Oxunma sayı: 150. 649
15 Dek 2021

Mühasibat uçotunun təhlili və auditi arasında fərq varmı? (III hissə)

by | posted in: Xəbər | 2

Mühasibat uçotunun təhlili və auditi (III hissə)

II hissəyə nəzər yetirin

Auditin xüsusiyyətləri

Auditin nəticələri yalnız daxili istifadəçilər üçün aktual deyil. Məcburi yoxlama zamanı, məsələn, auditor rəyi vergi, digər nəzarət strukturlarına təqdim edilir. Həmçinin xarici istifadəçilər potensial və fəaliyyət göstərən investorlar, şirkət almaq istəyən fiziki və hüquqi şəxslər ola bilərlər.

Audit əksər hallarda məlumatların və sənədlərin dərin yoxlanılmasını təşkil edir. Ekspress-variant istisna təşkil edir. Onun vəzifəsi konkret uçot sektorunda mövcud səhvləri operativ şəkildə aşkar etməkdir. Vergi yoxlaması ərəfəsində ekspres-audit nadir hallarda baş verir. Onu strateji əhəmiyyətli sövdələşmələrə hazırlıq zamanı, investisiya layihələrinin həyata keçirilməsindən əvvəl və s. sifariş edirlər.

Auditi bir neçə gün ərzində keçirmək mümkün deyil. Sənədlərin və məlumatların emalı, ekspert nəticələrinin formalaşdırılması vaxt tələb edir. Qiymətləndirmə formatı işlərin icrası prosesində xidmətlərin sifarişçisi ilə qarşılıqlı əlaqə yaratmağa imkan verir. Mütəxəssislərin cari tövsiyələrindən müəyyən edilmiş səhvləri düzəltmək üçün istifadə oluna bilər. Belə olan halda auditor rəyində hər iki fakt (səhvin aşkar edilməsi, onun iş qaydasında düzəldilməsi) nəzərə alınır. Bu, şirkətin mühasibat və vergi uçotunun vəziyyətinin ümumi qiymətləndirilməsinə təsir göstərir.

Vergi risklərinin auditinin spesifikliyini ayrıca qeyd etmək lazımdır. Mütəxəssislər yalnız vergitutma bazasının formalaşdırılması və vergi hesablaşmaları deyil, həm də vergi yükünü artıra biləcək maliyyə-təsərrüfat fəaliyyəti faktlarını yoxlayırlar. Tərəflərin qarşılıqlı asılılığına xüsusi diqqət yetirilir. Bu cür əməliyyatların vergi orqanları tərəfindən müəyyən edilməsi ciddi nəticələrə səbəb olur. Vergi tutulan bazanı artırmadan, vergi ayırmalarının mümkünsüzlüyü səbəbindən əlavə məsrəflərə yol verilmir.

Yoxlamanı kim həyata keçirir?
Müəssisənin mühasibat uçotunun təhlili və auditi peşəkar olmalıdır. Xidmət təminatçısını meyarlar kompleksi üzrə seçmək tövsiyə olunur. Bu zaman analiz və ya audit qiyməti heç də ilk yerdə olmayacaq. Xidmət təminatçınızla müvafiq icazə sənədlərinin mövcudluğuna, şirkətin nüfuzuna diqqət yetirin. Xidmətlərin, qiymətlərin və müddətlərin çeşidini araşdırın.

Təchizatçını seçərək əməkdaşlıq şərtlərini müzakirə edin. Əgər tematik audit və ya uçotun, onun ayrı-ayrı sektorlarının təhlilini sifariş etsəniz, konkret vəzifələr qoyun. Həmişə şərtləri, qarşılıqlı hesablaşmaların formatını müəyyənləşdirin.

 

 

15 Dek 2021

Eyni əməliyyat üzrə həm NKA çeki, həm də e-qaimə verilirsə bu zaman ƏDV tutulan dövriyyə necə müəyyən edilir?

by | posted in: Xəbər | 0

kameral vergi yoxlaması, mənfəət vergisi bəyannamələri, Qeyri-kommersiya təşkilatları, vergi öhdəliyi, maliyyə sanksiyaları, Vergi ödəyicisinin uçotu, ƏDV, Avtonəqliyyat vasitələri ilə daşımalar, vergi məcəlləsi dəyişiklik, xüsusilə külli miqdar, Xeyli miqdar, Vergi Məcəlləsi, vergitutma, gəlirin bölüşdürülməsi, əmlakın bölüşdürülməsi, Kameral vergi yoxlaması, Kameral vergi yoxlamasının müddəti, Xronometraj metodu ilə müşahidə, qaimə-fakturanın gec göndərilməsi, Vergi sanksiyası gəlirləri, Vergi Məcəlləsinin 159.5-ci maddəsi, cari vergi arayışı, Cari vergilərin hesablanması haqqında Arayış,Sual: Müəssisəmiz yanacaq məhsullarının topdan və pərakəndə satışı ilə məşğuldur. Müəssisənin bir sıra şirkətlərlə müqaviləsi vardır ki, şirkətlərin sürücülərinə ay ərzində təqdim edilmiş yanacağa görə həmin şirkətlərə elektron qaimə-faktura göndərilir. Qeyd etmək lazımdır ki, yanacağın bu formada satışı zamanı sürücülərə nəzarət-kassa aparatının çeki də təqdim olunur ki, bu zaman həmin məbləğlər dövriyyəyə iki dəfə daxil edilmiş olur. Müəssisə əlavə maliyyə itkisinə məruz qalmamaq üçün nə etməlidir?

