Blog Full

İctimai iaşə müəssisələrinə tətbiq edilən əlavə dəyər vergisi (ƏDV) üzrə 50 faizlik güzəşt çatdırılma xidmətləri vasitəsilə satılan mallara şamil edilməyəcək.

Bunu İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin Vergi siyasəti baş idarəsinin Vergi qanunvericiliyinin tətbiqi şöbəsinin baş dövlət vergi müfəttişi Anar Cabbarov Bakıda keçirilən “Vergi və Mühasibatlıq Zirvəsi 2026” tədbirində bildirib.

A.Cabbarovun sözlərinə görə, içtimai iaşə müəssisələrinə ƏDV üzrə 50 faizlik güzəştin tətbiqi nəzarət-kassa aparatına vahid əməliyyat sistemində inteqrasiya edilmiş POS-terminallar vasitəsilə nağdsız ödənişlərin qəbulu ilə şərtləndirilib. Ona görə də “Bolt”, “Wolt”, “Yango” və digər bu kimi təchizatçı şirkətlər vasitəsilə köçürülən nağdsız ödənişlərə münasibətdə ƏDV güzəşti tətbiq olunmayacaq.
“Əlavə olaraq deyək ki, təchizatçı şirkətlər tərəfindən göstərilən çatdırılma xidmətlərinə görə elektron qaimə-faktura təqdim edilməlidir. Həmin e-qaimə üzrə çəkilən xərclər gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilir. Onu da qeyd edim ki, məhsul təqdim edən şəxslər onu “Bolt”, “Wolt” vasitəsilə təqdim edərkən burada məhsulun tam dəyərinə uyğun nəzarət-kassa aparatı çeklərini təqdim etməlidirlər. Bu zaman təchizatçı şirkətlər alıcıdan vəsaiti alıb satıcının bank hesabına köçürür. Burada ikiqat vergilənmə yaranmasın deyə malların komissiyon qaydada satışı ilə bağlı dövri olaraq vergi orqanlarına məlumatlar təqdim olunmalıdır” – deyə A.Cabbarov vurğulayb.

O əlavə edib ki, təchizatçı şirkətlər tərəfindən verilən ödəmə tapşırığında da bu ödənişlərin komissiyon qaydada aparılan ödənişlərlə bağlı köçürülən məbləğlər olması qeyd edilməlidir.

Mənbə: vergiler.az

Bu ilin yanvar-mart aylarında Azərbaycanda pərakəndə ticarət və ya iaşə fəaliyyəti göstərən şəxslərdən alınmış mallara (neft və qaz məhsulları, avtomobillər, alkoqollu içkilər və tütün məmulatları istisna olmaqla), teatr tamaşaları, film nümayişi, muzey ziyarəti və simfonik orkestrin konserti sahəsində göstərilən xidmətlərə, habelə tibb müəssisələri və özəl tibbi praktika ilə məşğul olan fiziki şəxslərin göstərdiyi tibbi xidmətlərə, işğaldan azad edilmiş ərazilər daxilində yerləşmə vasitələri hesab edilən mehmanxanalar (hotellər) tərəfindən gecələmə və qalma xidmətlərinə görə ödənilmiş ƏDV-nin 51 milyon 747,2 min manatlıq hissəsi fiziki şəxs olan istehlakçılara geri qaytarılıb.

Bu barədə İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinə istinadən xəbər verilir.

3 ayda xarici vətəndaşların ölkə ərazisində fərdi istehlak üçün aldığı mallara görə dövlət büdcəsindən qaytarılmış ƏDV-nin (“tax free”) məbləği 2 063,8 min manat təşkil edib.

Mənbə: report.az

Artıq Azərbaycanda vergi bəyannamələrinin mobil tətbiq üzərindən təqdim edilməsi mümkün olacaq.

