Blog Full

Növbəti ildən dəyişikliklər edilməsi gözlənilən qanunvericilik aktlarından biri də Əmək Məcəlləsidir. Sənəddə bəzi kateqoriyadan olan işçilərə verilən güzəştlərin əhatə dairəsinin genişləndirilməsi, əməkhaqqı və məzuniyyət ödənişlərinin hesablanması, ödənilməsi ilə bağlı yeni qaydaların işə düşməsi, distant iş rejiminə keçidin rəsmiləşdirilməsi və digər yeniliklər əksini tapıb. Təlimçi ekspert Aqil Ağayev məzuniyyət vaxtı üçün orta əməkhaqqının hesablanması ilə bağlı gözlənilən dəyişikliyi şərh edib. 

Təklif edilən dəyişikliklərə əsasən, məzuniyyət vaxtı üçün orta əməkhaqqının hesablanması zamanı bəzi dövrlər artıq nəzərə alınmayacaq və həmin dövrlər əməkhaqqı ödənilmiş yaxın və tam təqvim ayları ilə əvəz olunacaq.

Həmin dövrlər aşağıdakılardır:

• işçinin təşəbbüsü ilə olmayan ödənişsiz məzuniyyət dövrü;

• boşdayanma müddəti;

• qismən ödənişsiz sosial məzuniyyət dövrləri;

Bu dövrlər hesablamadan çıxarıldıqda, onların əvəzinə işçinin faktiki olaraq əməkhaqqı aldığı yaxın tam təqvim ayları üzrə əməkhaqqı məbləğləri nəzərə alınacaq. Bununla da ödənişsiz və ya qismən ödənişli dövrlərin işçinin məzuniyyət haqqının azalmasına təsiri aradan qaldırılacaq.

Məsələni praktiki nümunə üzərindən izah edək:

Tutaq ki, “AA” MMC-də 3 ildir çalışan əməkdaş 1 yanvar 2026-cı il tarixdə 31 təqvim günü müddətində məzuniyyətə çıxır. Əməkdaşın tarif əməkhaqqı 1.000 manatdır. Mövcud qanunvericiliyə əsasən, onun son 12 aylıq əməkhaqqı aşağıdakı kimi hesablanacaq:

Cədvələ əsasən orta günlük əməkhaqqı:

(11.200 : 12) : 30,4 = 30,70 manat

Məzuniyyət haqqı:

30,70 × 31 = 951,75 manat.

Mövcud qanunvericiliyə əsasən, məzuniyyət haqqı 951,75 manat təşkil edir. Təklif edilən dəyişikliklərə əsasən, bu hesablanma zamanı ödənişsiz məzuniyyət dövrü nəzərə alınmayacaq.

Diqqət yetirdikdə görünür ki, əməkdaş aprel və may aylarında işəgötürənin təşəbbüsü ilə ödənişsiz məzuniyyətə göndərilib. Təklif edilən yeni qaydalara əsasən, bu aylar hesablamadan çıxarılır və onların əvəzinə yaxın tam təqvim ayları üzrə əməkhaqqı nəzərə alınır.

Bu halda yaxın aylar kimi 2024-cü ilin noyabr və dekabr ayları götürülür və həmin aylar üzrə əməkhaqqı hesablamaya daxil edilir. Əgər həmin aylarda işçi qismən ödənişsiz sosial məzuniyyətdə olarsa, əvvəliki aylardakı əməkhaqqı məbləğləri hesablanacaq:

• Noyabr – 1000 manat

• Dekabr – 1000 manat

Yeni hesablamada:

Ümumi məbləğ:

11.200 + 1000 + 1000 = 13.200 manat;

Məzuniyyət haqqı:

(13200 : 12) : 30,4 = 36,18 manat;

36,18 × 31 = 1.121,58 manat.

Təklif edilən dəyişikliklər qüvvəyə minərsə, işçinin məzuniyyət vaxtı üçün orta əməkhaqqının hesablanması zamanı ödənişsiz və ya qismən ödənişli dövrlər onun zərərinə hesablanmayacaq. Bu halda hər bir məzuniyyət gününə düşən əməkhaqqı həmin ayın 1 təqvim gününə düşən əməkhaqqından az ola bilməz. Bu, məzuniyyət haqqının daha ədalətli və real əməkhaqqına uyğun hesablanmasını təmin edir.

