Blog Full

Kadrların seçilməsi namizədlərin cəlb edilməsi prosesi başa çatdıqdan sonra əməkdaşların işə götürülməsi prosedurunun ikinci mərhələsidir. Proses özlüyündə ən pislərin ələnməsi (long-listing) və ən yaxşıların və ya siyahı seyrəldikdən sonra yerdə qalan namizədlər sırasından ən yaxşıların (short-listing) seçimini təcəssüm etdirir.

Düzgün seçim etmək üçün hər bir namizəd ilə işgüzar və liderlik keyfiyyətlərini öyrənərək müsahibə aparmalı və onun bu şirkətə uyğun olub-olmadığı barədə nəticə çıxarmalı olacaqsınız.

Müsahibə üçün düzgün sualların seçimi çox vacib məsələdir. Suallar şirkətin fəaliyyətinə maksimal dərəcədə yaxın olmalı və namizədin peşəkar və idarəçilik keyfiyyətlərini müəyyən etməklə, onun şəxsiyyət kimi tam aşkarlanmasına kömək etməlidir. Personalın seçim meyarları və metodları isə korporativ mədəniyyətin tələblərinə mümkün qədər yaxın seçilməlidir.

Seçimin əsas məqsədləri

Seçim proseduru uyğun əməkdaşın həm kənarda, həm də müəssisə daxilində axtarışı ilə başladıla bilər.

Namizədlərin kənarda axtarışı, şirkətlərə yeni ideyalar, peşəkar biliklər və yeni istedadlar çatışmazlığını aradan qaldırmağa kömək edir.

Daxili axtarış isə müəssisədə artıq işləyən əməkdaşlar tərəfindən vakansiyaları doldurmaq və ya karyera pilləsində irəliləmə prosesini təşkil etmək üçün həyata keçirilir.

Ştatların ixtisarını aparmaq zərurəti də həmçinin daxili seçim prosedurunu aktivləşdirə bilər, axı, şirkət kimin getməli və kimin qalmalı olduğu sualına cavab verməlidir.

Müəssisənin mühasibat uçotunun təşkili

Kadr seçimi metodlarının seçimini nə müəyyənləşdirir?

Şirkətlərin kadrlara ehtiyacı və əmək bazarında vəziyyət – bu, işə qəbul zamanı seçim proseduruna birbaşa təsir göstərən iki əsas amildir. Kadrların seçilməsi üsullarının özləri də müxtəlif ola bilər. İştirakçıların sayına görə onlar bu cür təsnif edilir:

• Fərdi (müsahibə və test prosesində bir namizəd iştirak etdikdə);
• Qrup halında (müsahibədə və ya testlərdə eyni vaxtda bir neçə iddiaçı iştirak etdikdə);
• Kütləvi (eyni zamanda çoxlu sayda insanı qısa müddətdə sınaqdan keçirmək lazım olduqda).

Seçim alətləri kimi kadrlar şöbəsi və ya rəhbərlik aşağıdakıları seçə bilər:

• Peşəkar müsahibə;
• Strukturlaşdırılmış müsahibə;
• Davranış müsahibəsi;
• Psixometrik testlər;
• Poliqrafda yoxlama;
• Müxtəlif testlər və biznes keyslər;
• Oyunlaşdırma: onlayn oyunlar;
• Rol oyunları;
• Layihə tapşırıqları.

Personalın işə götürülməsi prosedurunun uğuru yalnız seçilmiş prinsiplərin və personalın seçim meyarlarının relevantlığından deyil, həm də seleksiya prosesinin təşkilinin keyfiyyətindən asılıdır.

II hissəyə nəzər yetirin

Kiçik biznesin çiçəklənməsi üçün yeni texnologiyalardan necə istifadə etməli?

Müəssisənin gəlirindən çıxılmayan xərclərinin mənfəət vergisi bəyannaməsinin hansı hissəsində qeyd olunması ilə bağlı mühasiblər arasında fərqli yanaşmaların olduğu müşahidə edilir. Məsələyə iqtisadçı ekspert Anar Bayramov aydınlıq gətirib.

Bəzi mütəxəssislər Məcəllənin 109-cu maddəsinə əsasən gəlirdən çıxılmayan xərcləri əvvəlcə mənfəət vergisi bəyannaməsinin 232-ci sətrində (“Digər xərclər”) qeyd edir, sonra isə həmin məbləği bəyannamənin 235-ci (“Ümumi gəlirdən çıxılmayan xərclər”) sətrində qeyd edir.

