Blog Full

Çinin Maliyyə Nazirliyi cümə günü ölkənin ən iri tikinti şirkəti “Evergrande”nin audit məsələsi ilə bağlı “PwC”nin Çindəki audit şirkətini altı aylıq biznes fəaliyyəti dayandırılmasına dair cəza tətbiq edib.

Requlyator bu barədə məlumat verib.

Nazirlik həmçinin “PwC”nin Çində qeydiyyatda olan əsas törəməsi “PwC Zhong Tian LLP”yə 116 milyon yuan (16 milyon dollar) məbləğində cərimə tətbiq edib.

Çinin qiymətli kağızlar üzrə tənzimləyici orqanı ayrı bir bəyanatda bildirib ki, “Evergrande” işinə aid bölmənin 27.7 milyon yuan gəlirini müsadirə edib və 297 milyon yuan cərimə tətbiq edib.

Çin tarixində ən böyük maliyyə fırıldaqçılığı araşdırmalarından birinə başladıqdan sonra “PwC” diqqət mərkəzindədir. Hakimiyyət orqanları tikinti şirkəti “Evergrande”nin əsas daxili bölməsi “Hengda”nın 2020-ci ilə qədər iki il ərzində gəlirlərini 564 milyard yuan dəyərində şişirtdiyini bəyan edib.

Xatırladaq ki, daha əvvəl Çin “Deloitte” audit şirkətini də eyni məsələyə görə cərimələmişdi.

(1 ABŞ dolları = 7.0942 çin yuanı)

Mənbə: banker.az

Vergi Məcəlləsinin 174.5-ci maddəsinə əsasən, tibb müəssisələrinin və özəl tibbi praktika ilə məşğul olan fiziki şəxslərin hesabat dövrü ərzində əhaliyə göstərilən tibbi xidmətlər üzrə nağdsız qaydada POS-terminal vasitəsilə aparılan ödəmələr əsasında formalaşan dövriyyəsinin 50 faizi 2024-cü il yanvarın 1-dən 3 il müddətinə onun vergi tutulan ümumi dövriyyəsindən çıxılır. Nağdsız ödəmələr nəzarət-kassa aparatına vahid əməliyyat sistemində inteqrasiya edilmiş POS-terminal vasitəsilə aparılmalıdır.

İqtisadçı ekspert Anar Bayramov qanunvericiliyin bu tələbini şərh edir.

Vergi Məcəlləsinə 2024-cü ildə əlavə edilən 174.5-ci maddənin məqsədi tibb sektorunda ƏDV ilə bağlı stimullaşdırmanın həyata keçirilməsidir. Tibb sektoru üzrə əvəzləşdirilən ƏDV ilə bağlı dövriyyənin yüksək olmaması səbəbindən Vergi Məcəlləsinə 174.5-ci maddə əlavə edilib. Maddə ilə bağlı diqqət yetirilməli 5 vacib məqam mövcuddur.

Birinci məqam

Güzəştin edilməsi yalnız əhaliyə göstərilən tibbi xidmətlər üzrə nəzərdə tutulub. Tibb müəssisələrinin və özəl tibbi praktika ilə məşğul olan fiziki şəxslərin elektron qaimə-faktura üzrə həyata keçirdiyi əməliyyatlar Vergi Məcəlləsinin 174.5-ci maddəsinin əhatə dairəsinə düşmür.

İkinci məqam

Əhali tərəfindən ödənişlər mütləq nağdsız qaydada POS-terminal vasitəsilə aparılmalıdır. Əhali ödənişləri nağd formada və ya ödəniş terminalları vasitəsilə nağdsız formada həyata keçirərsə, o zaman tibb sektoru üzrə güzəşt tibb müəssisələri və özəl tibbi praktika ilə məşğul olan fiziki şəxslərə şamil edilməyəcək.

Üçüncü məqam

Güzəşt müddətlidir. Vergi Məcəlləsinin 174.5-ci maddəsi üzrə güzəşt 2024-cü il yanvarın 1-dən 3 il müddətinə qüvvədə olacaq.

Dördüncü məqam

Vergi Məcəlləsinin 174.5-ci maddəsində ƏDV üzrə güzəştin tətbiq edilməsinin (tibbi xidmətlərin göstərilməsi zamanı POS-terminal üzrə ödənişin) vətəndaşın “ƏDV geri al” layihəsi üzrə geri alınacaq məbləğə təsir etməməsidir.

Beşinci məqam

Vergi ödəyicisinin ƏDV dövriyyəsinin müəyyən edilməsi ilə bağlıdır. Vergi Məcəlləsinin 174.5-ci maddəsində qeyd edilir ki, əhaliyə göstərilən tibbi xidmətlər üzrə nağdsız qaydada POS-terminal vasitəsilə aparılan ödəmələr əsasında formalaşan dövriyyəsinin 50 faizi 2024-cü il yanvarın 1-dən 3 il müddətinə onun vergi tutulan ümumi dövriyyəsindən çıxılır.

