Gələcəyin mühasibi necə olmalıdır?
Svetlana Pozova Ukrayna Mühasibat Klubunun vitse-prezidentidir. Mühasib peşəsi, gələcəyin mühasibi, mühasibat uçotu haqqında kitab və məqalələr müəllifidir. Özü haqqında belə yazır: “Uğurlu biznes qurmaqda öz bilik və təcrübəmi, uğur üçün şəxsi qaydalarımı bölüşməkdən məmnunam. Standart və darıxdırıcı bir mövzuda – mühasibatlıqda parlaq və maraqlı layihələr həyata keçirmişəm. “Etibarlı Mühasib” kitabının müəllifiyəm. Uçot işçilərinin daha məhsuldar, səmərəli, xoşbəxt edən, onların ünsiyyət və səriştə səviyyəsini yüksəldən və başqaları ilə daha yaxşı ünsiyyət qurmalarına kömək edən yazılar hazırlamağı öz missiyam hesab edirəm.”
Aşağıda onun “Mühasib kimdir?”, “Gələcəyin mühasibi necə olmalıdır?” və digər bu istiqamətli suallara fikirlərini diqqətinizə çatdırırq.
Mühasib kimdir?
Mühasib – o, cədvəllər, rəqəmlər arxasında insanların talelərini və hisslərini görən adamdır. Onlar çox vaxt rəylərində özlərini elə də xoşbəxt hiss etmədiklərindən şikayətlənirlər. Mühasib müəssisədə heç də birmənalı fiqur deyil. Bir qayda olaraq, onunla təkcə direktorun deyil, həm də sıravi əməkdaşların ünsiyyət qurması asanlıqla başa gəlmir. İndi mən digər xidmətlərdən mühasibatlığa yönəlik bütün narazılıqları və iddiaları sadalamayacağam, bilən adamlar onsuz da bunu bilirlər. “Mühasib kimdir?” sualı bəzən bu narazılıqlardan da doğur. Bunu mühasiblər də bilirlər və bu əlbəttə ki, onları məyus edir. Axı, əgər tələb etməsələr, bütün bunların nələrə gətirib çıxaracağını yalnız onların özləri bilir.
Bütün bu ziddiyyətlərin əsas səbəbi yalnız yaxşı ünsiyyətin olmamasında deyil, hər bir bölmənin şirkətin ümumi nəticələrinə verdiyi real töhfə ilə bağlı məlumatsızlığında və səhv anlaşılmasındadır. Siz razılaşarsınız ki, şirkətlərin əməkdaşlarından heç biri öz müəssisəsinə qəsdən ziyan vurmaq istəməz. Belə yanaşma gələcəyin mühasibinə də aiddir.
Bundan sonra onlara hamını, hər kəsi, onları başa düşmədiklərinə, hörmət etmədiklərinə və s. görə təqsirləndirmək qalır. Elə mühasiblər barədə stereotiplər buradan qaynaqlanır – bunlar daim nədənsə narazı olan bezdiricilər, mühafizəkarlardır.
İdealda hər bir şirkətin bütün əməkdaşlarının mühasibatlığın rolunu və funksiyalarını bilmələri, “Mühasib kimdir?” sualını düzgün cavablandırmaları əla olardı. Hamı bilməlidir ki, mühasib – cədvəllər, rəqəmlər arxasında insanların talelərini və hisslərini görən adamdır. Qayğı – bu, “kitab sahibinin” hər bir əməkdaşa münasibətdə keçirdiyi əsl hissdir. O, bütün işçilərin vaxtında və tam şəkildə maaşlarını almalarına, rahatlıqla ezamiyyətə getmələrinə, böyük müqavilələrin bağlanılmasına və yüksək uğurlar əldə etməsinə nəzarət edir. Hər kəs bilməlidir ki, mühasibin vəzifəsi – hər şeyi mühafizə etmək və artırmaqdır. Bir sözlə, o, şirkətdə “ocağın qoruyucusudur”. Əgər mühasiblərin istedad və bacarıqları olmasaydı, heç bir müəssisə bizim inkişafda olan iqtisadiyyat şəraitində çiçəklənə bilməzdi. İstər bu günün, istər gələcəyin mühasibi olsun, onun rolunun dərk olunması, bizim cəmiyyətdə hamı və hər kəs üçün bir vərdişə çevrilməlidir.
