Blog Full

Mənfəət vergisi dərəcəsi nə qədərdir?

Mənfəət vergisi dərəcəsi bir çox ölkələrdə fərqlidir. Hazırda respublikamızda bu 20% təşkil edir. Qeyd edək ki, 2009-cu ilə qədər bu dərəcə 22% təşkil edirdi. Daha əvvəl, Vergi Məcəlləsi qüvvəyə minənə qədər mənfəət vergisi dərəcəsi 32% olub.

Hazırda qüvvədə olan vergi dərəcəsi həm rezidentlərə, həm də qeyri-rezidentlərin daimi nümayəndəliyinə tətbiq olunur. Qeyri-rezidentlər də rezident müəssisə kimi gəlirlərdən xərcləri çıxandan sonra yerdə qalan mənfəətdən vergini ödəyir.

Qeyri-rezidentin daimi nümayəndəliyinin fəaliyyəti ilə bağlı olmayan, lakin Azərbaycan mənbəyindən əldə edilən ümumi gəlirinə  (ƏDV və aksizlər çıxılmaqla) tətbiq edilən dərəcələr Vergi Məcəlləsinin 125-ci maddəsi ilə tənzimlənir.

Biz  mənfəət vergisinin necə hesablanmaq lazım gəldiyini bilirik. Həmçinin mövzuların birində, rezident müəssisə üçün vergi obyektini müəyyən edərək vergi bazasını hesablamışıq. Həmin mövzudakı 1-ci nümunə üçün vergi dərəcəsini aşağıdakı qaydada tətbiq edə bilərik:

Mənfəət Vergisi = (Gəlirlər-Xərclər)*Vergi dərəcəsi = 17850*20%= 3570 manat

Nümunəyə baxaq:

Nümunə 1: Yerli A müəssisəsinin hesabat ili ərzində əldə etdiyi gəlirləri 35.000 manat təşkil etmişdir. Gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı 26.000 manat xərc çəkmiş, bu xərclərdən 2000 manat hissə isə qeyri-kommersiya yönümlü olmuşdur. A müəssisəsinin ödəməli olduğu mənfəət vergisini hesablayaq.

Həlli

Mənfəət: 35.000 – (26.000 – 2000 ) = 11.000 manat

Mənfəət vergisi: 11.000 * 20% = 2200 manat

Qeyri-rezidentlərin mənfəət vergisi

Vergi dərəcəsinin tətbiqini qeyri-rezidentlərin mənfəət vergisinin hesablanması nümunəsində daha ətraflı izah edək. Hesablama aşağıdakı ardıcıllıqla aparılır:

• vergututma obyektinin müəyyən edilməsi;
• vergi bazasının təyini;
• mənfəət vergisinin hesablanması.

Əgər qeyri-rezident müəssisə respublikamızda daimi nümayəndəliyi vasitəsilə fəaliyyət göstərirsə, həmin fəaliyyətdən əldə edilmiş gəlirdən, onun əldə edilməsinə çəkilən xərcləri çıxılaraq mənfəət vergisi tutulacaq.

Göründüyü kimi mənfəət vergisi məqsədlərini görə qeyri-rezidentin daimi nümayəndəliyi (onun ana müəssisəsinə aid deyil) ilə yerli müəssisə arasında fərq qoyulmur. Bu zaman əldə edilmiş gəlirlər Azərbaycan mənbəyindən olmalıdır. Belə gəlirlərin tərkibi Vergi Məcəlləsinin 13.2.16-cı maddəsində əks olunub.

Nümunə 2:

Qeyri-rezidentin daimi nümayəndəliyi Azərbaycanda ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğuldur və ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyata alınmışdır. Hesabat ili ərzində 40.000 manat gəlir əldə etmiş, 33.000 manat xərc çəkmiş (o cümlədən 29.000 manat gəlirdən çıxılan xərc) və eyni zamanda Türkiyədə keçirilmiş yemək yarışması ilə bağlı buradan öz işçilərini göndərmiş və  müsabiqədən 5000 manat ekvivalentində ödəniş əldə etmişdir. Vergini təyin edək.

