşməsi zamanı saxta vergi hesab-fakturalardan istifadə, həmçinin Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş digər şərtlərin gözlənilməməsi də bu cür pozuntulara səbəbi ola bilər.

Aksiz vergisi üzrə maliyyə sanksiyalarının tətbiq edildiyi halları aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq olar:

aksizli əmtəə istehsalçılarının vergiyə cəlb edilməli əməliyyatın dəyərinin azaldılması;
əvəzləşdirilməyə yaxud büdcədən qaytarılmaya görə aksiz dövriyyəsinin düzgün təyin edilməməsi;
aksiz hesabatı təqdim etməməklə məbləğlərin büdcədən yayındırılması;
hesabatlarda əvəzləşdirilən, büdcədən geri qaytarılmalı, sıfır dərəcə ilə vergiyə cəlb edilməli dövriyyələrin səhv göstərilməsi;
əməliyyat vaxtının, malların təqdim edilmə yerinin düzgün müəyyən edilməməsi;
nəzarət-ölçü cihazların göstəricilərinə müdaxilə, aksiz vergisi ilə bağlı plombların zədələnməsi;
aksiz markası ilə markalanmama, düzgün olmayan uçot, markaların inventarizasiyasının düzgün aparılmaması;
aksizli məhsulların marka vurulmadan satışı yaxud istehsal binasının hüdudlarından kənara buraxılması;
aksizlər üzrə əvvəlki aksiz vergilərini ödəmədən yeni aksizli malların istehsal binasının hüdudlarından kənara buraxılması.

Qeyd edilən mümkün pozuntuların qarşısını vergi nəzarəti tədbirlərini mütəmadi tətbiq etməklə almaq mümkündür. Aksizli mallar üzərində vergi nəzarəti Vergi Məcəlləsinə (maddə 194) və AR Nazirlər Kabinetini təsdiq etdiyi qaydalar əsasında aparılır.

Vergi hesablamalarının düzgünlüyünə əminlik sizi maliyyə itkisindən qoruyur

Aksiz vergisi üzrə hüquqpozmalarda tətbiq edilən maliyyə sanksiyaları

Aksiz markaları tətbiq edilmədən, məcburi nişanlama olmadan aparılan əməliyyatlar zamanı tətbiq edilən maliyyə sanksiyaları VM-in 58.4 maddəsi ilə nizamlanır.

Maliyyə sanksiyaları vergi hüquqpozmasına görə məsuliyyət tədbiridir və pul cəzası (cərimə) şəklində tətbiq edilir. Aksiz vergisi ödəyicisinə aşağıdakı maliyyə sanksiyaları tətbiq edilə bilər:

vergi bəyannamələrinin əsassız olaraq müəyyən edilmiş müddətdə təqdim edilməməsinə görə – 40 manat;
heç bir əsas olmadan VM-in 89.3-cü maddəsinin tələblərinə uyğun məlumatları müəyyən edilmiş müddətdə təqdim edilməməsinə görə – 100 manat;
VM-in 58.1 maddəsində qeyd edilən hallarda (vergi hesabatlarında göstərilməli olan məbləğlərin azaldılması, hesabatları təqdim etməməklə vergidən yayınma) – azaldılan yaxud yayındırılan vergi məbləğinin (kameral yoxlama zamanı əlavə hesablanmış məbləğlər istisnadır) 50 faizi miqdarında;
Vergi nəzarəti zamanı VM-in 194.1 maddəsinin tələblərinin pozulması zamanı həmin məcəllənin 58.9 maddəsinə uyğun – 5000 manat.

Aksiz markası ilə bağlı da bir sıra cəzalar nəzərdə tutulub. Bu cəzalar VM-in 191.2 və 194.2 maddələrinə uyğun tətbiq edilə bilər.

Qeyd etdiyimiz kimi, aksiz vergisi ödəyicilərinə maliyyə sanksiyaları və cərimələrdən başqa inzibati və cinayət məsuliyyəti tədbirləri də nəzərdə tutulub.

10 Mar 2023

İqtisadçı-mühasib peşəsi

by | posted in: iqtisadiyyat, muhasibat, Məqalə, Xəbər | 0

İqtisadçı-mühasib həm mühasibat uçotunu, həm də müəssisənin maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətinin təhlilini planlaşdırır. Nağd pul vəsaitlərinin və mal-maddi dəyərlərin uçotunu aparır.

Bu peşədən olan adamlar ilk növbədə məsuliyyətli və mütəşəkkil olmalıdırlar, çünki hesabatın gec təqdim edilməsi və ya hər hansı sənədin itirilməsi şirkətə baha başa gələ bilər. Bundan əlavə, onlar rəqəmləri sevməlidirlər, çünki hər gün onlarla məşğul olmaq məcburiyyətində qalacaqlar və istənilən bir səhv müəssisə üçün böyük itkilərə gətirib çıxara bilər. Həmçinin yüksək diqqət və səliqəlilik, əzmkarlıq və tələbkarlıq, səhihlik və səbrlilik tələb edir. Yaxşı yaddaşa malik olmaq da pis deyil və ən əsası isə susmağı da bacarmaq lazımdır (çünki çox vaxt mühasib kommersiya sirlərini qorumalı olur). Həmçinin erudisiya və yaradıcı yanaşma tələb edir.

Bu ixtisasın nümayəndələri aşağıdakı keyfiyyətlərə malik olmalıdırlar: