Blog Full

Vergi ödəyicisi ikili fəaliyyətlə məşğuldur, həm bir şirkətin işçilərini öz avtobusu ilə daşıma həyata keçirir (fərqlənmə nişanı alır), həm də digər şəxslərə xidmət göstərir. Göstərdiyi xidmətə görə mənfəət vergisi bəyannaməsi təqdim edib. Belə olan halda, “Fərqlənmə nişanı” alındığı dövriyyə yenidən mənfəət dövründə qeyd olunmalıdır, yoxsa uçot ayrıca aparıldıqda sərnişindaşımaya görə “Fərqlənmə nişanı” nəzərə alınaraq, həmin qaimə təkrar mənfəət dövriyyəsinə aid edilmir?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 218.4.1-ci maddəsinə əsasən, mülkiyyətində və ya istifadəsində olan nəqliyyat vasitələri ilə (beynəlxalq yük və sərnişin daşımaları istisna olmaqla) Azərbaycan Respublikasının ərazisində sərnişin daşımalarını, o cümlədən taksi xidmətlərini həyata keçirən şəxslər sadələşdirilmiş verginin ödəyiciləridir. Bu fəaliyyətlə bağlı vergi öhdəlikləri Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada “Fərqlənmə nişanı” almaqla yerinə yetirilir. “Fərqlənmə nişanı” hər bir avtomobil nəqliyyatı vasitəsi üçün təqvim ayının sonunadək, öz istəklərinə uyğun olaraq, növbəti ay, rüb, yarımil və ya il üçün Azərbaycan Respublikası Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin AYNA informasiya sistemi vasitəsilə elektron qaydada alınmalıdır.

Vergi Məcəlləsinin 221.6-ci maddəsinə əsasən, 218.4-cü maddədə göstərilən şəxslər digər fəaliyyət növü üzrə əldə etdikləri gəlirlərin və xərclərin uçotunu hər bir fəaliyyət növü üzrə ayrılıqda aparırlar. Həmin şəxslərin bu fəaliyyət növləri üzrə mənfəəti (zərəri) digər fəaliyyət növündən əldə olunmuş mənfəətə (zərərə) aid edilmir.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 218.4-cü və 221.6-cı maddələri

Mənbə: vergiler.az

Geri alınmış səhmlər

Geri alınmış kapital (səhmlər) səhmdar cəmiyyət tərəfindən buraxılmış və sonradan geri alınmış, lakin yenidən satılmayan və dövriyyədən çıxarılmayan adi və ya imtiyazlı səhmlərdir. Belə səhmlərin uçotu hesablar planının 3-cü (“Kapital”) bölməsinin 32-ci maddəsinin 321 saylı “Geri alınmış kapital (səhmlər)” hesabı üzrə aparılır.

Şirkət tərəfindən öz səhmlərinin geri alınması bir qayda olaraq bazarda həyata keçirilir. Şirkətin emissiya etdiyi səhmlərin geri almasının bir neçə səbəbi ola bilər:

• səhmlərin alınmasına opsion planları çərçivəsində əməkdaşlarına təklif etmək üçün səhm seçimi planları vasitəsilə işçilərinə təklif etmək üçün səhmlərin sərəncamında olmasını istəyir;
• öz səhmləri üçün daha əlverişli bazar şəraiti təmin etməyə çalışır;
• səhm üzrə gəlirlərin həcmini artırmaq istəyir;
• sonradan öz fəaliyyətində, məsələn, başqa şirkətləri alarkən, istifadə etmək üçün sərəncamında əlavə səhmlərin olmasını istəyir;
• şirkətin rəqiblər tərəfindən ələ keçirmə cəhdinin qarşısını almağa çalışır.

Səhmlərin geri alınması zamanı şirkətin səhmdarlarının aktivləri və kapitalları azalır. Digər şirkətlərin səhmlərinin alınmasından fərqli olaraq, belə bir əməliyyat aktivin alınması hesab edilmir.

Geri alınmış kapital (səhmlər) haqqında saytımızda eyni adlı məqalədən əlavə məlumatlar tapmaq olar.

“Geri alınmış kapital (səhmlər)” hesabı üzrə uçotun əsasları

321 saylı “Geri alınmış kapital (səhmlər)” hesabı üzrə AR MN kollegiyasının Q-01 №-li “Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarına əsasən mühasibat uçotunun aparılması Qaydaları” 30.2-ci maddəsinə əsasən aşağıdakı subhesablar açıla bilər:

• 321-1 №li “Geri alınmış kapital – adi səhmlər”;
• 321-2 №li “Geri alınmış kapital – imtiyazlı səhmlər”.

“Maliyyə Alətləri: Təqdimat” adlı 32 №-li MUBS (IAS 32) –a uyğun olaraq, müəssisə tərəfindən geri alınmış öz kapital alətləri kapitaldan çıxılır. Şirkətin öz kapital alətlərini alarkən, satarkən, buraxarkən və ya ləğv edərkən, belə əməliyyatlar üzrə gəlir yaxud zərər mənfəət və ya zərərdə tanınmır. Bunu belə izah etmək olar: geri alınmış səhmlər aktiv deyil və müvafiq olaraq onlar üzrə yuxarıda sadalanan əməliyyatlardan gəlir və ya zərər yarana bilməz.

321 saylı hesab üzrə uçotun tənzimlənməsi

“Geri alınmış kapital (səhmlər)” hesabında mühasibat uçotu subyektinin nizamnamə (nominal) kapitalının geri alınmış hissəsi barədə ümumiləşdirilmiş məlumatlar əks etdirilir. Bu zaman mühasibat uçotu subyektinin geri alınmış səhmlərinin nominal dəyəri üzrə məbləğlər 321 №li hesabın müvafiq subhesablarının debetində və 221, 223, 225 №li hesabların müvafiq subhesablarının kreditində uçota alınır.

Səhmlərin geri alınması zamanı emissiya gəliri yarandıqda, həmin gəlir həddində 311 saylı hesabın debeti (müvafiq subhesablar üzrə) və pul vəsaitləri hesabının (221, 223 yaxud 225) krediti üzrə müxabirləşmə aparılır.

Geri alınmış kapital (səhmlər) dövriyyədən çıxarılarsa Debet 301-Kredit 321 kimi (müvafiq subhesablar üzrə) mühasibat yazılışı verilir.

Geri alınmış səhmlər yenidən buraxıldığı zaman onlar mühasibat uçotu subyektinin ödənilmiş nizamnamə kapitalının bir hissəsi kimi bərpa olunur. Bu zaman müxabirləşmə yuxarıda qeyd edilən qaydaların 30.6 maddəsinə uyğun tənzimlənir. Belə səhmlər üzrə emissiya gəlirləri həmin maddəyə uyğun uçota alınır.

Uzunmüddətli və qısamüddətli konvertasiya olunan istiqrazlar geri alınmış səhmlərin yenidən buraxılması hesabına nizamnamə kapitalına çevrildikdə həmin qaydaların 30.7, uzunmüddətli və qısamüddətli öhdəliklər geri alınmış səhmlərin yenidən buraxılması hesabına nizamnamə kapitalına çevrildikdə isə 30.8-ci maddəsi tətbiq edilir.

Səhmdarlardan öz səhmlərinin geri alınması üzrə nümunə

Geri alınmış kapital (səhmlər) adətən ilkin dəyərlə uçota alınır. Əməliyyat şirkətin səhmdarlarının həm aktivlərini, həm də kapitalını azaldır.

Fərz edək ki, iyunun 15-də “ABC” şirkəti öz səhmlərinin 1000 ədədini bazar qiyməti hər səhm üçün 50 manat olmaqla geri alır. Bu əməliyyat üzrə aşağıdakı müxabirləşmə verilir:

Səhmdarlardan geri alınmış kapital (səhmlər) bazar dəyəri ilə uçota alınır. Səhmlərin nominal, elan edilmiş və ya ilkin buraxılış qiyməti nəzərə alınmır.

Səhmdarlardan geri alınmış səhmlərin satışına nümunə

Geri alınmış öz səhmlərini şirkət maya dəyərindən yuxarı və ya aşağı qiymətə satıla bilər. Tutaq ki, iyulun 15-də “ABC” şirkəti 1000 geri alınmış kapitalın (səhmlərin) hamısını bir səhm 50 manatdan olmaqla satır. Əməliyyatı əks etdirən müxabirləşmələr:

Geri alınmış səhmlər öz dəyərindən artıq qiymətə satıldıqda, artıq olan məbləğ “Emissiya gəlirləri- səhmdarlardan geri alınmış kapital” subhesabının krediti üzrə uçota alınmalıdır. Uçot standartları qiymət fərqini mənfəət kimi tanımağa yol vermir.

Tutaq ki, iyulun 15-də “ABC” şirkəti 1000 xəzinə səhmini hər bir səhm üçün 60 manatdan satır. Müxabirləşmə aşağıdakı kimi olacaq:

Səhmdarlardan geri alınmış səhmlər öz dəyərindən aşağı qiymətə satılırsa, o zaman fərq uyğun “Emissiya gəlirləri” subhesabındakı məbləğdən çıxılmalıdır.

Belə hesab olmadıqda yaxud bu hesabdakı mövcud qalıq qiymət fərqini ödəmək üçün kifayət etmədikdə, qalan məbləğ “Bölüşdürülməmiş mənfəət” hesabındakı məbləğdən silinir. Geri alınmış kapital (səhmlər) üzrə qiymət fərqlərinin zərər kimi tanınmasına yol verilmir.

Tutaq ki, iyunun 5-də “ABC” şirkəti 1000 öz adi səhmini bazardan bir səhm üçün 50 manat ödəməklə geri alıb. İyulun 15-də şirkət geri alınmış 400 səhmi 60 manata, qalan 600-nü isə dekabrın sentyabrın 15-də 42 manata satır. Əməliyyatları əks etdirən mühasibat yazılışları belı olacaq:

600 ədəd geri alınmış səhm dəyərindən aşağı satıldığı üçün olduğu üçün sentyabrın 15-də bölüşməmiş mənfəət hesabından 800 manat silinmişdi.

Vergi Məcəlləsində 2026-cı ilin yanvar ayından sonrakı dövr üçün edilmiş dəyişikliklərdən biri də fiziki şəxslərin kirayə fəaliyyəti üzrə vergitutma ilə bağlıdır. Bəs bu dəyişiklikdən sonra hüquqi şəxslərin öz işçilərinin mənzillərinin kirayəsi ilə bağlı xərclərinin kompensasiya edilməsi zamanı ödəmə mənbəyində vergi 10% tətbiq ediləcəkmi? Hüquqi şəxslər tərəfindən işçilərinə mənzil kirayə edilməsi ilə bağlı kirayəverənə ödənilən məbləğdən 10% tutulmalıdır, yoxsa 14%?

Sərbəst auditor Altay Cəfərov bu və digər suallara aydınlıq gətirir.

Öncə Vergi Məcəlləsində bu məsələ ilə bağlı dəyişikliyə nəzərə yetirək.

Məcəllənin 124.1-ci maddəsinə əsasən, daşınan və daşınmaz əmlak üçün icarə haqqından, həmçinin rezidentin və ya qeyri-rezidentin Azərbaycan Respublikasındakı daimi nümayəndəliyinin ödədiyi və ya onun adından ödənilən royaltidən gəlir bu Məcəllənin 13.2.16-cı maddəsinə uyğun Azərbaycan mənbəyindən əldə edilmişdirsə, ödəmə mənbəyində 14 faiz dərəcə ilə vergi tutulur. Fiziki şəxslərə məxsus yaşayış sahələrinin (mehmanxanalar və mehmanxana tipli obyektlərdə yerləşən yerləşmə vasitələri istisna olmaqla) fiziki şəxslərə kirayəyə verilməsindən əldə olunan gəlirlərdən ödəmə mənbəyində 10 faiz dərəcə ilə vergi tutulur. İcarə (kirayə) haqqı vergi ödəyicisi kimi uçotda olmayan fiziki şəxs tərəfindən ödənildikdə icarəyə (kirayəyə) verən özü və ya onun təyin etdiyi vergi agenti bu maddəyə uyğun olaraq 14 faiz (icarəyə münasibətdə) və ya 10 faiz (kirayəyə münasibətdə) dərəcə ilə vergini ödəyir və bu Məcəllənin 33-cü və 149-cu maddələrinə uyğun qaydada vergi uçotuna alınıb bəyannamə verir.

Vergi Məcəlləsinin 124-cü maddəsindən göründüyü kimi, kirayədən ödəmə mənbəyində vergi 10%, icarədən 14% tutulur. Bu yanaşmaya aydınlıq gətirmək üçün əvvəlcə kirayə və icarə məsələlərinə nəzər yetirməliyik.

Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 675-ci maddəsində göstərilib ki, əmlak kirayəsi müqaviləsinə görə kirayəyə verən əşyanı kirayəçinin istifadəsinə verməyi, kirayəçi isə bunun üçün kirayəyə verənə kirayə haqqı ödəməyi öhdəsinə götürür. Mülki Məcəllənin 700.1-ci maddəsində isə qeyd olunub ki, icarə müqaviləsi əmlak kirayəsi müqaviləsidir. Bu müqaviləyə görə, kirayəyə verən (icarəyə verən) kirayəçiyə (icarəçiyə) icarəyə götürdüyü obyektdən və ya hüquqdan istifadə ilə yanaşı, bəhərdən istifadə etmək və gəlir götürmək hüququ da verir. İcarəçi icarəyə verənə müəyyənləşdirilmiş icarə haqqı ödəməyə borcludur.

Mülki Məcəllənin tələblərinə əsasən, icarə müqaviləsi, icarə fəaliyyəti – elə kirayə müqaviləsi, kirayə fəaliyyəti deməkdir. Sadəcə, icarədə icarəyəgötürən kirayəyə və ya icarəyə götürdüyü obyektdən istifadə etməklə gəlir, fayda, bəhər qazana bilir. Ancaq kirayədə kirayəgötürən obyektdən hər hansı bir gəlir, fayda əldə etmir.

Mülki Məcəllənin yuxarıdakı maddələrindən aydın olur ki, kirayə münasibətlərində fiziki və hüquqi şəxslər ola bilər. Həm daşınmaz, həm də daşınar əmlaklar kirayə münasibətlərinin obyekti ola bilər.

İndi isə Vergi Məcəlləsinin 124-cü maddəsinə edilmiş əlavəyə bir daha nəzər yetirək. Dəyişikliyə əsasən, kirayə obyekti yaşayış sahəsi olmalıdır, qeyri-yaşayış sahəsi buraya aid deyil. Qeyri-yaşayış sahəsi hətta kirayə kimi verilsə də oradan əldə edilmiş gəlirdən 10% yox, 14% vergi tutulacaq. Yaşayış sahəsindən kirayə kimi fiziki şəxs faydalanmalıdır, yəni yaşayış sahəsindən kirayəçi kimi fiziki şəxslər istifadə etməlidir. Bu fəaliyyətə görə də kirayəverənə ödənilən məbləğdən 10% vergi tutulmalıdır. Kirayəverənə gəlirlərin hansı mənbədən ödənilməsi vacib deyil. Əsas odur ki, ona bu fəaliyyətdən gəlir ödənilsin.

İndi isə Vergi Məcəlləsinin başqa bir maddəsinə də nəzər yetirməliyik. 119.2-ci maddədə göstərilib ki, nümayəndəlik xərclərinin, işçilərlə bağlı mənzil və yemək xərclərinin, eləcə də əmək şəraiti zərərli, ağır olan və yeraltı işlərdə çalışan işçilərə verilən müalicə-profilaktik yeməklərin, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullar və vasitələrlə bağlı xərclərin gəlirdən çıxılması normaları və qaydası müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən müəyyən olunur.

Həmin Məcəllənin 119-cu maddəsinə əsasən, işəgötürən tərəfindən işçilərin mənzil xərclərinin normalar daxilində qaydalara uyğun ödənilməsi gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilib. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 22.11.2024-cü il tarixli 492 nömrəli Qərarında işçilərlə bağlı mənzil xərclərinin gəlirdən çıxılması norması və qaydası müəyyən edilib. Qərarın 3.1-ci bəndinə əsasən, işçilərlə bağlı vergi ili ərzində çəkilmiş mənzil (yaşayış mənzillərinin və fərdi yaşayış evlərinin kirayələnməsi) xərclərinin 50 faizi, lakin əldə edilmiş illik gəlirin 1 (bir) faizindən çox olmamaqla, vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılır.

Qərarın 3.2-ci bəndində isə göstərilib ki, işçilərlə bağlı çəkilmiş mənzil xərcləri aşağıdakı şərtlər daxilində gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilir:

• Kirayə haqqı kirayəverən və kirayəçi (işçi və ya işəgötürən) arasında bağlanılmış və notarial qaydada təsdiq edilmiş müqavilə əsasında ödənildikdə;
• Kirayə haqqı işəgötürən tərəfindən işçiyə və ya kirayəverənə nağdsız qaydada ödənildikdə.

Nazirlər Kabinetinin 492 nömrəli qərarı Vergi Məcəlləsinin 119-cu maddəsinə əsasən qəbul edilib. Qərardan aydın olur ki, işçilərlə bağlı mənzil xərcləri dedikdə, kirayə haqları başa düşülür. Kirayə haqqı ya işçi ilə kirayəverən birbaşa özləri müqavilə imzalamaqla, ya işəgötürən kirayəverənlə müqavilə bağlamaqla və kirayədən yararlanan şəxs işçi olmaqla rəsmiləşdirilir. Yəni kirayə müqaviləsinin hüquqi şəxslə bağlanmasına baxmayaraq, kirayədən yararlanan fiziki şəxs (işçi) olacaq. Belə ki, hüquqi şəxsin mənzil kirayəsindən hüquqi şəxs kimi istifadə edilməsi absurt ifadə sayılır. Hüquqi şəxs maddi aktiv deyil. Yəni hüquqi şəxs kirayəyə ancaq fiziki şəxs (işçisi) üçün mənzil götürə bilər.

Odur ki, hüquqi şəxslər tərəfindən kirayəverəndən kirayəyə götürdüyü mənzil kirayəverən tərəfindən fiziki şəxslərə (işçilərə) kirayə verilmiş sayılır. Sadəcə, burada işəgötürən kirayəverən ilə fiziki şəxs (işçi) arasında agent rolunu oynayır.

Yəni burada birinci şəxs kirayəverən fiziki şəxs, ikinci şəxs kirayədən yararlanan fiziki şəxs (işçi), üçüncü şəxs kirayə haqqını ödəyən və aralıq agent rolunu həyata keçirən işəgötürən hüquqi şəxsdir.

Bütün bunları analiz edərək aşağıdakı nəticəyə gəlmək olar:

• Fiziki şəxs mənzilini birbaşa digər fiziki şəxsə kirayəyə verdikdə əldə etdiyi gəlirlərindən 10% vergi tutulur və ödənilir.
• Kirayə haqqının ödənilməsi mənbələri vacib deyil. Yəni kirayəgötürən fiziki şəxs birbaşa özü və ya istənilən digər şəxs də ödəyə bilər. Çünki 10% vergi kirayəverən fiziki şəxsin gəlirlərinə aiddir, yəni gəlirin ödəniş mənbəyi fərqli ola bilər.
• Hüquqi şəxslərin mənzil kirayəsində hüquqi şəxs onu kirayə kimi istifadə edə bilməz, çünki o, maddi bir aktiv deyil.
• Hüquqi şəxslərin kirayəyə götürdüyü mənzili fiziki şəxslər, daha doğrusu, işçilər də istifadə edə bilərlər. Odur ki, hüquqi şəxslərin öz işçilərinə kirayə götürdüyü mənzildən istifadəni fiziki şəxslər (işçilər) həyata keçirdiyinə görə, Vergi Məcəlləsinin 124-cü maddəsinə əlavə edilmiş yeni maddə üzrə 10% vergitutma tətbiq olunur.
• Fiziki şəxs kirayəverən tərəfindən yaşayış sahəsinin, faktiki olaraq, fiziki şəxsə kirayə verilməsi sayılır və əməliyyatdan əldə edilən gəlir kimi qiymətləndirilir.

Mənbə: vergiler.az

Konsaltinq nədir? Əgər əməkdaş iş prosesində yaranan problemi həll edə bilmirsə, məsləhət üçün daha təcrübəli həmkarına müraciət edir. Analoji olaraq, əgər şirkət həlli çətin olan problemlə üzləşirsə, məsləhətçi mütəxəssislər köməyə gəlir.

Konsaltinq – müəyyən bir mövzu üzrə ekspert məsləhətinin verilməsidir.

Məsləhət üçün peşəkar mütəxəssisə də müraciət etmək olar, bu sahədə ixtisaslaşmış konsaltinq şirkətlərinə də.

Konsaltinq şirkətləri:

• əməliyyatları təkmilləşdirməyə;
• prosesləri optimallaşdırmağa;
• gəlirliliyi artırmağa;
• resurslardan səmərəli istifadə etməyə kömək edən peşəkar məsləhətçilərin xidmətlərini təklif edir.

Məsləhətçi-ekspertlər strateji planlaşdırma, maliyyə menecmenti, marketinq, əməliyyatlar və texnologiya kimi müxtəlif sahələrdə işləyə bilən peşəkarlardır.

