Blog Full

15 sentyabr – Bilik Günündə Zəngilan rayonunun Ağalı kənd sakinləri üçün Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının təşəbbüsü, Kapital Bank və Mastercard-ın dəstəyi ilə sosial aksiya həyata keçirildi. Ağalı kəndinə köçürülən ilk 48 ailənin üzvləri ilə yeni məktəb binasında baş tutan tədbirdə iştirakçılara yeniliklər barədə ətraflı məlumat verildi.

Görüşdə Mərkəzi Bankın Baş direktoru Fərid Osmanov, Elm və Təhsil Nazirliyinin Şərqi Zəngəzur Regional Təhsil İdarəsinin müdiri Fuad Bədəlov, Kapital Bank-ın İctimaiyyətlə Əlaqələr şöbəsinin rəisi Pərviz Sədrəddinov, Mastercard-ın Azərbaycan üzrə nümayəndəsi Emil Zeynalov və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Zəngilan rayonu üzrə Xüsusi Nümayəndəliyinin əməkdaşı Aqil Qurbanov iştirak edirdi.

Tədbir zamanı Zəngilan rayonunun Ağalı kəndində “ağıllı kənd” konsepsiyasının ən mühüm komponentlərindən biri olan nağdsız ödəniş ekosisteminin formalaşdırılması barədə məlumat verildi. Həyata keçirilən tədbirlər çərçivəsində Ağalı kəndində fəaliyyət göstərən təsərrüfat subyektləri nağdsız ödənişlərin qəbulu üçün tələb olunan bütün zəruri vasitələrlə təmin edilib. Alternativ ödəniş imkanlarının formalaşdırılması məqsədilə Ağalı kəndində ödəniş terminalları quraşdırılıb, bank hesabları və ödəniş kartlarına 24/7 rejimində mədaxil imkanı yaradılıb. Eyni zamanda, ödəniş kartlarının əldə olunması üçün müraciət edən şəxslərə bank hesabları açılıb və ödəniş kartları verilib.

Bundan başqa Kapital Bank və Mastercard-ın dəstəyi ilə təsərrüfat subyektlərində nağdsız ödənişlər üzrə xüsusi keşbek kampaniyasına start verilib ki, bunun da nəticəsində Ağalı kəndindəki obyektlərdə nağdsız ödəniş edən Mastercard sahibləri 10% keşbek əldə edəcəklər.

Layihə çərçivəsində Ağalı kənd orta məktəbinin şagirdlərinə “Smart təhsil kartı” və dərs ilinin başlanması, habelə şagirdlərin tədris zamanı daha müasir üsullardan istifadə edə bilməsi üçün 48 ailədə olan şagirdlərə planşetlər hədiyyə edildi.

Ölkənin birinci bankı olan Kapital Bank PAŞA Holding-ə daxildir və Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi — 109 filialı və 24 şöbəsi ilə müştərilərin xidmətindədir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün https://kapitalbank.az saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz. Nağd pul krediti sifarişi üçün — https://kbl.az/krdt, Birbank kartı sifarişi üçün — https://kbl.az/tkstcrd.

---

Vətəndaşların əmək hüquqlarının pozulmasına görə Azərbaycan qanunvericiliyində inzibati və cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulur. Bununla bağlı səciyyəvi suallara əmək qanunvericiliyi eksperti Nüsrət Xəlilov aydınlıq gətirir.

İnzibati Xətalar Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş məsuliyyət

Məcəllənin 192.1-ci maddəsində göstərilib ki, Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində nəzərdə tutulmuş qaydada əmək müqaviləsi (kontraktı) hüquqi qüvvəyə minmədən işəgötürən tərəfindən fiziki şəxsləri hər hansı işlərin (xidmətlərin) yerinə yetirilməsinə cəlb edilməsinə görə

• fiziki şəxslər min manatdan iki min manatadək;
• vəzifəli şəxslər üç min manatdan beş min manatadək;
• hüquqi şəxslər iyirmi min manatdan iyirmi beş min manatadək məbləğdə cərimə edilir.

Misal 1: “A” müəssisəsində keçirilən yoxlama zamanı 1 işçinin əmək müqaviləsi bağlanmadan əmək fəaliyyətinə cəlb edilməsi halı aşkar edilib. Bu halda müəssisə 20 min manatdan 25 min manatadək məbləğdə cərimə edilə bilər.

