Blog Full

Accounting.Az şirkəti, mühasibatlıq sahəsində gələcək peşəkar mütəxəssislərini yetişdirmək məqsədilə Mühasibat üzrə Təcrübəçi axtarır. Bu vəzifəyə seçiləcək namizədlərə təcrübə müddəti ərzində həm nəzəri, həm də praktik biliklər veriləcəkdir. Təcrübə proqramını uğurla başa vuran namizədlər şirkətimizdə davamlı işlə təmin olunacaqdır.

Bizim şirkətdə mühasibat üzrə təcrübə proqramına qoşulan hər bir şəxs, öz inkişaf yolunda addım-addım irəliləyərək, təcrübəçidən baş mütəxəssisə qədər yüksələ bilər. Bütün təlimlər şirkət tərəfindən təmin edilir və bu yolda qarşıya qoyulan məqsədlərə çatmaq üçün dəstək verilir.

Nələri öyrənəcəksiniz?

Təcrübə müddətində aşağıdakı fəaliyyətlərdə iştirak edəcəksiniz və təcrübəli mühasiblər tərəfindən öyrədiləcəksiniz:

• Gündəlik əməliyyatların və uçot yazılışlarının mühasibat uçotu proqramına daxil edilməsi;
• Aylıq, rüblük və illik vergi və statistik hesabatların hazırlanması;
• Bank ödənişlərinin icra edilməsi və düzgün sənədləşdirilməsinin təmin edilməsi;
• Vergi sistemində elektron qaimələrin hazırlanması və şirkətlərin elektron vergi kabinetlərinə nəzarət;
• Aylıq əməkhaqqı, məzuniyyətlər və işçilərə olan digər ödənişlərin hesablanması;
• Rəhbərlik tərəfindən verilən digər iş tapşırıqlarının yerinə yetirilməsi.

Namizədlərdən tələblər

• Mühasibat uçotu, vergi, iqtisadiyyat və ya maliyyə sahəsində ali təhsil almış məzunlar və magistratura tələbələri;
• İş təcrübəsi tələb olunmur;
• Tam iş rejimində təcrübə keçməyə hazır olmaq;
• MS Office (Xüsusilə Excel) proqramları üzrə biliklərə sahib olmaq;
• Azərbaycan dilini yüksək səviyyədə, ingilis dilini orta səviyyədə bilmək (Rus dili arzuolunandır);
• Mühasibat uçotu üzrə beynəlxalq sertifikat imtahanlarının ilkin mərhələlərini keçmək (ACCA, CIMA və s.) üstünlükdür;
• Yaxşı ünsiyyət, problem həll etmə və hesabatlılıq bacarıqları;
• Öyrənməyə və yeni biliklər əldə etməyə açıq olmaq.

Təcrübə müddətində sizə veriləcək təminatlar:

• Ölkənin top konsaltinq şirkətlərindən birində işə qəbul imkanı;
• Peşəkar mühasiblərlə birgə işləmə təcrübəsi;
• Korporativ mühitdə peşəkar inkişaf imkanı;
• Təlimlər – Təcrübəçilərin pulsuz təlimlərdə iştirak edərək mühasibat üzrə nəzəri və praktiki biliklər əldə etmək imkanı;
• Mentor dəstəyi – Hər bir təcrübəçiyə təcrübəli mütəxəssislər tərəfindən mentorluq edilməsi imkanı;
• İş avadanlıqları – Təcrübəçilərin iş üçün zəruri olan kompüter və texniki avadanlıqlarla təmin edilməsi imkanı;
• İnkişaf və təkmilləşmə üçün geniş imkanlar yaradılır.

Təcrübə Proqram Strukturu:

• Təcrübə müddəti 3 aydır (təlimlərlə əlaqəli zərurət olduqda 1 aya qədər artırıla bilər);
• Proqram çərçivəsində təlim kursları tədris edilir və iş prosesləri öyrədilir;
• Hər təlimin sonunda iştirakçılar imtahan verirlər;
• Yalnız yekun qiymətləndirmədən uğurla keçən təcrübəçilər işə qəbul edilir;
• Təcrübə proqramı ödənişsizdir.