Mənbə: vergiler.az

Əvəzləşdirilən vergilər hansılardır?

Əvəzləşdirilən vergilər sizin ödəməli olduğunuz vergidən çıxılan məbləğdir. Əvəzləşdirmə vergi ödəyicisinin vəzifəsi deyil, hüququdur. Bu hüquqdan istifadənin bəlli şərtləri vardır.

241 saylı “Əvəzləşdirilən vergilər” hesabı mühasibat uçotu subyektlərində əvəzləşdirilməli ƏDV və aksiz vergisi üzrə ümumiləşdirilmiş məlumatlar əks etdirilir.

Ödənilmiş ƏDV-nin əvəzləşdirilməsi üçün ilk növbədə ƏDV ödəyicisi olmalısınız. Əlavə Dəyər Vergisinin ödəyicisi kimi qeydiyyata alınmamış vergi ödəyiciləri istər alınmış elektron qaimə fakturalar üzrə, istər idxalda ödənilmiş ƏDV-ləri əvəzləşdirə bilməzlər.

Aksizli mal alanda, ya da aksizli malı digər vergisi olan aksizli mal istehsalında istifadə etdikdə xammalları, eləcə də materialları alanda ödənilmiş aksizin məbləği miqdarında geri almaq ya da əvəzləşdirmək hüququ vardır.

241 saylı “Əvəzləşdirilən vergilər” hesabı mühasibat uçotunun hesablar planının 24-cü maddəsinə (“Sair qısamüddətli aktivlər”) daxildir.

241 saylı hesab üzrə uçot

Əvəzləşdirilən vergilər üzrə subhesabların açılması, müxabirləşmələrin verilməsi AR MN kollegiyasının Q-01 №-li “Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarına əsasən mühasibat uçotunun aparılması Qaydaları” ilə tənzimlənir.  Bu qaydaların 26.3-cü maddəsinə əsasən 241 saylı hesab üzrə  aşağıdakı subhesablar açılır:

• 241-1 saylı “Əvəzləşdirilən əlavə dəyər vergisi”;
• 241-2 saylı “Əvəzləşdirilən aksiz vergisi”.

Bu hesablarda:

• mühasibat uçotu subyektinin əldə etdiyi aktivlər və xidmətlər üzrə əlavə dəyər vergisi məbləğlərinin, habelə;
• habelə aksiz vergisi tətbiq edilən məhsul istehsalında istifadə olunan aksiz vergili xammal və materialların əldə edilməsi zamanı həmin xammal və materiallar üzrə hesablanılan aksiz vergisi məbləğlərinin hərəkəti haqqında ümumiləşdirilmiş məlumatlar əks etdirilir.

241 saylı “ Əvəzləşdirilən vergilər ” hesabı aktiv hesabdır.

Aksiz vergisi tətbiq edilən məhsul istehsalında istifadə olunan aksiz vergili xammal, materialların əldə edilməsi zamanı sözügedən xammal, materiallara görə aksiz vergisi hesablandıqda, əldə olunmuş aktivlər, xidmətlərlə əlaqədar ƏDV hesablandıqda, əvəzləşdirildikdə, həmçinin, əvəzləşdirilmədikdə həmin qaydaların 26.4.-cü bəndilə nizamlanır.

Əldə edilən digər qısamüddətli aktivlərlə əlaqədar əlavə dəyər vergisi hesablandıqda həmin qaydaların 26.19.-cu bəndi tətbiq edilir.

Əldə edilən digər qısamüddətli aktivlər üzrə əlavə dəyər vergisi əvəzləşdirilən zaman qaydaların 26.20.-ci bəndinin tələbləri nəzərə alınır.

Digər qısamüddətli aktivlər üzrə əlavə dəyər vergisi əvəzləşdirilmədikdə həmin qaydaların 26.20.-ci bəndi tətbiq olunur.

