Blog Full

Xəbər verdiyimiz kimi 26 avqust 2024-cü il tarixində Kapital Bank ASC-nin buraxılış həcmi 30 000 000 (otuz milyon) ABŞ dollar həcmində olan, subordinasiya olunmuş istiqrazları premium bazar seqmentində listinqə daxil edilib.

İstiqrazların abunə yazılışı 24 sentyabr 2024-cü il tarixinə kimi 30 gün ərzində davam edəcək. Yerləşdirməsi isə 26 sentyabr 2024-cü il tarixində Bakı Fond Birjasında baş tutacaq. Fiziki şəxslər Bankın filiallarına yaxınlaşaraq abunə yazılışında iştirak edə bilərlər. Həmçinin qeyd edilən tarixdə abunə yazılışında yerləşdirilmiş məbləğlərə əlavə olaraq məbləğin 3%-i həcmində günlük gəlir hesablanacaq. Eyni zamanda, istqraz alışı ilə bağlı bütün xərclər Kapital Bank tərəfindən qarşılanacaq.

Qeyd edək ki, təklif edilən istiqrazların hər birinin nominal dəyəri 100 dollar, illik faiz dərəcəsi 7%, faizlərin ödəniş dövrü 30 gündən bir, tədavül müddəti 7 ildir. Sənədsiz, adlı, faizli, təmin edilməmiş istiqrazların yerləşdirilməsi Bakı Fond Birjasında abunə yazılışı üsulu ilə həyata keçiriləcək. Yerləşdirmə üzrə anderrayter “PAŞA Kapital İnvestisiya Şirkəti” QSC-dir.

Ətraflı məlumat üçün: https://kbl.az/dix

Ölkənin birinci bankı olan Kapital Bank PAŞA Holding-ə daxildir və Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi, 120 filialı və 53 şöbəsi ilə müştərilərin xidmətindədir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün https://kapitalbank.az saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz. Nağd pul krediti sifarişi üçün— https://kbl.az/prgtk, Birbank kartı sifarişi üçün — https://kbl.az/prcrc.

Vergi Məcəlləsinin 154.7-ci maddəsinə əsasən, bu Məcəllənin 33.8-1-ci maddəsində göstərilən şəxslər (bu Məcəllənin 19-cu maddəsi ilə nəzərdə tutulan daimi nümayəndəliklər istisna olmaqla) ƏDV-nin ödəyiciləri sayılırlar. Bəs kimlər üçün ƏDV qeydiyyatı məcburi xarakter daşıyır? Bu suala iqtisadçı ekspert Anar Bayramov aydınlıq gətirir.

Vergi Məcəlləsinin 33.8-1-ci maddəsinə əsasən, rezidentlərə elektron ticarət qaydasında işlərin və xidmətlərin təqdim edilməsindən gəlir əldə edən internet informasiya ehtiyatı vasitəsilə elektron ticarəti həyata keçirən qeyri-rezidentin (bu Məcəllənin 19-cu maddəsi ilə nəzərdə tutulan daimi nümayəndəliklər istisna olmaqla) elektron qaydada vergi uçotuna alınması, yenidən uçota alınması və uçotdan çıxarılması, ƏDV-nin ödəyicisi kimi qeydiyyata alınması, ƏDV bəyannaməsinin təqdim edilməsi və ƏDV-nin ödənilməsi qaydası müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən müəyyən edilir.

Qeyd edək ki, Nazirlər Kabinetinin 30 oktyabr 2023-cü il tarixli, 387 nömrəli qərarı ilə “İnternet informasiya ehtiyatı vasitəsilə elektron ticarəti həyata keçirən qeyri-rezidentin elektron qaydada vergi uçotuna alınması, yenidən uçota alınması və uçotdan çıxarılması Qaydası” təsdiq edilib.

Misal 1

“Tik tok” şirkəti ölkəmizdə virtual nümayəndəlik yaradarsa, mütləq ƏDV ödəyicisi kimi qeydiyyata alınmalıdır. Həmin tip vergi ödəyiciləri sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi ola bilməzlər.

Bəs hansı vergi ödəyiciləri üçün ƏDV qeydiyyatı imkanı yumşaldılıb?

Son dəyişikliklərə qədər Vergi Məcəlləsinin 156.1-1-ci maddəsində mülkiyyətində və ya istifadəsində olan avtonəqliyyat vasitələri ilə Azərbaycan Respublikasının ərazisində sərnişin və yük daşımalarını (o cümlədən taksi ilə) və yaxud həmin daşımaları müqavilə əsasında digər şəxslər vasitəsilə həyata keçirən şəxslər üçün müəyyən tələblər mövcud idi. Misal üçün, həmin tip vergi ödəyicisi xidmətlərin dəyərini və alınmış malların (işlərin və xidmətlərin) dəyərini nağdsız qaydada əldə etməli və ödəməli idi. Başqa tələb ondan ibarət idi ki, digər vergi ödəyicilərinə göstərilən xidmətlər üzrə əldə edilən gəlirlərini və gəlirlərin əldə edilməsi üzrə çəkilən xərclərini elektron qaimə-faktura ilə rəsmiləşdirməli idi.