Misal: Tibb müəssisəsi olan ƏDV ödəyicisi 2024-cü ilin fevral ayında 30.000 (ƏDV-siz) manat məbləğində tibbi xidmət göstərib. Həmin xidmətlərin 5.000 manat (ƏDV-siz) məbləğindəki hissəsi POS-terminal vasitəsilə əhaliyə göstərilib. Bu zaman vergi ödəyicisi fevral ayı üzrə ƏDV bəyannaməsində 2.500 manatı (5000 x 50%) azaldılan dövriyyə qeyd etdiyi üçün dövlət büdcəsinə 5.400 manat yox, 4.950 manat məbləğində ƏDV-ni bəyan edəcək:

30.000 x 18% = 5.400 manat;

5.400 – (2.500 x 18%) = 4.950 manat.

Sonuncu məqam

ƏDV üzrə azaldılan məbləğin vergi ödəyicisinin gəliri kimi nəzərə alınmasıdır. Tibb müəssisələri və özəl tibbi praktika ilə məşğul olan fiziki şəxslər üzrə ƏDV məbləğinin azaldılmasından əldə edilən gəlirlər üzrə tam güzəştin olunması ilə bağlı müvafiq olaraq Vergi Məcəlləsinin106.1.34-cü və 102.1.41-ci maddələrində qeydlər aparılıb. Misalımıza uyğun olaraq, 450 manat (2.500 x 18%) ƏDV məbləğinin azaldılmasından əldə edilən gəlirlər mənfəət (gəlir) vergisi üzrə nəzərə alınmayacaq.

Mənbə: vergiler.az

Azərbaycan Respublikasında fəaliyyət göstərən kredit təşkilatları maliyyə bazarları tənzimləyicisi tərəfindən müəyyən edilən qaydalar əsasında xüsusi ehtiyatlar yaradır. Bu zaman aktivlərin təsnifatı əsas götürülür. Ehtiyat fonduna ayırmalar vergitutma məqsədləri üçün AR NK-nın müəyyən etdiyi qaydalar nəzərə alınmaqla (mətndə bundan sonra “Qaydalar”)  gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilə bilər.

Tənzimləyici qurum aktivlərin təsnifləşdirilməsi zamanı aşağıdakı aktlara əsaslanır:

• “Banklar haqqında” AR qanunu;
• “Bank olmayan kredit təşkilatları haqqında” AR qanunu;
• “Kredit ittifaqları haqqında” AR qanunu.

Bank olmayan kredit təşkilatlarının qarşılıqlı surətdə asılı olan şəxslərə verdiyi kreditlərinə görə yuxarıda qeyd edilən “Qaydalar”a müvafiq yaradılmış xüsusi ehtiyatların vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılan xərclər 50 faizdən çox ola bilməz.

Eyni məhdudlaşma kredit ittifaqı üzvlərinə o vaxt tətbiq edilir ki, həmin şəxslər:

1. qarşılıqlı surətdə asılı şəxs sayılsın;
2. ittifaqın nizamnamə kapitalına qoyduqları paylar ümumilikdə 50 faizdən artıq olsun.

Həm bank olmayan kredit təşkilatlarının, həm də kredit ittifaqlarının  verdiyi kreditlərə görə xüsusi ehtiyatlara heç bir məhdudiyyət yoxdur, yəni həmin ehtiyatlara gəlirdən çıxılma tam həcimdə tətbiq olunur.

Bankların aktivlərinə görə yaratdıqları xüsusi ehtiyat fonduna ayrılmış məbləğlər vergitutma məqsədlərinə görə gəlirdən çıxılan xərclərin müəyyən edilməsi aşağıdakı cədvəldə verilib.

Ayırmaların  gəlirdən çıxılmayan xərc kimi qiymətləndirilməsi

Yuxarıda keçid verdiyimiz “Qaydalar”-da xüsusi ehtiyat fonduna bəzi ayırmaları vergitutma məqsədlərilə gəlirdən çıxılmayan xərclər kimi xarakterizə edir:

• qənaətbəxş aktivlər üçün ayırmaları;
• aktivin təminatı I və II qrup təminat olduqda;
• aktiv (əmlak) bank işində istifadə olunmadıqda və sair.

Xüsusi ehtiyat fonduna belə ayırmaların tam “Qaydalar”-ın 2.2-ci maddəsində verilib.

Keyfiyyət meyarı əsasında yaradılmış xüsusi ehtiyat fondlarına ayırmaların gəlirdən çıxılmayan xərc kimi tanınması üçün bir sıra əsaslar olmalıdır. Bu əsaslar aktivlərin aşağıdakı keyfiyyət meyarlarına görə qruplaşdırılır:

• qənaətbəxş
• qeyri- qənaətbəxş
• təhlükəli
• ümidsiz

Hər meyar üzrə qrupun tərkibi “Qaydalar”- ın 2.4 –cü maddəsi üzrə şərh olub. Hər bir qrupun tərkibi əhatəlidir, genişdir. Odur ki, xüsusi ehtiyat fondlarına ayrılan məbləğlərin gəlirdən çıxılan xərc yaxud gəlirdən çıxılmayan xərc kimi qiymətləndirməsi zamanı diqqətli olmaq lazımdır. Aktivlərin düzgün aparılmayan təsnifatı sonda kredit təşkilatları üçün maliyyə itkiləri ilə nəticələnə bilər.