Read More9
Read More9

Fiziki şəxslərin əmlak icarəsindən yaranan vergi öhdəlikləri

posted in: Xəbər | 0

Təcrübədə fiziki şəxslərin öz evlərini, villalarını, digər əmlaklarını vergi ödəyicisi olan və ya olmayan şəxslərə icarəyə verdiklərinin şahidi oluruq. Bu zaman onların hansı vergi öhdəlikləri yaranır? Suala “Turan” Tədris Mərkəzinin təlimçisi və vergi eksperti Cavid Vəlizadə aydınlıq gətirir. 

Fiziki şəxslər öz evlərini, digər əmlaklarını vergi ödəyicisi olan və ya olmayan şəxslərə icarəyə verdikdə aşağıda göstərilən vergi öhdəlikləri yaranacaq:

1-ci hal

Fiziki şəxsə icarə haqqı vergi ödəyicisi kimi uçotda olan şəxslər tərəfindən ödənildikdə icarədən gəlirlər üzrə vergi öhdəliyi ödəmə mənbəyində (14 faiz dərəcə ilə) icarəyə götürən şəxslər tərəfindən yerinə yetirilir. Fiziki şəxsin gəlirləri yalnız icarədən olduğu halda vergi uçotuna alınmaq və bununla bağlı bəyannamə təqdim etmək öhdəliyi yaranmır. İcarə müqaviləsində qeyd olunan məbləğdən 14 faiz dərəcə ilə gəlir vergisi tutulmalı və qalan vəsait icarəyə verən şəxsə ödənilməlidir.

Misal 1: Fiziki şəxs Vəliyev Zəfər öz qeyri-yaşayış obyektini “BY” MMC-yə aylıq 2.000 manata icarəyə verib. Yəni, müqavilədə göstərilən məbləğ 2.000 manatdır. “BY” MMC şəxsə ödəniş edən zaman həmin məbləğdən 280 manat vergi tutacaq və icarəçiyə 1.720 manat ödəniş edəcək.

2000 x 14% = 280 manat;
2000 – 280 = 1720 manat.

2-ci hal

İcarə haqqını ödəyən şəxs vergi ödəyicisi kimi uçotda olmadıqda isə icarəyə verən fiziki şəxs özü vergi ödəyicisi kimi vergi orqanında uçota alınmalı (VÖEN almalı) və bu fəaliyyətdən əldə etdiyi gəlirdən 14 faiz dərəcə ilə vergini hesablamalıdır. Hesabat ilindən sonrakı ilin mart ayının 31-dən gec olmayaraq “Gəlir vergisinin bəyannaməsi”ni vergi orqanına təqdim etməklə həmin müddətdə hesablanmış gəlir vergisinin məbləğini dövlət büdcəsinə ödəməlidir.

Misal 2: Şəxs Qəbələdə olan villasını vergi ödəyicisi olmayan şəxslərə günlük icarəyə verməklə məşğuldur. İl ərzində o icarədən 80.000 manat gəlir əldə edib. Bu zaman şəxsin illik gəlir vergisi 11.200 manat təşkil edəcək:
80000 x 14% = 11200 manat.

Qeyd edək ki, bu halda həmin şəxsə “Sosial sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 15-ci maddəsinə əsasən, muzdlu işə və sahibkarlıq fəaliyyətinə aid olmayan gəlirlər (faiz gəliri, dividend, əmlakın icarəyə verilməsindən gəlir, royalti, sahibkarlıq fəaliyyəti məqsədləri üçün istifadə olunmayan aktivlərin təqdim edilməsindən gəlir, hədiyyə və mirasların məbləği, idman oyunları ilə əlaqədar aparılan mərc oyunlarından, lotereyaların keçirilməsindən, habelə digər yarışlardan və müsabiqələrdən pul şəklində əldə edilən uduşlar) üzrə məcburi dövlət sosial sığorta haqqı hesablanmır.