Mühasib menecerə necə kömək edə bilər?
Bir çoxlarından “Mühasib kimdir?” soruşduqda, hesab edir ki, mühasibin əsas vəzifəsi tənzimləyici orqanlar üçün düzgün hesabat hazırlamaq və təqdim etməkdir. Amma şirkətin sahibinə və menecerinə də hesabat lazımdır. Axı, etibarlı və vaxtında məlumat əldə etmədən şirkəti effektiv idarə etmək mümkün deyil.
Bacarıqlı mühasib:
- öz işinin əhəmiyyətini və şirkətin gələcəyinə təsirini başa düşür;
- təkcə mühasibat uçotu sahəsində bacarıqlı mütəxəsis deyil, həm də yaxşı menecerdir.
Direktor və mühasib arasında düzgün ünsiyyət şirkətdə maliyyə boşluqlarının yaranmasına imkan vermir və resursların artmasına kömək edir.
Gələcəyin mühasibi necə olmalıdır?
Gələcəyin mühasibi nizam-intizamlı peşəkardır. Bu nizam onun düşüncələrdə, şirkətin maliyyəsində, işlədiyi şöbədə, onun həyatının hər bir sahəsində hiss edilməlidir.
Biznesin əsas düşməni maliyyə savadsızlığıdır. Bu, təkcə mühasibə deyil, ilk növbədə strategiyanı necə quracağını və nəyə diqqət yetirməli olduğunu başa düşməyən sahibkar və menecerlərə aiddir.
Hesab edirəm ki, menecer və menecerin əsas vəzifələrindən biri yaxşı mühasib seçməkdir. Niyə? Bu, maliyyə idarəçiliyinə göstərilməli olan diqqətlə bağlıdır. Mühasib, sahibkara düzgün maliyyə qərarları verməyə kömək edən mütəxəssisdir.
Daha təkmilləşəcək proqram təminatı sayəsində gələcəyin mühasibi öz işini keyfiyyətcə fərqli müstəvidə quracaq. Nəticədə “Mühasib kimdir?” sualının cavabı qismən dəyişəcək: o, tədricən bütün mühasibat əməliyyatlarının kompüter tərəfindən düzgün yerinə yetirilməsinə nəzarət edən analitikə çevriləcəkdir.
Odur ki, bu peşə yeni bacarıqlar tələb edir:
- öyrənmək;
- zamanla ayaqlaşmaq;
- kompüter texnologiyasını anlamaq istəyi.
Bu sahədə bilik və bacarıqlar onu yüksək ixtisaslı maliyyəçi-iqtisadçısına çevirir. Aşağıdakı 5 bacarıqlı mühasibi gələcəyin mühasibinə çevirəcək:
- Xarici dəyişikliklərə tez uyğunlaşma.
- İşin məhsuldarlığını artırmaq üçün İT texnologiyalarından istifadə.
- Öz fikirlərini şirkətin direktoru və ya sahibkara aydın izah etmək bacarığı;
- Yüksək maliyyə savadlılığı.
- Aktiv həyat mövqeyi.
Əgər mühasib bir şirkətdə:
- menecerdirsə;
- öz sahəsi ilə maraqlanırsa;
- maliyyə idarəçiliyindən həzz alırsa;
- şirkətin uğur qazanmasına kömək edirsə, deməli bu, hər kəsin arzuladığı mühasibdir!
Mühasib rəqəmlərə baxır, onların nə demək olduğunu və onları necə idarə edəcəyini başa düşməlidir. O, rəqəmlərlə çəkilmiş tablonu görür və beynini yormadan düzgün qərarlar verməkdən məmnunluq duymalıdır.
Beləliklə, “Mühasib kimdir?”, Gələcəyin mühasibi necə olacaq?” sualına qısa da olsa, cavab verməyə çalışdım. Əgər işlərin hər gün necə dəyişdiyini görürsünüzsə və qərarlarınızın düzgünlüyünü izləyə bilirsinizsə, bu, ruhlandırıcıdır!
Əmək Məcəlləsinin