Aşağıda əvəzləşdirilən ƏDV məbləği ƏDV öhdəliyindən artıq olduğu hal üçün müxabirləşmə nümunəsi verilib. Digər hallar üçün mühasibat yazılışlarına nümunələrlə buradan tanış olmaq olar.

Əvəzləşdirilən ƏDV məbləği ƏDV öhdəliyindən artıq olduqda müxabirləşmə nümunəsi

ƏDV ödəyicisi olan “A” MMC iyun ayında “B” MMC-dən 91000 manatlıq mal almışdır. Borcun əsas, ƏDV məbləği həmin ay tam şəkildə ödənilmişdir. Eyni zamanda, 65000 manatlıq malları 84000 manata satılmışdır. Satılan malların ödənişi də iyun ayında qəbul edilmişdir.

İlk öncə malların alışının uçotu aparıldıqda:

Malların satışının uçotu aparıldıqda:

Göründüyü kimi, iyun ayında “A” MMC-nin aldığı mallara görə ödədiyi ƏDV, satılmış mallara görə qazanılan ƏDV-dən çoxdur:

Artıq ödəmə kimi uçota alınan 1260 manat növbəti aylarda yaranan ƏDV öhdəliyi zamanı nəzərə alınır.

Tutaq ki, iyul ayında əvəzləşdirilən ƏDV nəzərə alındıqdan sonra yaranan ƏDV öhdəliyi 1600 manat olmuşdur. Artıq ödəmə məbləği nəzərə alındıqdan sonra qalan 340 manat ödənilərək büdcə qarşısında olan borc bağlanmışdır:

Əvəzləşdirilən ƏDV ilə bağlı daha ətraflı məlumat almaq üçün buraya keçid ala bilərsiniz.

Əvəzləşdirilən aksiz vergisi ilə bağlı daha ətraflı məlumat burada verilib.

Elza Quliyeva – Ofis Proqramları və Excel üzrə təlimçi

Hazırda “Azərbaycan Mühasiblər Məktəbi”nin Ofis proqramları və MS Excel üzrə təlimçisi olan Elza xanım maliyyə və idarəetmə sahəsində 10 ildən artıq təcrübəyə malik peşəkar mütəxəssisdir.

O, ABB Bank, Fuga Group MMC və digər təşkilatlarda daxili nəzarət, maliyyə hesabatlılığı və idarəetmə sahələrində çalışaraq peşəkar təcrübə qazanmışdır.

Microsoft Office üzrə MOSE 2019 Expert sertifikatına, həmçinin PL300 Microsoft, PL/SQL və Risk Management üzrə beynəlxalq səviyyəli biliklərə sahibdir.

Onun təlimləri real iş mühitinə əsaslanan, praktiki və nəticəyönümlü xarakter daşıyır. Elza xanım dərslərində sadə və anlaşılan izah tərzi ilə iştirakçılara Excel və digər ofis proqramlarından effektiv istifadə bacarıqları qazandırır.

Təlim mövzuları:

Session 1. Create Worksheets and Workbooks

• Add a worksheet to an existing workbook
• Ranges
• Fill
• Copy and Move / Add / Delete Sheets
• Copy and Move / Add / Delete Rows, Columns & Cells
• Formulas
• Keyboard Shortcuts

Session 2. Format Worksheets and Workbooks

• Change worksheet tab color
• Rename a worksheet
• Insert and delete columns or rows
• Change workbook themes
• Adjust row height and column width
• Insert headers and footers
• Hide or unhide worksheets
• Hide or unhide columns and rows

Session 3. Conditional Formatting

• Number Format
• Custom Number Format
• Conditional Formatting – Highlight cells rules
• Conditional Formatting – Top / Bottom rules
• Conditional Formatting – Manage & New rules
• Optional Parameter

Session 4 Filter and Sort a Table/Flash fill

• Table Format & Styles
• Insert, Delete & Format Cells
• Auto Sum
• Fill – Down, Right , Up, Left
• Series
• Justify
• Flash Fill
• Sort
• Custom Sort
• Filter
• Find & Replace