Mənbə: vergiler.az

Fiziki şəxslərin xidməti müqavilə və muzdlu işlə əlaqədar gəlirlərindən ÖMV tutulması

513 saylı “Qısamüddətli hüquqi öhdəliklər” hesabı üzrə uçot

posted in: Xəbər | 0

Hüquqi öhdəliklər

Mühasibat uçotunun beynəlxalq standartları müqavilə şərtlərindən yaxud qanuni tələblərdən irəli gələn öhdəlikləri hüquqi öhdəliklər (legal obligation) kimi xarakterizə edir (bax: 37 №-li MUBS-un (IAS37) 10-cu bəndi). “ Hüquqi öhdəliklər, digər borc öhdəlikləri” kimi, müddətinə görə iki qrupa bölünür və mühasibat uçotunun hesablar planının aşağıdakı hesabları üzrə uçota alınır:

Öhdəlik” anlayışı isə yuxarıda qeyd edilən standartda belə şərh olunur: “Öhdəlik keçmiş hadisələrdən yaranan, ödənməsi iqtisadi səmərələri təcəssüm etdirən resursların müəssisədən xaric olması ilə nəticələnəcəyi gözlənilən müəssisənin cari borcudur.”

Müddəti 12 ayda az olan hüquqi öhdəliklər müəssisənin qısamüddətli hüquqi öhdəlikləri, 12 aydan artıq olanlar isə müəssisənin uzunmüddətli hüquqi öhdəlikləri hesab edilir. Nümunə kimi, məhkəmə qərarlarından (məsələn, təzminat ödənişi) yaranan borc öhdəliyini göstərmək olar.

Qiymətləndirilmiş öhdəliklər

513 saylı Hesablar Planının 51-ci “Qısamüddətli qiymətləndirilmiş öhdəliklər” maddəsi üzrə açılan hesablardan biridir. “Qiymətləndirilmiş öhdəliklər” anlayışı ödəniş vaxtı, dəyəri qeyri müəyyən olan yaxud da ödənilmə ehtimalı aşağı olan öhdəlikləri şərh etmək üçün istifadə edilir. Onlar ehtimaldan yaranır, əsasən hesabat dövrünü əhatə edir, aşağıdakı şərtlərlə müəyyən olunur:

  • müəssisənin sahib olduğu cari öhdəlik keçmiş hadisələrin nəticəsidir;
  • öhdəliyin ödənilməsi üçün iqtisadi səmərələri təzahür etdirən mənbələrin xaric olunmasının tələb ediləcəyi ehtimal olunmalıdır;
  • öhdəliyin dəyəri etibarlı qiymətləndirilə bilməlidir.

Qanunlar əsasında qiymətləndirilən öhdəliklərə qısamüddətli hüquqi öhdəliklər deyilir. Sözügedən öhdəliklər hüquqi öhdəliyin bilavasitə nəticəsi olaraq yaranırlar. Qanunvericilikdə baş verən dəyişikliklər nəticəsində də hüquqi öhdəlik yarana bilər. Hüquqi öhdəliklərin nəticəsi məhkəmə qaydasında rəsmiləşdirilir.

513 №-li “Qısamüddətli hüquqi öhdəliklər” hesabı üzrə tənzimləmələr

Şirkətlərdə mühasibat uçotu hesablarının açılması, müxabirləşmələrin verilməsi AR MN kollegiyasının Q-01 №-li “Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarına əsasən mühasibat uçotunun aparılması Qaydaları”  əsasında aparılır. Qaydaların 41.1-ci maddəsinə əsasən  “Qısamüddətli qiymətləndirilmiş öhdəliklər” maddəsi üzrə aşağıdakı hesablar açıla bilər:

513 №li “Qısamüddətli hüquqi öhdəliklər” hesabında mühasibat uçotu subyektinin hesabat tarixindən sonra 12 ay ərzində ödənilməli olan hüquqi öhdəlikləri barədə ümumiləşdirilmiş məlumatlar əks etdirilir.

Belə öhdəliklər yaradıldıqda yuxarıda qeyd edilən qaydaların 41.13, onlar uzunmüddətli kimi təsnifləşdirildikdə  41.13.-ci bəndi tətbiq edilir.

Məzənnə fərqi üzrə mühasibat yazılışları qaydaların 41.14-ci bəndi əsasında aparılır.

Qısamüddətli hüquqi öhdəliklərlə bağlı görülən işlər və ya göstərilən xidmətlərlə bağlı mühasibat yazılışları qaydaların 41.15, həmin işlərə və göstərilən xidmətlərə hesablanmış əlavə dəyər vergisi üzrə mühasibat yazılışı 41.16.-cu bəndinə əsaslanaraq verilir.