Nəzərə almaq lazımdır ki, Vergi Məcəlləsinin 109-cu maddəsinə əsasən, gəlirdən çıxılmayan xərclər mənfəət vergisi bəyannaməsinin “Hesabat dövrü üçün verginin hesablanması” bölməsinin 249-cu sətrində (Vergi Məcəlləsinə əsasən, gəlirdən çıxılmayan xərclər) və müvafiq olaraq 249.1, 249.2 və 249.3-cü altsətirlərində qeyd edilməlidir.

Bəs həmin məbləğ bəyannamənin 1 saylı Əlavəsinin hansı hissəsində yazılmalıdır? Nəzərə alsaq ki, gəlirdən çıxılmayan xərclər müəssisənin sərəncamında qalan xalis mənfəəti hesabına kompensasiya edilir, o zaman həmin məbləğ bəyannamənin 1 saylı Əlavəsinin 2.1.2-ci sətrində (“Hesabat dövrünün xalis mənfəti”) “Silinmişdir” hissəsinə yazılmalıdır.

Bəs Mənfəət vergisi bəyannaməsinin 235-ci sətri – “Ümumi gəlirdən çıxılmayan xərclər” hansı məqsədlər üçün nəzərdə tutulub? Bildiyimiz kimi, Vergi Məcəlləsinin 104-cü maddəsinə əsasən, rezident müəssisə üçün vergitutma obyekti onun mənfəətidir. Mənfəət özü isə müəssisənin bütün gəlirləri (vergidən azad edilən gəlirlərindən başqa) ilə gəlirdən çıxılan xərc (vergidən azad edilən gəlirlər üzrə çəkilən xərclərdən başqa) arasındakı fərqdir.

Misal: Tutaq ki, müəssisə həm kənd təsərrüfatı məhsullarının topdan ticarəti ilə, həm də kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı ilə məşğul olur. Müəssisənin il ərzində ümumi dövriyyəsi 100.000 manat olub. Bu dövriyyənin 30.000 manatlıq hissəsi kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalından əldə edilib. Həmçinin, müəssisənin il ərzində ümumi xərcləri 60.000 manat təşkil edib ki, bunun da 10.000 manatı birbaşa kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı ilə bağlı xərclərdir. Onu da nəzərə alaq ki, Vergi Məcəlləsinin 106.1.14-cü maddəsinə əsasən, kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalından əldə edilən gəlirlər mənfəət vergisindən azaddır.

Mənfəət vergisi bəyannaməsi tərtib edilərkən əvvəlcə gəlirlər hissəsinə 100.000 manat ümumi gəlirlər qeyd edilir. Sonra kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalından əldə edilən 30.000 manat vergidən azad edilən dövriyyə bəyannamənin 219.4-cü sətrinə (“Gəlirlər üzrə azadolmalar və güzəştlər”) qeyd edilir. Sonra 60.000 manat ümumi xərclər şərti olaraq 221.4-cü sətrə (“Malın dəyəri”) qeyd edilir. Amma bu xərclərin 10.000 manatlıq hissəsi vergidən azad edilən dövriyyə – kənd təsərrüfatı istehsalı fəaliyyəti ilə bağlı olduğu üçün həmin məbləğ ümumi xərclərdən çıxılaraq bəyannamənin 235-ci sətrinə (“Ümumi gəlirdən çıxılan xərclər”) qeyd edilir. Beləliklə, müəssisənin vergiyə cəlb edilən gəlirləri 70.000 manat, bu gəlirlərin əldə olunması ilə bağlı xərcləri isə 50.000 manatdır:

100.000 -30.000 = 70.000 manat;
60.000 -10.000 = 50.000 manat.

Müəssisənin vergitutma məqsədləri üçün mənfəəti isə 20.000 manat təşkil edəcəkdir:

70.000 – 50.000 = 20.000 manat.

Yuxarıda qeyd olunanları nəzərə alaraq, bir daha vurğulamaq istəyirəm ki, Vergi Məcəlləsinin 109.2-ci və 109.3-cü maddələrinə əsasən, müəssiənin gəlirdən çıxılmayan xərcləri mənfəət vergisi bəyannaməsinin 235-ci sətrinə və onun alt sətirlərinə deyil, bəyannamənin 249-cu sətrinə və onun alt sətirlərinə yazılmalıdır.