Session 5 View/Review

• Review — Proofing
• Review — Comments
• Review — Protect Sheet
• Review — Protect Workbook
• Review — Share Workbook
• Review — Allow Edit Ranges
• View – Workbook Views
• View — Show & Zoom
• View — Freeze Panes

Session 6. Perform Operations with Formulas and Functions 6.1

• Insert references
• Perform calculations by using the SUM function
• Perform calculations by using MIN and MAX functions
• Perform calculations by using the COUNT function
• Perform calculations by using the AVERAGE function

• Perform Conditional Operations by using Functions

• Perform logical operations by using the IF(s) function
• Perform logical operations by using the SUMIF function
• Perform logical operations by using the AVERAGEIF function
• Perform statistical operations by using the COUNTIF function

6.2.Format and Modify Text by using Functions

• Format text by using RIGHT, LEFT, and MID functions
• Format text by using UPPER, LOWER, and PROPER functions
• Format text by using the CONCATENATE,CONCAT,TEXTJOIN function

Mock exam

Session 7 Date&Time Functions

• Date / Time Functions – Day, Year, Month , Hour, Minute, Second
• Date / Time Functions – Date, Time, Now,Today
• Date / Time Functions – Emonth, Edate, NetWorkdays,Workday
• Date / Time Functions – Days, WeekDay, WeekNum, YearFrac, DateDif

Session 8. Create Advanced Formulas

• Perform logical operations by using AND, OR, and NOT functions
• Perform logical operations by using nested functions
• Perform statistical operations by using SUMIFS, AVERAGEIFS, and COUNTIFS functions
• Look up data by using the VLOOKUP function
• Look up data by using the HLOOKUP function

Session 9. Data Validation /Index+Match

• 3 types of Data Validation
• Referance Functions Match
• Referance Function INDEX
• Referance Function INDEX+MATCH

Session 10. Create Advanced Charts and Tables •Create and Manage PivotTables

• Create PivotTables
• Modify field selections and options
• Create slicers
• Group PivotTable data
• Add calculated fields
• Format data •Create and Manage Pivot Charts
• Create PivotCharts
• Manipulate options in existing PivotCharts
• Apply styles to PivotCharts
• Drill down into PivotChart details

• Final Exam

Təlim sayı və vaxtı: 12 təlim, hər təlim 2 saat, həftədə 2 dəfə

Kurslara qoşulmaq və ya ödəniş, başlama tarixi və s. haqda məlumat almaq üçün müvafiq linkdən qeydiyyatdan keçə bilərsiniz. Ən qısa zamanda əməkdaşlarımız sizə geri dönüş edəcəklər: https://crmform.azgroup.az

Əlaqə:

📞+994 12 310 05 50

📱+994 50 209 34 72

---

Ünvan: Caspian Plaza

“Əmək Məcəlləsi”nə dəyişiklik edilir. Dəyişikliklərə əsasən, istirahət, səsvermə, iş günü hesab edilməyən bayram günləri və ümumxalq hüzn günü görülən işə görə əməkhaqqı ödənilən zaman yalnız gündəlik deyil, saatlıq tarif maaşı da nəzərə alınacaq.

Bunu Milli Məclisin Əmək və sosial siyasət komitəsinin üzvü Vüqar Bayramov bildirib. Onun sözlərinə görə, dəyişikliklər Milli Məclisin Əmək və sosial siyasət komitəsində birinci oxunuşda dəstəklənərək plenar iclasa tövsiyyə edilib.

Vüqar Bayramov bildirib ki, məsələnin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, qeyri-iş günlərində çalışan vətəndaşlara əlavə çalışdığı saatlara görə ödənişlər olacaq. O qeyd edib ki, saatlıq vəzifə maaşının Məcəlləyə əlavə edilməsi işçilərin əmək hüquqlarının qorunması və onların daha yüksək maaşla təmin olunması baxımdan vacib idi.

Millət vəkili onu da əlavə edib ki, dəyişikliyə əsasən, hər saata görə həsablanan maaşın məbləği 2 dəfədən çox olmalıdır. Dəyişikliklər həmçinin bir çox vacib nüansları ehtiva edir.

Mənbə: banker.az