Belə öhdəliklər ilə əlaqədar görülən işlər və göstərilən xidmətlərin üçüncü şəxs tərəfindən ödənilməsi halları qaydaların 41.17.-ci bəndilə nizamlanır.

Qısamüddətli öhdəliklər yaradıldıqda müxabirləşmə nümunəsi

“A” MMC və “B” MMC arasında anlaşılmazlıq nəticəsində yaranan münaqişənin həlli üçün “A” MMC məhkəməyə müraciət etmişdir. Məhkəmə tərəfindən verilən qərar “A” MMC-nin lehinə olmuşdur və  “B” MMC “A” MMC-ə cərimə ödəməlidir. Nəticədə yaranan 5000 manat dəyərindəki hüquqi öhdəliyin 3000 manatı “B” MMC tərəfindən qarşı tərəfin bank hesablaşma hesabına köçürüləcəkdir.

Sıra №-si Əməliyyatın adı Debet Kredit Məbləğ (AZN)
1 Qısamüddətli hüquqi öhdəlik yaradıldıqda 343 – Keçmiş illər üzrə bölüşdürülməmiş mənfəət (bölüşdürülməmiş zərər) 513 – Qısamüddətli hüquqi öhdəliklər 5000.00
2 3000 manat dəyərindəki cərimə “A” MMC-ə ödəndikdə 513 – Qısamüddətli hüquqi öhdəliklər 223 – Bank hesablaşma hesabları 3000.00

ƏDV-dən azadolmalar və “0” dərəcə ilə ƏDV-yə cəlb edilən əməliyyatların fərqi

İşçilərin Mənzil və Yemək xərclərinin gəlirdən çıxılmasının Norma və Qaydası təsdiqləndi

posted in: Xəbər | 0

“Nümayəndəlik xərclərinin, işçilərin mənzil və yemək xərclərinin, eləcə də əmək şəraiti zərərli, ağır olan və yeraltı işlərdə çalışan işçilərə verilən müalicə-profilaktik yeməklərlə, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullar və vasitələrlə bağlı xərclərin vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılması normaları və Qaydası”nın təsdiq edilməsi və “Müalicə-profilaktik yeməklərə, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullara və vasitələrə sərf olunan xərclərin, həmçinin dəniz nəqliyyatında üzücü heyətə verilən yemək xərclərinin normalarının müəyyən edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2007-ci il 4 iyun tarixli 89 nömrəli Qərarının ləğv edilməsi haqqında.

Nümayəndəlik xərclərinin, işçilərin mənzil və yemək xərclərinin, eləcə də əmək şəraiti zərərli, ağır olan və yeraltı işlərdə çalışan işçilərə verilən müalicə-profilaktik yeməklərlə, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullar və vasitələrlə bağlı xərclərin vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılması NORMALARI və QAYDASI

1. Ümumi müddəalar

1.1. Bu Qayda Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin (bundan sonra – Vergi Məcəlləsi) 119.2-ci maddəsinə əsasən hazırlanmışdır və vergi ödəyicisinin işgüzar fəaliyyətinin təmin olunması məqsədilə nümayəndəlik xərclərinin, işçilərin mənzil və yemək xərclərinin, eləcə də əmək şəraiti zərərli, ağır olan və yeraltı işlərdə çalışan işçilərə verilən müalicə-profilaktik yeməklərlə, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullar və vasitələrlə bağlı xərclərin vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılması normaları və qaydasını müəyyən edir.

1.2. Bu Qayda ilə vergitutma məqsədləri üçün müəyyən edilmiş gəlirdən çıxılan xərc normalarına əlavə dəyər vergisinin məbləği də daxildir.