Əlaqə və müraciət

Müraciət etmək istəyənlərdən qeydiyyat formunu doldurmaqları xahiş olunur: https://forms.gle/4nCh71UCmqs2Cvht9

Biz MMC olaraq ofis binası almaq istəyirik. Birinci sualım ondan ibarətdir ki, ödənişi ev sahibinə nağd qaydada edə bilərikmi? İkinci sualım bank hesabından 100.000 manat nağdlaşdırma etdikdə, vergi öhdəliyi nə qədərdir?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, “Nağdsız hesablaşmalar haqqında” Qanunun 3.3-cü maddəsinə əsasən, bu Qanunun 3.5-ci maddəsinin müddəaları nəzərə alınmaqla, ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınmış vergi ödəyiciləri və vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) iki yüz min manatdan artıq olan ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan vergi ödəyiciləri tərəfindən təqvim ayı ərzində ümumi məbləği otuz min manatdan, digər vergi ödəyiciləri tərəfindən isə təqvim ayı ərzində ümumi məbləği on beş min manatdan artıq olan hesablaşmalar üzrə ödənişlər yalnız nağdsız qaydada həyata keçirilməlidir.

Bildirilib ki, ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınmış vergi ödəyiciləri və vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) iki yüz min manatdan artıq olan ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan vergi ödəyiciləri tərəfindən təqvim ayı ərzində ümumi məbləği əvvəlki təqvim ayında təqdim edilən mal, iş və xidmətlər üzrə dövriyyənin (ƏDV daxil olmaqla) 2 faizindən, digər vergi ödəyiciləri tərəfindən isə təqvim ayı ərzində ümumi məbləği on beş min manatdan artıq olan hesablaşmalar üzrə ödənişlər yalnız nağdsız qaydada həyata keçirilməlidir.

Qanuna edilmiş əlavəyə görə, əvvəlki təqvim ayında təqdim edilən mal, iş və xidmətlər üzrə dövriyyənin (ƏDV daxil olmaqla) 2 faizi otuz min manatdan az olduqda, təqvim ayı ərzində ümumi məbləği otuz min manatdan artıq olan hesablaşmalar üzrə, əvvəlki təqvim ayında təqdim edilən mal, iş və xidmətlər üzrə dövriyyənin (ƏDV daxil olmaqla) 2 faizi əlli min manatdan çox olduqda isə təqvim ayı ərzində ümumi məbləği əlli min manatdan artıq olan hesablaşmalar üzrə ödənişlər yalnız nağdsız qaydada həyata keçirilməlidir.

Əlavə olaraq nəzərə çatdırılib ki, hüquqi şəxslərin və fərdi sahibkarların bank hesabından nağdlaşma zamanı, hər dəfə çıxarılan məbləğə 1 faiz dərəcəsi ilə tətbiq edilməklə, banklar tərəfindən sadələşmiş vergi hesablanması həyata keçirilir.

Mənbə: vergiler.az

Uzunmüddətli debitor borclar üzrə uçot

Uzunmüddətli debitor borclar üzrə müxabirləşmələr AR MN kollegiyasının Q-01 №-li “Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarına əsasən mühasibat uçotunun aparılması Qaydaları” ilə tənzimlənir.

Qaydaların 18.1-ci maddəsinə əsasən uzunmüddətli debitor borclar üçün aşağıdakı hesabları əhatə edir:

171 saylı “Alıcıların və sifarişçilərin uzunmüddətli debitor borcları” hesabı üzrə uçot qaydaları haqqında eyni adlı məqalədən tanış olmaq olar.

Aşağıda alıcı, sifarişçilərin uzunmüddətli debitor borcları ilə bağlı nümunələr verilib.