Həlli

Azərbaycan mənbəyindən gəlir:

40.000 + 5000 = 45.000

Mənfəət: 45.000 – 29.000 = 16.000 manat

Mənfəət vergisi: 16.000 * 20 % = 3200 manat

Verdiyimiz nümunədə respublika ərazisindəki fəaliyyətlə bağlı gəlir yaranmışdır, baxmayaraq ki, gəlir Türkiyədən əldə edilib.

Qeyri-rezidentin gəlirinə tətbiq edilən digər vergi dərəcələri

Xərclər çıxılmadan, ödəmə mənbəyində qeyri-rezident şəxsin gəlirindən vergi tutula bilər (VM, maddə 125).

Nümunə 3:

Qeyri-rezidentin daimi nümayəndəliyi Azərbaycanda ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğuldur və ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyata alınmışdır. Hesabat ili ərzində 40.000 manat gəlir əldə etmiş, 33.000 manat xərc çəkmiş (o cümlədən 29.000 manat gəlirdən çıxılan xərc) və eyni zamanda Türkiyədə keçirilmiş yemək yarışması ilə bağlı buradan öz işçilərini göndərmiş və  müsabiqədən 5000 manat ekvivalentində ödəniş əldə etmişdir. Vergini təyin edək.

Həlli

Azərbaycan mənbəyindən gəlir:

40.000 + 5000 = 45.000

Mənfəət: 45.000 – 29.000 = 16.000 manat

Mənfəət vergisi: 16.000 * 20 % = 3200 manat

Hesablamaları daha rahat aparmaq üçün Excel-dən istifadə edin

Nümunə 4: Rusiya Federativ Respublikasında yerləşən müəssisə Azərbaycandakı yerli müəssisəyə komputer vasitəsi ilə xidmət göstərmiş 5000 manat gəlir əldə etmişdir. Eyni zamanda Azərbaycandakı başqa bir şirkətdəki payına görə 3000 azn dividend gəliri əldə etmişdir. Daimi nümayəndəlik yaratmamış bu müəssisənin mənfəəti yoxdur, lakin ümumi gəliri ödəmə mənbəyində ödənişi edən şəxlər tərəfindən vergiyə cəlb ediləcəkdir.

Vergi= 5000*10% (VM, m.125.1.5) + 3000*10%(VM, m.125.1.1) = 800 manat

Qeyri-rezidentdən gəlirlərindən verginin tutulması ilə “Qeyri-rezidentlərdə vergi necə hesablanır?” məqaləsindən ətraflı tanış ola bilərsiniz.

Vəkil qurumunun tərkibində fəaliyyət göstərən vəkillər tərəfindən göstərilən, yaxud göstərilməsi nəzərdə tutulan vəkillik fəaliyyəti ilə bağlı vəkil qurumuna daxil olan ödənişlərin vəkillərə ödənilən, yaxud ödənilməsi nəzərdə tutulan hissəsi qurumun vergi tutulan gəlirlərinə aid edilmir.

Vəkil qurumu vergi ödəyicisi kimi vergi orqanlarında uçota alınmayan vəkil tərəfindən yaradılmış, bu qurumda fəaliyyət göstərən vəkillə hüquqi yardım göstərilən şəxs arasında müqavilə münasibətlərini əlaqələndirən hüquqi şəxsdir.

Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti işçilərinin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 23-cü bəndini rəhbər tutaraq qərara alıram:

Vergi sisteminin inkişafında xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin aşağıdakı işçiləri təltif edilsinlər:

“Tərəqqi” medalı ilə

Əliyev Nazim Kazım oğlu

1-ci dərəcəli “Vergi orqanlarında xidmətdə fərqlənməyə görə” medalı ilə

Abbasov Etibar Akif oğlu

Bədəlova Zöhrə Əliriza qızı

Gözəlov Zülfi Məmməd oğlu

Həziyeva Gülçöhrə Hacıqulu qızı

Hüseynov Alı Hüseynqulu oğlu

İsgəndərov Nəsib Əli oğlu

Məmmədov Şahin Yusif oğlu

Rzayev Zamin Vahid oğlu

Səfərova Rəsmiyyə Suca qızı

3-cü dərəcəli “Vergi orqanlarında xidmətdə fərqlənməyə görə” medalı ilə

Qasımlı Nuranə Nurəddin qızı

Qənbərov Zahid Paşa oğlu.

Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin əməkdaşlarına ali xüsusi rütbələrin verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 24-cü bəndini rəhbər tutaraq qərara alıram:

Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin aşağıdakı əməkdaşlarına ali xüsusi rütbələr verilsin:

“2-ci dərəcəli dövlət vergi xidməti müşaviri” ali xüsusi rütbəsi

Orxan Faiq oğlu Nəzərli – Dövlət Vergi Xidmətinin rəisi

“3-cü dərəcəli dövlət vergi xidməti müşaviri” ali xüsusi rütbəsi

Nicat Şükür oğlu İmanov – Vergi siyasəti baş idarəsinin rəisi

Abbas Cəlil oğlu İsmayılov – Vergi auditi baş idarəsinin rəisi

Səməd Ədil oğlu Vəliyev – 2 saylı Ərazi Vergilər Baş İdarəsinin rəisi.

İlham Əliyev

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Bakı şəhəri, 12 fevral 2026-cı il

Mənbə: taxes.gov.az

Azərbaycanda yeni vergi güzəştləri tətbiq ediləcək.

Bu məsələ Milli Məclisin bu gün keçirilən iclasında müzakirə olunan Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi barədə qanun layihəsində öz əksini tapıb.

Layihəyə əsasən, Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun On Üçüncü sessiyasının Azərbaycanda keçirilməsi ilə əlaqədar vergi güzəştləri tətbiq ediləcək.

Bildirilib ki, məlum olduğu kimi, şəhərsalma sahəsində Azərbaycanın uğurlu fəaliyyəti layiqincə qiymətləndirilərək irimiqyaslı qlobal tədbirlərdən hesab edilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun On Üçüncü sessiyasının (WUF13) 2026-cı ildə Bakı şəhərində keçirilməsi qərara alınıb. Bu məqsədlə 2023-cü il dekabrın 22-də “Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə BMT arasında Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun On Üçüncü Sessiyasının 2026-cı ildə Bakı şəhərində keçirilməsi üçün Ev Sahibi Ölkəyə dair Saziş” imzalanıb və qanunla təsdiq edilib.

WUF13-ün yüksək səviyyədə təşkili zərurətindən irəli gələrək həmin tədbirlə əlaqədar qeyri-rezident şəxslərə bir sıra vergi azadolmalarının tətbiqi məqsədəuyğun hesab edilir. Bu azadolmalara aşağıdakılar aiddir:

• WUF13 çərçivəsində malların təqdim edilməsinə, işlərin görülməsinə və xidmətlərin göstərilməsinə cəlb olunmuş qeyri-rezident fiziki şəxslərin bu fəaliyyət çərçivəsində əldə etdikləri gəlirlər (gəlir vergisi üzrə azadolma);

• qeyri-maddi aktivlər üzərində müəllif hüquqlarından istifadə olunmasına, yaxud istifadə hüquqlarının verilməsinə görə müqavilə əsasında qeyri-rezident hüquqi şəxsə ödənilən royalti gəlirləri (mənfəət vergisi üzrə azadolma);

• qeyri-rezident hüquqi şəxslər tərəfindən işlərin görülməsindən və xidmətlərin göstərilməsindən əldə edilən gəlirlər (mənfəət vergisi üzrə azadolma);

• müqavilə əsasında qeyri-rezident şəxslər tərəfindən işlərin görülməsi və xidmətlərin göstərilməsi, habelə müvafiq təsdiqedici sənəd əsasında malların idxalı (ƏDV üzrə azadolma).

Qeyd edilib ki, bütün vergi güzəşt və azadolmaları müvafiq təsdiqedici sənəd əsasında və bir il müddətinə (2025-ci il sentyabrın 1-dən 1 il müddətinə) tətbiq olunacaq.

Mənbə: banker.az