Misal 2: “A” müəssisəsində keçirilimiş yoxlama zamanı əmək müqaviləsi hüquqi qüvvəyə minmədən işəgötürən tərəfindən şəxsin əmək fəaliyyətinə cəlb edilməsi halı aşkar edilib. İşəgötürən işçilərlə kağız formada əmək müqaviləsi bağlayıb, elektron informasiya sisteminə də daxil edib. Lakin daxil edilmiş əmək müqaviləsi bildirişləri imzalanmadığı üçün hüquqi qüvvəyə minməyib.

Əmək müqaviləsinin elektron informasiya sisteminədaxil edilməsinə baxmayaraq, müqavilə huquqi qüvvəyə minmədiyi üçün inzibati cərimə təbiq ediləcək.

İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 192.2-ci maddəsinə əsasən, işəgötürən tərəfindən işçilərin və iş yerlərinin attestasiyasının keçirilməsi qaydalarının pozulmasına görə veddi yüz manatdan min iki yüz manatadək məbləğdə cərimə edilir.

Misal 3: İşçinin sonuncu attestasiyadan keçmə tarixi 20.05.2020-ci ildir. İşəgötürən 20.05.2022-ci il tarixdə işçinin növbəti attestasiyadan keçirilməsinə qərar verib. Bu, qanunvericiliyin tələblərinə ziddir. Çünki elmi işçilər istisna olmaqla, hər bir işçi üç ildə bir dəfədən çox olmayaraq attestasiyadan keçirilə bilər.

Məcəllənin 192.3-cü maddəsində göstərilib ki, işçiyə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilmiş minimum əməkhaqqından aşağı məbləğdə əməkhaqqı verilməsinə görə vəzifəli şəxslər min manatdan min beş yüz manatadək məbləğdə cərimə edilir.

Misal 4: “A” müəssisəsində yoxlanış zamanı 1 nəfər işçiyə 250 manat əməkhaqqı verilməsi halı aşkar edilmişdir. “A” müəssisənin vəzifəli şəxsi qismində onun işəgötürəni işçiyə minimum əməkhaqqı məbləğindən aşağı əməkhaqqı verildiyinə görə 1.000manatdan 1.500 manatadək məbləğdə cərimə ediləcək.

İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 192.4-cü maddəsində göstərilib ki, işçinin əmək və məzuniyyət haqlarının, ezamiyyə xərclərinin, əmək qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş müavinət və digər ödənişlərin hesablanmasında və ödənilməsində, riyazi hesablamalar nəticəsində yol verilən nöqsanlar istisna olmaqla, qanun pozuntularına yol verilməsinə görəvəzifəli şəxslər 700 manatdan 1.500 manatadək məbləğdə cərimə edilir.

Misal 5: “B” müəssisəsinin işçisi 4 gün müddətinə Gəncə şəhərinə ezam edilib. Ona 280 manat ezamiyyət haqqı ödənilməli olduğu halda, mehmanxana xərcləri ilə bağlı sənədin verilməməsi əsas gətirilərək ezamiyyət haqqı normadan aşağı köçürülüb. Halbuki Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarına əsasən, ölkədaxili ezamiyyələrdə mehmanxana xərcləri ilə bağlı təsdiqedici sənədlərin olması vacib deyildir.

“B” müəssisəsinin vəzifəli şəxsi qismində onun işəgötürəninə 700 manatdan 1.500 manatadək məbləğdə cərimə tətbiq ediləcək.

Məcəllənin 192.5-cü maddəsinə əsasən, işçinin məzuniyyət hüquqlarının pozulmasına, işçiyə əmək məzuniyyətinin verilməməsinə, habelə istifadə edilməmiş əmək məzuniyyətinə görə müəyyən edilmiş kompensasiyanın ödənilməməsinə görə vəzifəli şəxslər 1.500 manatdan 2.000 manatadək məbləğdə cərimə edilir.

---

---

Misal 6: “A” müəssisəsnin işçi işdən azad edilmiş, lakin ona istifadə edilməmiş məzuniyyətin kompensasiyası ödənilməyib. İşçi Dövlət ƏməkMüfəttişliyi Xidmətinə müraciət edərək pozulmuş hüququnun bərpasını xahiş edib.

İşçiyə istifadə edilməmiş məzuniyyətə görəkompensasiya ödənilməklə, “A” müəssisəsinin vəzifəli şəxsi qismində onun işəgötürəninə 1.500 manatdan 2.000 manatadək cərimə edilməsi barədə qərar qəbul edilib.

Məcəllənin 192.6-cı maddəsində göstərilib ki, işçinin əmək müqaviləsinə əmək qanunvericiliyinin tələbləri pozularaq xitam verilməsinə görə vəzifəli şəxslər 1.500manatdan 2.000 manatadək məbləğdə cərimə edilir.