Mal satışı zamanı uzunmüddətli debitor borcları

Nümunə 1:  “A” MMC ofis avadanlıqlarının satışı fəaliyyətini göstərir. ƏDV ödəyicisi qeydiyyata alınan cəmiyyət anbarındakı 65000 manatlıq malları 84000 manata satmışdır. Müqaviləyə əsasən həmin mallara görə olan ödəniş mallar təqdim edildikdən 2 il sonra ediləcəkdir.

Malların ödənişi qəbul edilmişdir.

2 ildən sonra ödəniş qəbul edildikdə uzunmüddətli debitor borcları silindikdə:

Uzunmüddətli debitor borcları qısamüddətli debitor borclara aid edildikdə

Nümunə 2: “A” MMC ofis avadanlıqlarının satışı fəaliyyətini göstərir. ƏDV ödəyicisi olan cəmiyyət anbarındakı 13000 manatlıq malları 2022-ci ilin may ayında “B” MMC-ə 16000 manata satmışdır. Tərəflər arasında olan razılaşmaya əsasən “B” MMC ödənişi hissə-hissə olmaqla 2023-cü ilin dekabr ayına qədər ödəmək imkanına malikdir.

Nümunədən göründüyü kimi nəzərdə tutulan ödəmə müddəti hesabat tarixindən sonrakı 12 aylıq dövrdən artıqdır.

“B” MMC iyun ayında malların 1500 manatlıq hissəsinin ödənişini həyata keçirmişdir. Belə olduğu təqdirdə 1500 manatlıq uzunmüddətli debitor borcları qısamüddətli debitor borclar olaraq uçota alınacaq, silinəcəkdir.

Məzənnə fərqi yarandıqda uzunmüddətli debitor borcları

Nümunə 3:  “A” MMC daha çox gəlir əldə etmək, əlaqələri genişləndirmək məqsədilə mallarını ixrac edir, yəni ölkə hüdudlarından kənarda da mal satışını həyata keçirir. Malları alan ölkə Rusiya olduğundan malların satış qiyməti dollarla təyin olunmuşdur. Maya dəyəri 48000 manat hesablanmış mallar 42000 dollara satılmışdır. Satış tarixinə 1$ = 1.70₼ manat olaraq dəyərləndirilmişdir. Ona görə də malların satış qiyməti 71400 manat olmuşdur. Malların pulu 18 ay sonra alınmışdır.

Qeyd: Malların ödənişinin həyata keçirildiyi gün valyuta məzənnəsinə əsasən gələn pulların miqdarında artma yaxud azalma halları müşahidə oluna bilər.

1-ci hal üzrə görürük ki, dolların məzənnəsi qalxıb. Bu o deməkdir ki, müəssisə mal satışı anına olan məbləğlə ödəniş anına olan məbləğ arasındakı fərq qədər gəlir əldə edib.

Müsbət məzənnə fərqi  →  72240 – 71400 = 840

2-ci hal üzrə görürük ki, dolların məzənnəsi aşağı düşüb. Bu o deməkdir ki, müəssisə mal satışı anına olan məbləğlə ödəniş anına olan məbləğ arasındakı fərq qədər zərər əldə edib.

Mənfi məzənnə fərqi  →  71400 – 70140 = 1260

Debitor borc nədir?

Debitor borclar fiziki və ya hüquqi şəxslərin tərəfdaş şirkət qarşısında sənədləşdirilmiş borc öhdəliklərinin toplusudur. Bir çox təşkilatlar öz müştərilərinə qabaqcadan ödəniş edilmədən, amma müəyyən müddət ərzində pul kompensasiyası almaq şərti ilə xidmət göstərir və ya mal verirlər. Bu anlayış həm də vergi ödənişlərinin artıq ödənilməsi, şirkət işçilərinə borc verilməsi, təsisçinin nizamnamə kapitalına payının vaxtında ödənilməməsi deməkdir.