Bu barədə İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin Bəyannamələr və kameral vergi yoxlamalarına nəzarət baş idarəsinin rəis müavini Samir Qəhrəmanov Bakıda keçirilən “Vergi və Mühasibatlıq Zirvəsi 2026” tədbirindəki çıxışında məlumat verilib.

S.Qəhrəmanovun sözlərinə görə, bu yenilik vergi ödəyicilərinin rahatlığını və işlərin çevik reallaşmasını hədəfləyir: “İlkin mərhələdə sadələşdirilmiş vergi bəyannamələrini mobil tətbiq üzərindən təqdim etmək mümkün olacaq. Bu, əsasən, mikro sahibkarların işinə yarayacaq. Onlar bəyannamələrini mobil tətbiq üzərindən rahat şəkildə təqdim edə biləcəklər. Növbəti dövrlərdə bu xidmətin digər vergi bəyannamələrini də əhatə etməsi nəzərdə tutulur”.

S.Qəhrəmanov Dövlət Vergi Xidmətinin istifadəyə verdiyi yeni portalın xidmətləri barədə də danışıb. Bildirib ki, həmin portal üzərindən təqdim edilən bəyannamələrin proaktiv xidmətə keçidi baş verir: “Bu, daha çox yoxlama xarakteri daşıyır. Artıq bəyannamə təqdim edilərkən uyğunsuzluqları həmin anda vergi ödəyicisinin qarşısına çıxarır. Əvvəllər həmin yanlışlıqlara görə uyğunsuzluq məktubları göndərilirdi və bundan sonra düzəlişlər edilirdi. Artıq bu bir addım önə çəkilərək, daha operativ şəkildə, məhz təqdim edilərkən göstərilir və düzəliş edilir. Bu, davamlı olaraq aparılacaq”.

Digər bir yenilik isə mühasiblərin narahatlıqlarına son qoyub. S.Qəhrəmanov bildirib ki, artıq portalda uyğunsuzluq məktublarına verilmiş cavab məktublarının kameral vergi yoxlamaları prosesində bəyannamələrlə birbaşa əlaqələndirilməsi xidməti yaradılıb. Bu xidmətdən istifadə iki yolla mümkündür: birinci halda vergi ödəyiciləri onlara İnternet vergi idarəsi portalı (new.e-taxes.gov.az) üzərindən göndərilən uyğunsuzluq məktublarına daxil olmaqla “Cavabla” əməliyyatı ilə göndərilən cavab məktubları və ona əlavə edilmiş zəruri sənədləri əlavə edərək vergi orqanına göndərir. İkinci, uyğunsuzluq məktubu göndərilmədiyi halda isə portalda “Cavabla” düyməsindən istifadə etmədən də bu xidmətdən istifadə mümkündür. Bu zaman vergi ödəyicisi tərəfindən ”Məktublar” bölməsinə daxil olaraq “Yeni müraciət” hissəsində müraciətin növü kimi “Kameral vergi yoxlaması ilə əlaqədar bəyannaməyə əlavə ediləcək izahat və sənədlər” seçilməklə “Uyğunsuzluq əlavə et” alt bölməsində bəyannamənin tədiyyəsini və dövrünü daxil edərək “Əlavə et” düyməsi sıxılır. Daha sonra məktub və ona əlavə edilmiş zəruri sənədlər vergi orqanına göndərilir. Bu zaman hər iki halda göndərilən cavab məktubları avtomatik olaraq kameral yoxlama aparılan bəyannamə ilə əlaqələndirilir. Vergi orqanının əməkdaşı həmin bəyannaməyə yoxlama keçirmək istəyərkən mütləq şəkildə artıq o məktuba baxmalı olacaq. Sadəcə, vergi ödəyicisi həmin məktubu düzgün bölməni seçərək yazmalıdır, orada uyğunsuzluğun olduğu dövrü və tədiyyə növünü də qeyd etməlidir. Bu halda vergi orqanı əməkdaşı mütləq şəkildə onun verdiyi cavaba baxıb sonra kameral vergi yoxlaması keçirə bilər”.