Misal 7: İşçi ilə 1 il müddətinə əmək müqaviləsi 31.01.2021-ci il tarixdən 31.01.2022-ci il tarixədək başlanıb. İşçinin əmək müqaviləsinə 10.02.2022-ci ildəmüqavilə müddətinin bitməsi əsası ilə xiyam verilib.

Halbuki Əmak Məcəlləsinin 73-cü maddəsinə əsasən, müddətli əmək müqaviləsində göstərilən müddət qurtardıqda əmək münasibətləri davam etdirilərsə və müddət bitdikdən sonrakı bir həftə ərzində tərəflərdən heç biri müqaviləyə xitam verilməsini tələb etmirsə, həmin əmək müqaviləsi əvvəl müəyyən olunmuş müddətə uzadılmış hesab olunur. Bu baxımdan, qeyd edilən tarixdə əmək müqaviləsinə həmin əsasla xitam verilməsi qanuna uyğun hesab edilmir.

“A” müəssisəsinin vəzifəli şəxsi qismində işəgötürəninə 500 manatdan 1.000 manatadək məbləğdə cərimə tətbiq edilə bilər.

İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 192.7-ci maddəsinə əsasən, işəgötürən tərəfindən əmək qanunvericiliyində müəyyən edilmiş müddətdə işçiyə əmək kitabçasının açılmamasına görə vəzifəli şəxslər 500 manatdan 1.000manatadək məbləğdə cərimə edilir.

Misal 8: “C” müəssisəsində yoxlama keçirilərkən qeydiyyatda olan işçilərin əmək kitabçaları tələb eidlib. Bir nəfər işçi ilə 31.01.2022-ci ildə əmək müqaviləsi bağlanmasına baxmayaraq 28.02.2022-ci ildə həmin işçiyə əmək kitabçası açılmayıb.

Halbuki Əmək Məcəlləsinin 87-ci maddəsinin 2-ci bəndinə əsasən, işəgötürən 5 gündən artıq işləyən bütün işçilərin əmək kitabçasında onların işə qəbul edilməsi, başqa daimi işə keçirilməsi, əmək müqaviləsinə xitam verilməsi barədə müvafiq qeydləri yazmalıdır.

Bu halda “C” müəssisəsinin vəzifəli şəxsi qismində işəgötürəninə 500 manatdan 1.000 manatadək məbləğdə cərimə tətbiq ediləcək.

Məcəllənin 192.8-ci maddəsində göstərilib ki, işəgötürən tərəfindən 15 yaşına çatmamış şəxsin işə cəlb edilməsinə görə vəzifəli şəxslər 1.000 manatdan 1.500 manatadək məbləğdə, hüquqi şəxslər 3.000 manatdan, 5.000 manatadək məbləğdə cərimə edilir.

Misal 9: Ərzaq dükanında keçirilmiş yoxlama zamanı 14 yaşında əmək münasibətlərinə daxil olmaq hüququ olmayan şəxsin iş və xidmətlərin yerinə yetirilməsinə cəlb edilməsi aşkar edilib və “A” müəssisəsinə işin halları nəzərə alınmaqla 3.000 manat məbləğdə cərimətətbiq edilib.

---

ƏDV qeydiyyatı keçmiş tarixlə aparıldıqda bəyannamə necə təqdim edilməlidir?

---

Məcəllənin 192.9-cü maddəsinə əsasən, işəgötürən tərəfindən uşaqların onların həyatına, sağlamlığına və ya mənəviyyatına təhlükə törədə bilən fəaliyyətə cəlb edilməsinə görə vəzifəli şəxslər 3.000 manatdan 4.000 manatadək məbləğdə, hüquqi şəxslər 10.000 manatdan 13.000 manatadək məbləğdə cərimə edilir.

Misal 10: Alkoqollu və energetik içkilərin, tütün məmulatlarının satışı ilə məşğul olan “A” müəssisəsində yoxlama keçirilərkən işəgötürən tərəfindən uşaqların əxlaqi kamilliyinə mənfi təsir göstərən fəaliyyətə cəlb edilməsinə görə hüquqi şəxs olan “A” müəssisəsi işin halları nəzərə alınmaqla cərimənin minimumu miqdarında, yəni 10.000 manat məbləğdə cərimə edilib.