Borcun qaytarılmasını tələb etmək hüququ olan şirkət kreditordur, borclu isə debitor. Buna görə də başqa şəxslərin şirkətə olan borcuna debitor borcları deyilir.

İkitərəfli razılaşmada müəyyən edilmiş müddətin sonunadək ödənilməyən debitor borclarının vaxtı keçmiş olur. Yalnız bundan sonra kreditor onu almaq üçün hər hansı addım atmaq hüququna malikdir.

Ödəniş müddətinə görə debitor borcları aşağıdakı qruplara bölünür:

• qısamüddətli – 12 aya qədər ödəmə müddəti olan debitor borclar;
• uzunmüddətli – 12 aydan artıq müddəti olan debitor borclar.

Qısamüddətli debitor borcların uçotu Hesablar Planının 21-ci, uzunmüddətli debitor borclarının uçotu isə 17-ci maddəsi üzrə aparılır.

Alıcıların və sifarişçilərin debitor borcları

Sahibkarlıq fəaliyyəti həyata keçirən şəxslər bu fəaliyyət çərçivəsində malları təqdim edən, iş, xidmətləri göstərən zaman elə olur ki, ödənişi həmin an ala bilmirlər. Qarşı tərəflə ödənişin növbəti dövrlərdə həyata keçirilməsii ilə bağlı razılaşma edilir. Yəni, bazar iqtisadiyyatı şəraitində rəqabətli mühitdə davam etmək, öz yerini tutmaq üçün mal (iş, xidmət) təqdim edən şəxslər ödənişlə bağlı məsələlərdə qarşı tərəfin tələblərini nəzərə almalı olurlar. Beləliklə, həmin təqdim olunan malların (iş, xidmət) ödənişi bir müddət sonra alınır. Alıcı və sifarişçilərin debitor borcları dedikdə vergi ödəyicilərinin təqdim etdikləri mallara (iş, xidmət) görə digər şəxslərin ödəməli olduqları borc məbləğləri nəzərdə tutulur.

Uçot üzrə normativ sənədlər

Alıcı və sifarişçilərin debitor borcları üzrə ən uyğun standartlar bunlardır:

• 9 nömrəli “Maliyyə Alətləri” MHBS (IFRS 9) / 39 nömrəli “Maliyyə alətləri: Tanınma və ölçülmə” MUBS (IAS 39)
• 15 nömrəli “Müştərilərlə müqavilələrdən gəlir” MHBS (IFRS 15)

Beynəlxalq Mühasibat Uçotu Standartları Şurası (bundan sonra Şura) nəzərdə tuturdu ki, 9 saylı “Maliyyə Alətləri” standartı MHBS 39 №-li “Maliyyə alətləri: Tanınma və ölçülmə” MUBS-u tamamilə əvəz etsin. Bununla belə, maraqlı tərəflərin maliyyə alətlərinin uçotunun tez bir zamanda təkmilləşdirilməsi ilə bağlı müraciətlərinə cavab olaraq Şura 39 saylı MUBS-un dəyişdirilməsi layihəsini üç əsas mərhələyə böldü. Hər bir mərhələni tamamladıqdan sonra 9 saylı standartda 39 saylı standartın müvafiq tələblərini əvəz edən fəsillər buraxdı.