Cavab: Bildiririk ki, topdansatış qaydasında ticarət fəaliyyətini həyata keçirən şəxslər tərəfindən həmin fəaliyyətin məqsədləri üçün nəzarət-kassa aparatının tətbiq edilməsi Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulmamışdır. Topdansatış ticarət obyektlərindən sahibkarlıq fəaliyyəti subyektlərinə malların təqdim edilməsi elektron qaimə-faktura ilə rəsmiləşdirilir. Belə ki, Vergi Məcəlləsinin 13.2.62-ci maddəsinə əsasən pərakəndə satış malların alıcıya satışının (təqdim edilməsinin) son istehlak məqsədi ilə və yalnız bu Məcəllədə müəyyən edilmiş qaydada qəbz və ya nəzarət-kassa aparatının çeki (sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirən hüquqi və fiziki şəxslərin tələbi ilə elektron-qaimə faktura) təqdim edilməklə həyata keçirilməsi üzrə ticarət fəaliyyətidir.

Vergi Məcəlləsinin 13.2.63-cü maddəsinə əsasən topdansatış malların alıcıya satışının (təqdim edilməsinin) onun sahibkarlıq fəaliyyəti məqsədləri üçün və yalnız bu Məcəllədə müəyyən edilmiş qaydada elektron-qaimə faktura təqdim edilməklə həyata keçirilməsi üzrə ticarət fəaliyyətidir.

Eyni zamanda vergi ödəyiciləri ilə bağlanmış müqavilə əsasında onların işçiləri tərəfindən alınan yanacaqlara görə elektron qaimə-faktura ilə yanaşı nəzarət-kassa aparatının çeki təqdim edildiyi halda vergitutma məqsədləri üçün həmin əməliyyatlara bir əməliyyat kimi baxılmalı və vergi orqanına bu əməliyyatlar barədə məlumatlar təqdim edilməlidir.

Yuxarıda qeyd olunanlar Vergi Məcəlləsinin 13-cü və 71-1-ci maddələri ilə tənzimlənir.

Mənbə: taxes.gov.az

Bax:

15 Dek 2021

Yararsız malların uçotdan silinməsi gəlirdən çıxılır?

by | posted in: Xəbər | 0

Yararsız malların uçotdan silinməsi gəlirdən çıxılır?

Sual: Alınan və ya idxal edilən yararsız malların (təchizatçıya qaytarılmırsa) uçotdan silinməsi, ləğv edilirsə, həmin malların dəyəri mənfəət (gəlir) vergisinin ödəyicisi tərəfindən gəlirdən çıxılan xərcdir, yoxsa sərbəst mənfəət hesabına silinir? Eyni zamanda istehsal prosesi zamanı zay olan məhsul və ya istifadə müddəti bitmiş, satılmayan hazır məhsul utilizasiya olarsa, ləğv edilən malın dəyəri gəlirdən çıxılan xərcdirmi?

Cavab: Bildiririk ki, gəlirdən çıxılmayan xərclərdən başqa, gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı olan bütün xərclər, həmçinin qanunla nəzərdə tutulmuş icbari ödənişlər gəlirdən çıxılır.

Müraciətinizdə qeyd olunan yararsız mallarının uçotdan silinməsi gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı olmadığına görə həmin malların dəyəri mənfəət (gəlir) vergisinin ödəyicisi tərəfindən gəlirdən çıxılmır.

Əlavə olaraq, ƏDV ödəyicisi malları (işləri, xidmətləri) ƏDV-ni ödəməklə əldə etmişdirsə və müvafiq əvəzləşdirmə almışdırsa və ya almaq hüququna malikdirsə, fövqəladə hallardan başqa malların itməsi, əskik gəlməsi, xarab olması, tam amortizasiya olunmadan uçotdan silinməsi və ya oğurlanması ƏDV məqsədləri üçün vergi tutulan əməliyyat sayılır.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 108-ci, 109-cu, 159.5-ci maddələri.

Mənbə: taxes.gov.az

Bax:

15 Dek 2021

Müəssisədaxili intizam qaydaları nədir?

by | posted in: Xəbər | 0

Müəssisələrdə əmək müqavilələri, habelə bağlanmış kollektiv müqavilələr üzrə tərəflərin öhdəliklərinin yerinə yetirilməsinə nəzarətin həyata keçirilməsi, əmək qanunvericiliyinin tələblərinin gözlənilməsi və əmək intizamının təmin olunması məqsədi ilə müəssisədaxili intizam qaydaları qəbul edilə bilər.

Müəssisədaxili intizam qaydaları bu Məcəlləyə, habelə əmək qanunvericiliyi üzrə digər normativ hüquqi aktlara uyğun tərtib edilməlidir. Bu normativ hüquqi aktlara zidd olan müəssisədaxili intizam qaydalarının müvafiq müddəaları və onların tətbiqinin hüquqi nəticələri etibarsız hesab edilir.

Qeyd: Əmək müqaviləsi üzrə işçinin əsas vəzifələrindən biri “əmək intizamına və müəssisədaxili intizam qaydalarına əməl etmək”dir.

İşəgötürənin əsas hüquqlarından biri “işçilər əmək müqaviləsinin şərtlərini, müəssisədaxili intizam qaydalarını pozduqda qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada onları intizam məsuliyyətinə cəlb etmək”dir.

İşəgötürən Əmək və icra intizamına əməl edilməsinə görə fərqlənmiş işçilərin mükafatlandırılmasını həyata keçirə və ya müəssisədaxili intizam qaydalarını pozduğuna görə işçinin barəsində tənbeh tədbiri görə bilər.

Bax:

1 … 771 772 773 774 775 776 777 … 2. 691