Son dəyişiklik nəticəsində Vergi Məcəlləsinin 156.1-1-ci maddəsinə əsasən, bu Məcəllənin 218.4.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan, göstərilən xidmətlərin dəyərini nağdsız qaydada əldə edən şəxslər (taksi fəaliyyəti göstərən şəxslər istisna olmaqla) bu Məcəllənin 156-cı maddəsi ilə müəyyən edilən hüquqdan istifadə edə bilərlər. Həmçinin, həmin tip vergi ödəyiciləri üçün tələblər ləğv edilib.

Misal 2

Mülkiyyətində və ya istifadəsində olan avtonəqliyyat vasitələri ilə (beynəlxalq sərnişin daşımaları istisna olmaqla) Azərbaycan Respublikasının ərazisində sərnişin daşımalarını (o cümlədən taksi ilə) həyata keçirən şəxslər göstərilən xidmətlərin dəyərini nağdsız qaydada qəbul edirsə, o zaman həmin şəxslər 1 yanvar 2024-cü il tarixdən könüllü olaraq ƏDV ödəyicisi ola bilərlər.

Mənbə: vergiler.az

Gəlirdən çıxılan xərclərin tərkibi

Vergitutma bazasının hesablanması üçün vergi ödəyicisi gəlirlərini, onların əldə edilməsinə çəkilmiş xərclərin məbləği qədər azaldır. Gəlirdən çıxılan xərclər vergi ödəyicisinin həyata keçirdiyi əsaslandırılmış, sənədlərlə təsdiqlənən məsrəflərdir (zərərlər).

Əsaslandırılmış xərclər dedikdə, pul formasında ifadə olunan, iqtisadi cəhətdən özünü doğruldan məsrəflər nəzərdə tutulur. Sənədlərlə təsdiq edilmiş, qanunvericiliyə uyğun olaraq rəsmiləşdirilmiş istənilən məsrəf bir şərtlə xərc kimi qəbul edilir ki, onlar gəlirlərin əldə edilməsinə yönəldilmiş təsərrüfat-kommersiya fəaliyyətinin həyata keçirilməsilə  bağlı olsun.

Gəlirdən çıxan xərclər xarakterindən, həyata keçirilməsindən, müəssisənin fəaliyyət istiqamətindən asılı olaraq aşağıdakı qruplara bölünür:

• istehsal və satışla əlaqədar olanlar;
• müəssisə fəaliyyəti ilə bağlı olmayanlar.

Əgər vergi ödəyicisi bəzi məsrəfləri bərabər əsaslarla, eyni zamanda bir neçə xərc qrupuna aid edə bilərsə, onda həmin xərclərin hansı qrupa aid olmasını müstəqil həll edir.

Vergi ödəyicisinin dəyəri xarici valyuta ilə (şərti vahidlə) ifadə olunmuş xərcləri, dəyəri manatla ifadə olunmuş xərclərlə birgə uçota alınır. Xarici valyuta məbləğlərinin manata çevrilməsi ödəyici tərəfindən uçot siyasətində seçilmiş metoddan (kassa yaxud hesablama) asılı olaraq həyata keçirilir.

İstehsal və satışla bağlı xərclər

Bu qrup xərclərə aşağıdakılar aiddir:

• materiallar üzrə ödəmələr;
• əməyin ödənişləri;
• hesablanmış amortizasiya məbləği (ayırmaları);
• sairlər.

Mənfəətin vergiyə cəlb edilməsi məqsədilə gəlirdən çıxılan xərclərin müəyyən edilməsi zamanı aşağıdakı qurumların xərcləri xüsusi qaydada müəyyən edilir:

• banklar;
• sığorta təşkilatları;
• qeyri-dövlət fondları;
• qiymətli kağızlar bazarının peşəkar iştirakçıları;
• istehlak kooperasiyası təşkilatları;
• xarici təşkilatlar.

Gəlirdən çıxılan material xərcləri

Bu qrupa aşağıdakı məsrəflər aid edilir:

• mal, iş və xidmətlərin maya dəyərinin əsasını təşkil edilən, onların istehsalı, təqdim edilməsi prosesində istifadə edilən, yaxud istehsalın mühüm komponenti olan xammalllara, materiallara çəkilən xərclər;
• istehsal olunmuş, satış üçün nəzərdə tutulmuş malların qablaşdırma, habelə digər hazırlanma xərcləri;
• digər istehsalat və təsərrüfat ehtiyaclarında (əsas vəsaitlərin sınaqdan keçirilməsi, saxlanması, istismarı) istifadə edilən materialların əldə edilməsi məsrəfləri;
• alətlərin, ləvazimatların, inventarların, cihazların, labaratoriya avadanlıqlarının, xüsusi geyimlərin, habelə amortizasiya olunmayan digər əmlakın alınması məsrəfləri;
• quraşdırılmaya məruz qalan komplektləşdirici məmulatların, habelə ödəyicidə əlavə emal olunan yarımfabrikatların əldə edilməsinə məsrəflər;
• texnoloji məqsədlərə, enerji, istilik istehsalına, eləcə də enerjinin transformasiyası, verilməsi üçün sərf edilən yanacaq, su, bütün növdən olan enerjinin əldə edilməsinə çəkilən məsrəflər;
• kənar təşkilatlar, eləcə də müəssisənin öz struktur bölmələri tərəfindən yerinə yetirilən istehsal xarakterli işlərə, xidmətlərə çəkilən məsrəflər;
• əsas vəsaitlərin, habelə təbiəti mühafizə xarakterli digər əmlakın saxlanması, istismarı ilə bağlı məsrəflər. Bu qrupa aşağıdakılar aiddir:

1. ehtiyat hissələri;
2. avadanlığın təmirində istifadə olunan komplektləşdirici materiallar;
3. yanacaq, bütün növdən olan enerji, o cümlədən binanın qızdırılmasında istifadə olunanlar.

Material xərclərinə daxil edilən mal və materiallar, yəni;

• vasitəçi təşkilatların komissiyon mükafatlandırılması;
• idxal, gömrük rüsum və yığımları;
• nəqliyyat xərcləri də daxil olmaqla;

Onların əldə edilmə (alış) dəyəri  əsasında qiymətləndirilir. Onlar gəlirdən çıxılan xərclər kimi müəyyən edilərkən vergi məbləğləri nəzərə alınmır.

Əməyin ödənişi üzrə xərclər

Ştatda olan əməkdaşlara, pul yaxud natural formada hesablanmış istənilən ödəniş, vergi ödəyicisinin əməyin ödənişi xərclərinə daxil edilir. Bu qrupa aşağıdakılar aid edilir:

• pul yaxud natural formasında işçilərə hesablanmış istənilən ödəmə;
• stimullaşdırıcı hesablamalar, əlavələr;
• əmək şəraiti, iş rejimi ilə əlaqədar kompensasiya hesablamaları;
• mükafatlar, birdəfəlik həvəsləndirici hesablamalar;
• işçilərin saxlanması ilə əlaqədar əmək müqaviləsində nəzərdə tutulmuş digər xərclər.

Həmçinin işçilərin saxlanması ilə əlaqədar kollektiv müqavilədə nəzərdə tutulmuş aşağıdakı xərclər:

• müəssisənin yaxud toplanış məntəqəsinin olduğu yerdən vaxtadakı iş qrafikində nəzərdə tutulmuş iş yerinə və geriyə qədər yolda olduqu günlərə görə;
• müqavilədə nəzərdə tutulmuş vəzifə maaşı yaxud tarif dərəcəsi həcmində hesablanmış ödəniş məbləği də gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilir.

Amortizasiya ayırmaları

Amortizasiya ayırmaları amortizasiya olunan əmlaka görə hesablanılır. Vergi ödəyicisinin mülkiyyət hüququnda yaxud balansında olan, onlar tərəfindən gəlir əldə edilməsi üçün istifadə edilən əsas vəsaitlər, habelə qeyri-maddi aktivlər amortizasiya olunan əmlak hesab olunur.

Əsas vəsaitlər dedikdə malların istehsalı, satışı, işlərin görülməsi, xidmətlərin göstərilməsi zamanı yaxud müəssisənin idarə edilməsində istifadə olunan, ilkin dəyəri 500 manatda yuxarı, faydalı istifadə olunma (istismar) müddəti isə bir ildən yuxarı olan, istismar müddəti ərzində öz dəyərini hissə-hissə istehsal edilən məhsulun üzərinə keçirən, Vergi Məcəlləsinin 114-cü maddəsinə uyğun olaraq amortizasiya olunan əmək vasitələri nəzərdə tutulur.

Qeyd etmək lazımdır ki, amortizasiya ayırmalarının hesablanması qaydası, əsas vəsaitlər üzrə gəlirdən çıxılan xərclər Vergi Məcəlləsinin 114-cü maddəsində müəyyənləşdirilmişdir. Maddədə əsas vəsaitlərin kateqoriyalar üzrə amortizasiya normaları müəyyən edilmişdir.

Sair xərclər

Mənfəət vergisi hesablanan zaman gəlirdən çıxılan xərclər qrupuna aid edilən digər qrup məsrəflər, tərkibi olduqca geniş olan sair xərclərdir. Bunlara istehsal prosesinin hazırlanması, təşkili, mənimsənilməsi xərcləri, texnologiyaların təkmilləşdirilməsi, keyfiyyətlə bağlı xərcləri aid etmək olar.

Müəssisənin bilavasitə istehsal, satışla bağlı olmayan fəaliyyətinin həyata keçirilməsi üzrə məsrəflər satışdankənar xərclər kimi qəbul olunur. Onların tərkibi burada daha ətraflı şərh edilib.