2. İşçilərin yemək xərclərinin, eləcə də əmək şəraiti zərərli, ağır olan və yeraltı işlərdə çalışan işçilərə verilən müalicə-profilaktik yeməklərlə, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullar və vasitələrlə bağlı xərclərin vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılması normaları və qaydası

2.1. İşçilərlə bağlı yemək xərcləri, eləcə də əmək şəraiti zərərli, ağır olan və yeraltı işlərdə çalışan işçilərə verilən müalicə-profilaktik yeməklər, süd və ona bərabər tutulan digər məhsullar və vasitələrlə bağlı xərclər aşağıdakı norma daxilində vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilir:

2.1.1. əmək şəraiti zərərli, ağır olan və yeraltı işlərdə çalışan işçilərə verilən müalicə-profilaktik yeməklərin, süd və ona bərabər tutulan digər məhsulların və vasitələrin hər bir işçi üzrə gəlirdən çıxılan gündəlik xərc norması – 5 (beş) manat məbləğində;

2.1.2. dəniz nəqliyyatında üzücü heyətə verilən yemək xərclərinin gəlirdən çıxılan gündəlik norması Xəzər dənizində üzən gəmilərin üzücü heyəti üçün hər bir işçi üzrə – 25 (iyirmi beş) manat, Xəzər dənizindən kənarda üzən gəmilərin üzücü heyəti üçün hər bir işçi üzrə -25 (iyirmi beş) ABŞ dolları məbləğində;

2.1.3. işçilərlə bağlı yemək xərclərinin hər bir işçi üzrə gəlirdən çıxılan gündəlik norması yemək xərclərinin əvəzi birbaşa işçiyə ödənildikdə – 5 (beş) manat, iaşə xidməti işəgötürənin özü tərəfindən təmin edildikdə və ya ictimai iaşə fəaliyyəti göstərən digər vergi ödəyicisindən alındıqda – 5 (beş) manat məbləğində

2.2. Vergi ödəyicisinin işçilərlə bağlı bu Qaydanın 2.1.3-cü yarımbəndi ilə müəyyən edilmiş normalar daxilində çəkdiyi yemək xərcləri aşağıdakı şərtlər daxilində gəlirdən çıxılır:

2.2.1. yemək xərclərinin əvəzi nağdsız qaydada birbaşa işçiyə ödənildikdə;

2.2.2. yeməyin hazırlanması işəgötürənin özü tərəfindən təmin edildikdə və yeməyin hazırlanmasına sərf olunan məhsulların alışı Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş qaydada sənədləşdirildikdə;

2.2.3. iaşə xidməti ictimai iaşə fəaliyyəti göstərən digər vergi ödəyicisindən elektron qaimə-faktura əsasında alındıqda.

2.3. Bu Qaydanın 2.1.1-ci yarımbəndi ilə müəyyən edilmiş norma bu Qaydanın 2.1.3-cü yarımbəndi ilə müəyyən edilmiş normalara əlavə olunur.

2.4. Bu Qaydanın 2.1.2-ci yarımbəndi ilə müəyyən edilmiş normalar tətbiq edildikdə bu Qaydanın 2.1.3-cü yarımbəndi ilə müəyyən edilmiş normalar tətbiq edilmir.

2.5. İşçilərin işdə olmadığı (məzuniyyət, xəstəlik və s. ilə əlaqədar) və ya ezamiyyətdə olduğu günlər üçün ödənilən yemək xərcləri bu Qaydaya əsasən gəlirdən çıxılmır.

3. İşçilərlə bağlı mənzil xərclərinin gəlirdən çıxılması norması və qaydası

3.1. İşçilərlə bağlı vergi ili ərzində çəkilmiş mənzil (yaşayış mənzillərinin və fərdi yaşayış evlərinin kirayələnməsi) xərclərinin 50 faizi, lakin əldə edilmiş illik gəlirin 1 (bir) faizindən çox olmamaqla, vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılır.

3.2. İşçilərlə bağlı çəkilmiş mənzil xərcləri aşağıdakı şərtlər daxilində gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilir:

3.2.1. kirayə haqqı kirayəverən və kirayəçi (işçi və ya işəgötürən) arasında bağlanılmış və notarial qaydada təsdiq edilmiş müqavilə əsasında ödənildikdə;

3.2.2. kirayə haqqı işəgötürən tərəfindən işçiyə və ya kirayəverənə nağdsız qaydada ödənildikdə.

4. Nümayəndəlik xərclərinin gəlirdən çıxılması norması və qaydası

4.1. Vergi ödəyicisi tərəfindən vergi ili ərzində çəkilmiş nümayəndəlik xərclərinin 50 faizi, lakin əldə edilmiş illik gəlirin 1 (bir) faizindən çox olmamaqla, vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılır.

