Blog Full

Vergi Məcəlləsinin 109.8-ci maddəsində qeyd olunan 2 faizlik məhdudiyyət alış aktı və nəzarət-kassa aparatı çeki üzrə xərclərə ayrı-ayrılıqda tətbiq olunur, yoxsa hər iki xərc növünün cəminə birlikdə tətbiq olunur?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 109.8-ci maddəsinə əsasən, “Nağdsız hesablaşmalar haqqında” Qanunun 3.5-ci maddəsində göstərilən mallar, qiymətli daşlar, qiymətli metallar, o cümlədən qiymətli daşlardan və qiymətli metallardan hazırlanmış məmulatlar, daşınmaz əmlak, avtomobil nəqliyyatı vasitələri və daşınar əsas vəsaitlər istisna olmaqla, digər malların vergi ödəyicisi kimi vergi orqanında uçotda olmayan fiziki şəxslərdən alış aktı əsasında alınması və ya malların vergi ödəyicilərindən bu Məcəllənin 50.8-ci maddəsinin tələblərinə cavab verən nəzarət-kassa aparatının çeki əsasında alınması üzrə gəlirdən çıxılan xərclərin yuxarı həddi vergi ödəyicisinin hər il üçün gəlirlərinin və xərclərinin ən yüksəyinin hər bir hal üzrə 2 faizi həddində məhdudlaşdırılır və bu həddən yuxarı məbləğ gəlirdən çıxılmır.

Sorğuya cavab olaraq bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 109.8-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş 2 faizlik məhdudiyyət alış aktı və nəzarət-kassa aparatının çeki əsasında rəsmiləşdirilən xərclərə ayrı-ayrılıqda tətbiq olunur. Yəni vergi ödəyicisi eyni vaxtda bir təqvim ili daxilində öz gəlirlərinin 2%-i həddində həm vergi ödəyicilərindən nəzarət-kassa aparatı çeki ilə, həm də vergi ödəyicisi kimi uçotda olmayan vətəndaşlardan alış aktı vasitəsilə mal alıb dəyərini öz gəlirindən çıxa bilər.

Mənbə: vergiler.az

2026-cı il yanvarın 1-dən etibarən fərdi sahibkarların məcburi dövlət sosial sığorta (MDSS) haqqının hesablanması qaydasında dəyişiklik edilib. Əvvəl tətbiq olunan sabit və regionlara görə fərqləndirilmiş sistem ləğv edilərək dövriyyəyə əsaslanan vahid faiz mexanizmi tətbiq edilib.

Yenilikləri “Business Service Center” MMC şirkətinin maliyyə və mühasibat işləri üzrə mütəxəssisi Elşən Əliyev şərh edib. 

Yeni qaydaya əsasən, fərdi sahibkarlar məcburi dövlət sosial sığorta haqqını sahibkarlıq fəaliyyətindən əldə olunan gəlirin (xərclər çıxılmadan) 2 faizi həcmində hesablayırlar. Hesablanan məbləğ minimum aylıq əməkhaqqının 15 faizindən az, 100 faizindən isə çox ola bilməz.

2026-cı il üçün minimum aylıq əməkhaqqı 400 manat müəyyən olunduğundan:

• minimum MDSS məbləği — 60 manat;

• maksimum MDSS məbləği — 400 manat təşkil edir.

Bu o deməkdir ki:

• hesablanan məbləğ 60 manatdan az olduqda 60 manat;

• 400 manatdan çox olduqda isə maksimum 400 manat ödənilir.

Məcburi dövlət sosial sığorta haqqı aylıq hesablanır və növbəti ayın 15-dən gec olmayaraq ödənilməlidir.

Misal 1

Sumqayıtda fərdi sahibkar kimi fəaliyyət göstərən Məmmədov Samirin (adlar şərtidir) 2026-cı ilin may ayında gəliri 14.000 manat olub. Onun ödəyəcəyi MDSS haqqı məbləğini hesablayaq:
14.000 x 2% = 280 manat.

Hesablanan məbləğ müəyyən edilmiş hədlər daxilində olduğuna görə, ödənilməli MDSS haqqı 280 manat təşkil edir.

Misal 2

Qəbələdə fərdi sahibkar kimi fəaliyyət göstərən Hüseynova Zərifənin 2026-cı ilin fevral ayında gəliri 1.800 manat olub. Onun ödəyəcəyi MDSS haqqı məbləğini hesablayaq:
1.800 x 2% = 36 manat.

Hesablanan məbləğ minimum həddən aşağı olduğuna görə, sahibkar 60 manat MDSS haqqı ödəməlidir.

Misal 3

Şəkidə fərdi sahibkar kimi fəaliyyət göstərən Əliyev Nurlanın 2026-cı ilin avqust ayında gəliri 35.000 manat olub. Onun ödəyəcəyi MDSS haqqı məbləğini hesablayaq:
35.000 x 2% = 700 manat.

Hesablanan məbləğ maksimum həddi keçdiyindən, sahibkar 400 manat MDSS haqqı ödəyəcək.

Yeni tətbiq olunan qayda fərdi sahibkarların sosial sığorta ödənişlərinin faktiki gəlirlərə uyğun hesablanmasını təmin edir. Bununla həm vahid və şəffaf hesablama mexanizmi formalaşdırılır, həm də sahibkarların sosial öhdəlikləri daha ədalətli şəkildə müəyyən edilir.