“Uşaq hüququları haqqında” 19 may 1998-ci il tarixli, 499-İQ nömrəli Qanunun 9-cu maddəsi ilə uşağın həyatı və sağlamlığının mühafizəsi hüququ müəyyənləşib. Həmin hüquqa görə, alkoqollu və energetik içkilərin, tütün məmulatlarının uşaqlara satılması, əmək şəraiti ağır, zərərli olan iş yerlərində, habelə yeraltı tunellərdə, şaxtalarda və digər yeraltı işlərdə, uşaqların əxlaqi kamilliyinə mənfi təsir göstərən gecə klublarında, barlarda, alkoqollu və energetik içkilərin, tütün məmulatlarinin, toksik preparatların istehsalı, daşınması, satışı və saxlanılması işlərində, narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və onların prekursorlarının dövriyyəsi ilə bağlı olan və uşaqların həyatına, sağlamlığına və ya mənəviyyatına təhlükə törədə bilən digər işlərdə uşaq əməyinin tətbiq edilməsi qadağardır.

Məcəllənin 192.10-cü maddəsində isə göstərilib ki, insanın immunçatışmazlığı virusu ilə yaşayan şəxsləri, işləməsinə yol verilməyən peşə növləri və vəzifələr istisna olmaqla, insan immunçatışmazlığı virusuna yoluxması səbəbinə görə işə qəbul etməkdən imtinaya və ya həmin səbəbdən onları işdən azad etməyə görəvəzifəli şəxslər 1.500 manatdan 2.000 manatadək məbləğdə çərimə edilir.

İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 192.11-ci maddəsinə əsasən, şəxsin dağınıq skleroz xəstə olması səbəbinə görə onunla əmək müqaviləsi bağlamaqdan imtina edilməsinə və ya əmək müqaviləsinə xitam verilməsinə (işəgötürənin müvafiq işi (vəzifəsi) əsas olmadığı, həmçinin belə şəxslərin əməyindən istifadə olunmasına yol verilməyən iş yerlərinə işə götürməkdən imtina edilən hallar istisna olmaqla) görə vəzifəli şəxslər 1.500 manatdan 2.000 manatadək məbləğdə cərimə edilir.

Misal 11: Şəxsin dağınıq skleroz xəstə olması səbəbinə görə onunla əmək muqaviləsi bağlamaqdan imtina edilib. Araşdırma zamanı belə şəxslərin əməyindən istifadə olunmasına yol verilməyən iş verlərinə işə götürməkdən imtina edilən hallar müəyyən edilib. Buna görə də cərimə tətbiq edilməyib. Əks halda, 1.500 manatdan 2.000 manatadək məbləğdə cərimə tətbiq edilə bilərdi.

Məcəllənin 192.12-ci maddəsində isə göstərilib ki, qanunla pedaqofi fəaliyyətlə məşğul olması qadağan edilən şəxslərlə pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmaq üçün əmək müqaviləsinin bağlanılmasına görə vəzifəli şəxslər 3.000 manat məbləğində cərimə edilir.

İnzibatı Xətalar Məcəlləsının 17-cı maddəsinə əsasən, İnzibati Xətalar Məcəlləsinin müddəalarına əsasən vəzifəli şəxs dedikdə, dövlət hakimiyyətinin nümayəndəsi funksiyasını həyata keçirən şəxslər, dövlət orqanlarında, bələdiyyələrdə, Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrində və Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə üyğun olaraq yaradılmış başqa silahlı birləşmələrdə, dövlət və qeyri-dövlət taşkilatlarında, idarə və müəssisələrində, ocümlədən publik hüquqi şəxslərdə təşkilat -sərancamverict və ya in/ibati təsərrüfat vəzifələrində daimi və ya müvəqqəti işləyən şəxslər və ya həmin vəzifələri xüsusi səlahiyyət əsasında həyata keçirən şəxslər, habelə hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olaraq belə səlahiyyətləri yerinə yetirən fiziki şəxslər nəzərdə tutulur.

Mənbə: “Əmək qanunvericiliyinin praktiki izahı” kitabı.

Mənbə: vergiler.az

---

Borcun tələb edilməsinin bilinməyən, lakin faydalı üsulu – icra qeydi

---

Məhkəmə iclasında 50 min manatadək cərimələnməmək üçün bunları bilmək lazımdır

Konstitusiyaya görə dövlət hakimiyyəti hakimiyyətlərin bölünməsi prinsipi əsasında təşkil edilir və məhkəmə hakimiyyəti Azərbaycan Respublikası məhkəmələri tərəfindən həyata keçirilir. Onu da qeyd edək ki, məhkəmənin qəbul etdiyi qərarlar dövlətin adından çıxarılır və onların icrası məcburidir. (maddə 129)

Məhkəməyə gələn şəxslər üçün məhkəmə prosesi ilə bağlı qaydalara əməl edilməsi mütləqdir. Əks halda məhkəmə tərəfindən şəxsin barəsində cərimə tətbiq edilə bilər. Bu yazıda məhkəmə prosesi zamanı cərimədən uzaq olmaq barədə qeyd edəcəyik.