15 saylı standart üzrə əsas tələblər

15 saylı “Müştərilərlə müqavilələr üzrə gəlirlər” MHBS müştəri ilə müqavilədən əldə edilən gəlir, pul vəsaitlərinin hərəkətinin xarakteri, məbləği, vaxtı, qeyri-müəyyənliyi haqqında məlumat təqdim edərkən müəssisənin tətbiq etdiyi prinsipləri müəyyən edir. 15 №-li “Müştərilərlə müqavilələr üzrə gəlirlər” MHBS-i tətbiq etməklə, müəssisə vəd edilmiş mal yaxud xidmətlərin müştəriyə təhvil verilməsini təsvir etmək üçün gəliri həmin mal yaxud xidmətlər müqabilində müəssisənin əldə edəcəyini gözlədiyi ödənişi əks etdirən məbləğdə tanıyır. 15 №-li “Müştərilərlə müqavilələr üzrə gəlirlər” MHBS-də qeyd olunur: Debitor borc müəssisənin şərtsiz ödəniş məbləğinə olan hüququdur. Ödəniş məbləği üçün hüquq yalnız o zaman şərtsiz hesab olunur ki, ödəniləcək məbləğin ödənilməsi üçün yalnız müəyyən müddətin keçməsi tələb olunsun. Məsələn, müəssisə ödəniş üçün, hətta belə məbləğin gələcəkdə geri qaytarılması ehtimalı olsa belə, cari hüquqa malik olduqda debitor borcu uçotda tanıyır. Müəssisə debitor borcunu 9 №-li “Maliyyə Alətləri” MHBS-in tələblərinə uyğun olaraq tanımalıdır. Müştərilə müqavilə üzrə debitor borcun ilkin tanınmasından sonra 9 №-li “Maliyyə Alətləri” MHBS əsasında ölçülmüş debitor borc ilə tanınmış gəlirlərin məbləği arasındakı hər hansı fərq xərc kimi göstərilməlidir (məsələn, dəyərsizləşmə zərəri kimi).

Uzunmüddətli debitor borclar üzrə uçot

Uzunmüddətli debitor borcları üzrə subhesabların açılması, müxabirləşmələrin verilməsi AR MN kollegiyasının Q-01 №-li “Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarına əsasən mühasibat uçotunun aparılması Qaydaları”  ilə tənzimlənir.

171 saylı “Alıcılar və sifarişçilərin uzunmüddətli debitor borcları” hesabı aktiv hesabdır, Qaydaların 18.1-ci maddəsi aşağıdakı hesabları əhatə edir:

171 saylı “Alıcılar və sifarişçilərin uzunmüddətli debitor borcları” hesabında mühasibat uçotu subyektinin fəaliyyətinin həyata keçirilməsilə əlaqədar malların (işlərin, xidmətlərin) satışı prosesində alıcılar, sifarişçilər tərəfindən ödənilməli uzunmüddətli debitor borcların hərəkəti haqqında ümumiləşdirilmiş məlumatlar əks etdirilir.

Malalanlara təqdim edilmiş məhsul, iş və xidmətlərə görə 171 “Alıcıların və sifarişçilərin uzunmüddətli debitor borcları” hesabının debeti və 601 “Satış”, 611 “Sair əməliyyat gəlirlər” hesabları üzrə müvafiq subhesablarının krediti müxabirələşdirilir.

Aksiz vergili mallar satılarkən aksiz vergisi məbləğinə 171 saylı hesabın debeti və 521 saylı hesabın uyğun subhesablarının kreditinə yazılmaqla mühasibat yazılışı aparılır.

Mal (iş, xidmətlər) satılarkən müxabirləşmə 171 saylı debeti 545 saylı hesabın krediti üzrə aparılır.

171 “Alıcıların və sifarişçilərin uzunmüddətli debitor borcları” hesabının krediti daxil olmuş ödənişlər, məqbul edilmiş (zaçot edilmiş) avans məbləğləri, qısamüddətli debitor borcları və s. üzrə pul vəsaitlərini və hesablaşmaları uçota alan hesablarla müxabirləşdirilir.

Ümumiyyətlə, üzunmüddətli debitor borclarının uçotu üzrə mühasibat yazılışları yuxarıda qeyd edilən Qaydaların 18-ci bölməsi üzrə aparılır.

Müvafiq müxabirləşmələrə nümunələrlə “Alıcı, sifarişçilərin uzunmüddətli debitor borcları ilə bağlı müxabirləşmə nümunələri” adlı məqalədən tanış olmaq olar.