Mənbə: vergiler.az

Beynəlxalq yükdaşıma ilə məşğul olan fiziki şəxsin vergi öhdəlikləri

Beynəlxalq yükdaşıma ilə bağlı bütün icazələri almış vətəndaş şəxsi mülkiyyətindəki nəqliyyat vasitəsi ilə beynəlxalq yükdaşıma ilə məşğul olur və dövlət rüsumunu ödəyir. Qarşı tərəf göstərilən xidmətin qarşılığında ondan elektron qaimə-faktura tələb edir. Bu fəaliyyətlə əlaqədar o, qarşı tərəfə e-qaimə göndərməlidirmi? Bu zaman onun hansı vergi öhdəlikləri yaranır?

Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 218.4.1-ci maddəsinə əsasən, bu Məcəllənin 156-cı maddəsinin müddəaları nəzərə alınmaqla, mülkiyyətində və ya istifadəsində olan avtonəqliyyat vasitələri ilə (beynəlxalq yük və sərnişin daşımaları istisna olmaqla) Azərbaycan Respublikasının ərazisində sərnişin və yük daşımalarını (o cümlədən taksi ilə) və yaxud həmin daşımaları müqavilə əsasında digər şəxslər vasitəsi ilə həyata keçirən şəxslər sadələşdirilmiş verginin ödəyiciləridirlər. Həmin şəxslər dövriyyəsindən asılı olmayaraq, bu fəaliyyət üzrə “Fərqlənmə nişanı” alaraq sabit vergi ödəyicisi kimi fəaliyyət göstərirlər.

Transfer qiymətlərinin hesablanmasında beynəlxalq qiymətləndirmə prinsiplərinin tətbiqi

Beynəlxalq yükdaşıma xidmətləri üzrə fəaliyyətdən əldə edilən ümumi gəlirdən Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı çəkilən xərclər və icbari ödənişlər çıxıldıqdan sonra qalan məbləğdən gəlir vergisi hesablanıb dövlət büdcəsinə ödənilir və “Gəlir vergisinin bəyannaməsi” sonrakı ilin mart ayının 31-dən gec olmayaraq vergi orqanına təqdim edilir.

Eyni zamanda, Vergi Məcəlləsinin 71-1.1-ci maddəsinin müddəalarına əsasən, bu Məcəllə ilə müəyyən edilən hallarda malları təqdim edən, işləri görən və xidmətləri göstərən vergi orqanında uçotda olan şəxs elektron qaimə-fakturanı təqdim etməlidir.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 13.2.33-cü, 16-cı, 101-ci, 71-1-ci, 218.4.1-ci maddələri

Mənbə: vergiler.az

Kassa çeki verməyən obyektləri hansı cəza gözləyir?

Müasir dövrdə transfer qiyməti beynəlxalq vergitutma sahəsinin aktual mövzularından birinə çevrilib. Mövzunu EKVİTA şirkətinin baş vergi məsləhətçisi Meyxanım Ələkbərova şərh edib.

Transfer qiymətlərinin aktuallaşmasının əsas səbəblərindən biri son illərdə beynəlxalq ticarət dövriyyəsinin böyük hissəsinin transmilli şirkətlərin payına düşməsi və dövlətlərin hər il bu sahədə vergidən yayınma halları hesabına külli miqdarda gəlirdən məhrum olmasıdır. Respublikamızda da bu sahədə vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsi və vergi nəzarətinin gücləndirilməsi məqsədilə Vergi Məcəlləsinə bir sıra dəyişikliklər və əlavələr edilib.

I. Təcrübədə rezidentin özünün daimi nümayəndəlikləri ilə apardığı əməliyyatlara tez-tez rast gəlinir. Vergi Məcəlləsinin 14-1.2.1-ci maddəsi dəyişiklikdən əvvəl bu əməliyyatlar üzrə transfer qiymətlərinin tətbiqini istisna edirdi. Dəyişikliklərdən sonra isə rezidentin başqa dövlətlərdə (ərazilərdə) yerləşən hər hansı nümayəndəliyi, filialı və digər bölməsi arasında apardığı əməliyyatlara da transfer qiymətinin tətbiqi nəzərdə tutulur.

II. Bir-biri ilə qarşılıqlı surətdə asılı olmayan şəxslər arasında sövdələşmə yolu ilə vergidən yayınma məqsədi daşıyan qiymətlərdə və əməliyyatlarda bir çox manipulyasiyalara rast gəlmək olur. Bu vəziyyət vergidən yayınma hallarını artırır. Ölkəmizdə bu kimi hallarda vergidən yayınma hallarının qarşısının alınması məqsədilə Vergi Məcəlləsinə yeni əlavə edilmiş 14-1.2.4-ci maddəsinə əsasən, transfer qiyməti bir-biri ilə qarşılıqlı surətdə asılı olmayan şəxslər arasında aparılan əməliyyatlara da tətbiq ediləcək, bu şərtlə ki:

– şəxslər beynəlxalq əmtəə birjalarında ticarət olunan məhsullar üzrə əməliyyat aparmış olsunlar və (və ya);

– Azərbaycan Respublikasının rezidenti və ya qeyri-rezidentin Azərbaycan Respublikasındakı daimi nümayəndəliyinin vergi ili ərzində ümumi gəlirləri 30 milyon manatdan çox və hər bir qeyri-rezident şəxslə apardığı əməliyyatların həcminin ümumi gəlirlərdə (xərclərdə) xüsusi çəkisi 30 faizdən artıq olsun.