Konsaltinq xidmətlərinin növləri

• idarəetmə konsaltinqi məsləhət xidmətlərinin ən geniş yayılmış növüdür; bu sahə müəssisənin ümumi idarəetmə sisteminin təkmilləşdirilməsinə yönəlir;
• maliyyə konsaltinqi maliyyə dayanıqlığının təmin edilməsinə və resurslardan səmərəli istifadəyə yönəlmişdir;
• vergi məsləhət xidməti vergi qanunvericiliyinin düzgün tətbiqi və vergi risklərinin azaldılması məqsədi daşıyır;
• hüquqi konsaltinq təşkilatın hüquqi təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə xidmət edir;
• İT konsaltinqi rəqəmsal transformasiya prosesində təşkilatlara metodoloji dəstək göstərir;
• insan resursları (HR) üzrə məsləhət xidmətləri insan kapitalının effektiv idarə olunmasına yönəlmişdir;
• marketinq və satış konsaltinqi növü bazar mövqeyinin gücləndirilməsinə yönəlir;
• əməliyyat konsaltinqi təşkilatın gündəlik fəaliyyət proseslərinin optimallaşdırılmasını hədəfləyir;
• təhsil və təlim konsaltinqi bilik və bacarıqların inkişafına yönəlmiş peşəkar xidmətləri əhatə edir.
• dövlət və ictimai sektor üzrə məsləhətçilər dövlət siyasətinin formalaşdırılması və ictimai layihələrin qiymətləndirilməsinə yönəlir.

Konsaltinq xidmətlərinin düzgün seçimi və tətbiqi təşkilatların dayanıqlı inkişafının əsas şərtlərindən biridir.

Məsləhət xidmətlərinin təqdim edilmə formaları

• Ekspert xarakterli – göstərilən xidmət birdəfəlik xarakter daşıyır, xüsusi suallara cavab verən məsləhətçi-ekspertlər onların həyata keçirilməsində iştirak etmədən diaqnostika aparır və tövsiyələr verir.
• Müşayətedici (dəstək və tətbiq) – ekspertin dəyişikliklərin həyata keçirilməsinə kömək etdiyi konsaltinq prosesidir; ekspert müştəri ilə birlikdə dəyişikliklər hazırlayır və həyata keçirir.
• Maarifləndirici – işçilərin yeni iş üsullarına hazırlanması üçün təlim və seminarların keçirilməsi nəzərdə tutlur.

Konsaltinq xidmətləri oflayn yaxud onlayn qaydasında, müştərinin iş yerində yaxud iş yerinə getmədən aparıla bilər.

Konsaltinq və kiçik biznes

Artıq konsaltinq “nəhənglər üçün xidmət” statusundan çıxıb, kiçik biznesin yaşaması və böyüməsi üçün zəruri alətə çevrilib.

Bu gün, 2026-cı ildə, tam əminliklə deyə bilərik ki, iqtisadiyyatda və texnologiyada dəyişikliklər zamanı məsləhətçi-ekspertlərin dəstəyi kiçik biznes sahiblərinə riskləri azaltmağa kömək edir. 2026-cı ildə konsaltinqi kiçik biznes üçün əhəmiyyətli edən əsas amillər bunlardır:

Vergi qanunvericiliyinə uyğunlaşma

2026-cı ilin əvvəlində Vergi Məcəlləsinə dəyişikliklər, o cümlədən məcburi sosial sığorta ödənişlərinin hesablanmasının yeni qaydaları qüvvəyə minib. Dəyişikliklər bu və digər qaydada kiçik və orta biznesi (KOB) də əhatə edir. Konsaltinq kiçik biznesə KOB statuslarını itirməmək və gəlirliliyin azalmasının qarşısını almaq üçün maliyyə modellərini yenidən qurmağa kömək edə bilər.

Kadr problemlərinin həlli, insan resursları ilə işin düzgün təşkili

Kadr çatışmazlığının aradan qaldırılması, peşəkarların iş cəlb edilməsi, eyni zamanda Əmək Məcəlləsinə 2026-cı ilin əvvəlindən edilən dəyişikliklərin (məsələn, məsafədən işləyən işçilərlə bağlı) tətbiqində konsaltinq kiçik biznesə əhəmiyyətli dəstək ola bilər;

Süni intellekt və avtomatlaşdırılma

Kiçik biznes üçün konsaltinq bahalı peşəkarları işə götürmədən süni intellekt alətlərini və chatbotları sürətlə inteqrasiya etməyin yeganə yoludur. Bu əməliyyat xərclərinə kifayyət qədər qənaət etməyə imkan veirr.