4.2. Vergi ödəyicisi tərəfindən vergi ili ərzində çəkilən nümayəndəlik xərclərinin gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilməsi üçün həmin xərclər nağdsız qaydada çəkilməli, əsaslandırılmalı və Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən olunmuş qaydada sənədləşdirilməlidir.

4.3. Nümayəndəlik xərclərinə qarşılıqlı əməkdaşlığın qurulması və (və ya) davam etdirilməsi məqsədilə keçirilən tədbirlərdə iştirakçıların rəsmi qəbulu və (və ya) onlara xidmət göstərilməsi ilə bağlı aşağıdakı xərclər aid edilir:

4.3.1. qonaqlara göstərilən aşağıdakı xidmətlərin dəyəri:

4.3.1.1. konsulluq xidmətləri üçün çəkilən xərclər (vizanın rəsmiləşdirilməsi, viza müddətinin uzadılması);

4.3.1.2. limanda və vağzalda qarşılanma və yola salınma xərcləri;

4.3.1.3. tədbirin, iclasın keçirildiyi yerə və geriyə çatdırılma ilə bağlı nəqliyyat xidməti xərcləri;

4.3.1.4. mehmanxana xidmətləri üçün xərclər (yerlərin bron edilməsi, yaşayış dəyəri);

4.3.1.5. yemək xərcləri (səhər yeməyi, nahar, şam yeməyi, banket, şirələr, mineral sular, sərinləşdirici içkilər, çay, qəhvə);

4.3.2. nümayəndəlik tədbirləri ilə bağlı tərcümə xərcləri;

4.3.3. suvenirlərin alınmasına çəkilən xərclər.

4.4. Nümayəndəlik xərclərinə əyləncənin, istirahətin təşkili, xəstəliklərin profilaktikası və ya müalicəsi xərcləri daxil deyildir.

Mənbə: nk.gov.az

POS-terminal qaydalarına nəzarət gücləndirilib

posted in: Xəbər | 0

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti pərakəndə ticarət və iaşə obyektlərində nağd pul hesablaşmaları qaydalarının pozulması, istifadəsi məcburi olan obyektlərdə POS-terminalların quraşdırılmaması və nağdsız ödənişlərin qəbulundan imtina hallarının qarşısının alınması məqsədilə vergi nəzarəti tədbirlərini davam etdirir.

Nəzarət tədbirləri nəticəsində indiyədək 258 pərakəndə ticarət və iaşə obyektlərində ödənişlərin POS-terminal deyil, kartdan-karta köçürmə əməliyyatları vasitəsilə həyata keçirilməsinə şərait yaradılması halları aşkarlanıb. Həmçinin araşdırmalar zamanı 40-a yaxın sahibkarlıq subyektində POS-terminalların quraşdırılmadığı halları müəyyənləşdirilib. Həmin sahibkarlıq subyektləri ilə bağlı protokollar tərtib olunub və maliyyə sanksiyalarının tətbiqi barədə qərarlar qəbul edilib.

Xatırladaq ki, POS-terminalların quraşdırılması məcburi olan obyektlərdə onların quraşdırılmaması və nağdsız ödənişlərin qəbulundan imtina edilməsinə görə, vergi ödəyicisinə təqvim ili ərzində belə hallara birinci dəfə yol verildikdə 1.000 manat, ikinci dəfə yol verildikdə 3.000 manat, üç və daha çox dəfə yol verildikdə isə 6.000 manat məbləğində maliyyə sanksiyası tətbiq olunur.

Dövlət Vergi Xidməti bir daha bildirir ki, nağdsız vəsaitin qəbulu yalnız POS-terminal vasitəsilə həyata keçirilməli və bu zaman vətəndaşlara POS-terminalın qəbzi ilə yanaşı nəzarət-kassa aparatının çeki də təqdim edilməlidir. “İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında” Qanuna uyğun olaraq POS-terminalların quraşdırılması, “Elektron ticarət haqqında” Qanuna əsasən isə istehlakçıların elektron ödəniş etmək imkanının yaradılması vergi ödəyicilərinin birbaşa vəzifələrinə aiddir.

Mənbə: vergiler.az

Rəqəmsallaşma özəl sektorun inkişafını sürətləndirir

1 254 255 256 257 258 259 260 2. 683
error: Content is protected !!