Həmin əməliyyatlarda beynəlxalq qiymətləndirmə prinsiplərinin tətbiqi həm bazarda rəqabətin artmasına, həm də vergitutma bazasının genişlənməsinə səbəb olacaq. Beynəlxalq təcrübəyə nəzər salsaq, görərik ki, bir çox xarici ölkələrdə transfer qiyməti bir çox (istisna və xüsusi hallar nəzərə alınmaqla) beynəlxalq əməliyyatlara tətbiq edilir.

III. Vergi Məcəlləsinin 109.9-cu maddəsinə əsasən, dəyişikliklərdən əvvəl Vergi Məcəlləsinin 14-cü maddəsinə istinad olunduğu halda, 14-1-ci maddəyə istinad verilməmişdi. Bu da Vergi Məcəlləsinin 14-1.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş şəxslərin əmtəəsiz apardıqları əməliyyatları üzrə məbləğlərin xərcə silinməsinə şərait yaradırdı. Məcəlləyə edilən son dəyişikliklərdən sonra isə faktiki olaraq 14-1-ci maddədə aparılacaq hesablaşmalar əmtəəsiz aparılan əməliyyatlara tətbiq edilmir.

IV. Vergi Məcəlləsində edilən digər bir yenilik transfer qiymətləndirmə ilə bağlı inzibatçılığın təkmilləşdirilməsi məqsədilə yeni sənədləşmələrin tətbiqidir. Belə ki, Məcəllənin 16.1.4-1-ci maddəsinə əsasən, vergi ödəyicilərinin vəzifələrinə Master File, Local File-ın vergi orqanının tələbi ilə təqdim edilməsi vəzifəsi əlavə edilmişdir.

İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının (OECD) BEPS (Base Erosion and Profit Shifting) layihəsinin 13-cü fəaliyyət planı (Action) transfer qiymətləri ilə bağlı aparılan sənədləşmələrin beynəlxalq standartlara uyğunluğunun təmin edilməsi və bu sahədə məlumatların vahid platformada mübadiləsi, transmilli şirkətlərdə transfer qiymətləri yoxlamaları zamanı bu məlumatlardan istifadə edilməsi, transmilli şirkətlərin beynəlxalq vergitutma prinsipləri əsasında vergiyə cəlb olunmasına əminlik yaradılması və s. məsələləri əhatə edir. Master Fayl və Lokal Fayl BEPS fəaliyyət planı çərçivəsində tələb edilən sənədləşmə formalarıdır.

Kassa çeki verməyən obyektləri hansı cəza gözləyir?

Master file şirkətin bağlı olduğu qrupun təşkilati sturukturu, qrupun fəaliyyətinin təhlili və qrup daxilində şirkətlərin bir-biriləri ilə həyata keçirdiyi kommersiya əməliyyatları, qrupun sahib olduğu qeyri-maddi aktivlər haqqında məlumatı, qrup daxilində həyata keçirilən maliyyə əməliyyatları, qrupun maliyyə və vergi vəziyyəti haqqında məlumatları əhatə edir. Lokal fayl yerli şirkətin idarəetmə sturukturunu, vergi ili ərzində həyata keçirilən şirkətdaxili əməliyyatları, şirkətlərarası müqavilələri, transfer qiymətinin müəyyən edilməsi metodologiyasını və tətbiqini, yerli şirkətin maliyyəsi haqqında məlumatları əhatə edir.

Vergi ödəyicilərinə əvvəlcədən transfer qiymətləri üçün hazırlanmalı olan ilkin sənədləşmələr barədə məlumatın müvafiq qanunvericilikdə öz əksini yaxın vaxtlar tapmasını düşünürük. Bu həm müvafiq sahədə vergi yoxlamalarının effektivliyini artıracaq, həm də vergi ödəyicilərində transfer qiymətləri ilə bağlı sənədləşmədə müəyyənlik yaradacaq.

Mənbə: vergiler.az