Kibertəhlükəsizlik

2026-cı ildə kiçik biznesin kiberhücumların əsas hədəfi olaraq qalacağı proqnozlaşdırılır. İxtisaslaşdırılmış konsaltinq kiçik biznesə dərin İT təcrübəsi olmadan müştəri məlumatlarının qorumasına kömək edir.

Strateji dayanıqlılıq

Bu gün bazar bizneslərdən sadəcə “planlar” deyil, çevik strategiyalar tələb edir. Məsləhət xidmətləri sahiblkarların əməliyyat rejiminə görə tez-tez gözdən qaçırdığı problemlərin müstəqil diaqnozunu təmin edir.

Azərbaycanda kiçik biznes üçün konsaltinq xidmətləri

Azərbaycanda kiçik və orta biznes (KOB) üçün konsaltinq və ekspert dəstəyi dövlətin inkişaf strategiyasına inteqrasiya edilib və həm milli agentliklər, həm də beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən dəstəklənib. Azərbaycan Respublikasının Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Agentliyi (KOBİA) öz xidmət strukturları vasitəsi ilə KOB-lara pulsuz məsləhət xidmətləri göstərir. Prioritet xidmət istiqamətləri aşağıdakılardır:

• güzəştli kreditlərin alınması üçün biznes planların hazırlanmasında pulsuz yardım;
• sahibkarlar üçün hüquqi və idarəetmə məsələlərini operativ həll etmək üçün şəhər və rayonlarda açılan “KOB dostu” ofisləri şəbəkəsinin genişləndirilməsi;
• sahibkarlıq subyektlərinə dövlət və özəl qurumlar tərəfindən göstərilən xidmətlərin vahid məkanda və əlaqələndirilmiş formada təqdim olunduğu “KOB evləri”-nin inkişafı.

Dövlət qurumları ilə yanaşı, 2026-cı ildə Azərbaycanda konsaltinq bazarı həm beynəlxalq nəhənglər, həm də qlobal təcrübəni yerli maliyyə, vergi və biznes mühitinin xüsusiyyətlərinə uyğunlaşdıran ixtisaslaşmış yerli şirkətlər tərəfindən təmsil olunur. “Accounting.az”  MMC belə konsaltinq şirkətlərdən biridir.

“Accounting.az”  MMC-nin kiçik biznes üçün konsaltinq xidmətləri

Accounting.az ölkənin mühasibat və vergi konsaltinqi bazarında kiçik və orta biznes (KOB) üçün etibarlı tərəfdaşdır. 13 ildən artıq təcrübəyə malik, beynəlxalq “PrimeGlobal” assosiasiyasının üzvü olan şirkətin 2026-cı il üçün əsas xidmət istiqamətləri bunlardır:

1. Vergi konsaltinqi və planlaşdırma: 2026-cı ildə qüvvəyə minən yeni vergi dəyişiklikləri (məsələn, gəlir vergisi üzrə güzəşt müddətlərinin başa çatması və mütərəqqi vergi şkalası) fonunda şirkət bizneslərə vergi yükünü qanuni yollarla optimallaşdırmağa kömək edir.
2. Mühasibat uçotunun autşorsinqi: Kiçik bizneslər üçün ştatda mühasib saxlamaq əvəzinə, bütün uçotun bu şirkətə həvalə edilməsi xərcləri 30-40% azaldır. Şirkət beynəlxalq (MHBS) standartlara uyğun hesabatlar hazırlayır, mühasibat konsultasiyası təqdim edir.
3. Kadr uçotu və əməkhaqqı hesablanması: 2026-cı ildə əmək qanunvericiliyinə dəyişikliklər, habelə sosial sığorta haqlarına dair yeni tələblər Accounting.az konsaltinq xidmətlərini kiçik biznes üçün aktual edir;
4. Maliyyə auditi və analiz: Şirkətin maliyyə vəziyyətinin diaqnostikası, rentabelliyin artırılması üçün tövsiyələrin verilməsi.
5. Biznesin qeydiyyatı və hüquqi dəstək: Həm yerli sahibkarlar, həm də xarici investorlar üçün şirkətlərin qeydiyyatı və bank hesablarının açılması.