Məhkəmə tərəfindən cərimə tətbiq edilə biləcəyi halları təqdim edirik.

• Məhkəmə iclası zamanı şahidin, zərər çəkmiş şəxsin, iddiaçının, cavabdehin və ya iş üzrə iştirak edən başqa fiziki şəxslərin sədrlik edənin sərəncamına tabe olmamasına görə 50-150 manatadək məbləğdə cərimə edilir.

İnzibati işlər üzrə

• Məhkəmə proses iştirakçısından məhkəmə iclasına şəxsən gəlməyi tələb edə bilər. Məhkəmə bu tələbə əməl etməyən proses iştirakçısına 50 manatdan 100 manatadək məbləğdə cərimə olunacağı barədə xəbərdarlıq edir. Üzrsüz səbəbdən gəlmədiyi hallarda, məhkəmə proses iştirakçısını cərimə edə bilər.
• Məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmiş müddətdə inzibati orqan tərəfindən onun üzərinə qoyulmuş öhdəliklər icra olunmadıqda, məhkəmə cərimənin məbləğini müəyyən edə və inzibati orqanı həmin məbləğdə cərimə edə bilər. Cərimə 50.000 manatadək məbləğdə müəyyən oluna bilər.

Cinayət işləri üzrə

• Hakimə (məhkəmə tərkibinə) etiraz məhkəmə baxışını ləngitmək məqsədi ilə edilmişsə, yaxud etirazın dəlilləri uydurma olarsa (həqiqətə uyğun deyildirsə), etiraz etmiş şəxs məhkəmənin qərarına əsasən 220 manat miqdarında cərimə edilə bilər.
• məhkəmə iclasında qaydanı kobud surətdə pozan şəxslər barəsində əvvəlcə edilmiş xəbərdarlıqdan sonra məhkəmənin qərarı əsasında 55 manatadək miqdarda cərimə tətbiq edilə bilər.

---

Borcun tələb edilməsinin bilinməyən, lakin faydalı üsulu – icra qeydi

---

Mülki işlər üzrə

• Əgər etiraz məhkəmə prosesini ləngitmək məqsədi ilə edilmişsə və ya etirazın dəlilləri uydurma olaraq həqiqətə uyğun deyildirsə, bu halda, etirazı vermiş tərəf 110 manatadək cərimə edilə bilər.
• Tələb olunan sübutu təqdim etmək vəzifəsi məhkəmə tərəfindən üzürsüz hesab edilən səbəblərə görə yerinə yetirilmədikdə, sübutların olduğu şəxs 2000 manatadək miqdarda cərimə olunur.
• Məhkəmə sənədini ünvan sahibinə çatdırmaq üçün qəbul etməkdən imtina edən və ya onu səhlənkarlıq nəticəsində ünvan sahibinə çatdırmayan orqanlar, vəzifəli şəxslər, yaxud məhkəmə sənədinin çatdırılması tapşırılmış digər şəxslər qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada 20 manat miqdarında cərimə edilir.
• Məhkəmə, işə düzgün və tezliklə baxılmasına və onun həll edilməsinə aşkar surətdə maneçilik törədən, o cümlədən dəfələrlə açıq-aşkar əsassız vəsatət və ya şikayətlər verən işdə iştirak edən şəxsləri, onların nümayəndələrini və ya vəkillərini 500 manatadək cərimə edə bilər.
• Sədrlik edən məhkəmə iclasında qaydanı kobud surətdə pozan və ya məhkəməyə açıq surətdə hörmətsizlik edən şəxslər barəsində 500 manatadək cərimə tətbiq etməyə haqlıdır.
• Tərcüməçi, çağırılmış şahid, ekspert və ya mütəxəssis məhkəməyə gəlməkdən və ya öz vəzifəsini icra etməkdən boyun qaçırdıqda, ona 110 manatadək cərimə tətbiq edilə bilər.
• Məhkəmə, ərizə vermiş şəxslərin bilə-bilə əsassız olaraq şəxsin fəaliyyət qabiliyyətini məhdudlaşdırmaq və ya şəxsi fəaliyyət qabiliyyətindən məhrum etmək üçün vicdansız hərəkətlərini müəyyən etdikdə, məhkəmə xərclərini onlardan tutur və 110 manatadək cərimə edir.

---

İnzibati cərimənin əməkhaqqıdan tutulması

---