Mənbə: vergiler.az

Vergi Məcəlləsinə əsasən, əlilliyi olan şəxslərin qeyri-hökumət təşkilatlarına məxsus olan işçilərinin ümumi sayının azı 50 faizi əlilliyi olan şəxslərdən ibarət olan istehsal müəssisələrinin mənfəət vergisinin dərəcəsi 50 faiz azaldılır.

Qanunvericiliyin bu tələbini iqtisad elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, vergi eksperti İsmayıl Bağırov şərh edir. 

Vergi Məcəlləsinin 106.2-ci maddəsinə əsasən, əlilliyi olan şəxslərin işlədiyi müəssisələrə verilən 50 faiz güzəştin alınması hüququ müəyyən edilərkən işçilərin orta siyahı sayında əvəzçilik, podrat müqavilələri və mülki-hüquqi xarakterli digər müqavilələr üzrə işləyən əlilliyi olan şəxslər nəzərə alınmır. Çünki qeyd olunan müqavilələrlə işləyən işçilər müəssisənin ştatda olan işçiləri hesab edilmir.

Misal 1

Əlilliyi olan şəxslərin qeyri-hökumət təşkilatına məxsus MMC-də sap istehsalı ilə məşğul olan müəssisənin ştatda olan 30 işçisindən 19 nəfəri əlildir. MMC-nin 2025-ci ildə əldə etdiyi mənfəətinin məbləği 12.000 manat olub. Bu halda həmin müəssisənin ödəməli olduğu mənfəət vergisinin məbləği aşağıdakı kimi müəyyən edilir:

Qeyd etdiyimiz kimi, əlilliyi olan şəxslərin qeyri-hökumət təşkilatlarına məxsus olan işçilərinin ümumi sayının azı 50 faizi əlilliyi olan şəxslərdən ibarət olan istehsal müəssisələrinin mənfəət vergisinin dərəcəsi 50 faiz azaldılır. Bunun üçün də həmin müəssisənin 2025-ci il üçün mənfəət vergisi bəyannaməsi təqdim edərkən hesablamalı olduğu mənfəət vergisinin məbləği 1200 manat olacaq:

12.000 x 20% = 2.400 manat;
2.400 x 50% = 1.200 manat.

Misal 2

İşçilərinin ümumi sayı 42 nəfərdən ibarət olan və əlilliyi olan şəxslərin qeyri-hökumət təşkilatına məxsus istehsal müəssisəsində 30 nəfər müharibə əlili daimi işlə təmin edilib. Bu istehsal müəssisəsinin 2025-ci il üçün illik ümumi gəliri 19.000 manat, həmin gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı xərcləri isə 11.000 manat təşkil edib. Bu halda müəssisənin ödəməli olduğu mənfəət vergisinin məbləği aşağıdakı kimi müəyyən edilir:

19.000 – 11.000 = 8.000 manat;
8.000 x 20% = 1.600 manat;
1.600 x 50% = 800 manat.

Misal 3

İşçilərinin ümumi sayı 18 nəfərdən ibarət olan və əlilliyi olan şəxslərin qeyri-hökumət təşkilatına məxsus topdansatış ticarət müəssisəsində 10 nəfər müharibə əlili daimi iş ilə təmin edilib. Bu müəssisənin 2025-ci il üçün illik ümumi gəliri 19.000 manat, həmin gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı xərcləri isə 11.000 manat olub. 2025-ci il üçün vergi bəyannaməsi təqdim edərkən müəssisə dövlət büdcəsinə hansı miqdarda mənfəət vergisi ödəməlidir?

Müəssisə topdansatış fəaliyyətindən gəlir əldə etdiyindən, bu maddə ilə müəyyən edilmiş 50% güzəşt vergi ödəyicisinə şamil edilməyəcəyi üçün müəssənin ödəməli olduğu mənfəət vergisinin məbləği 1.600 manat (19.000 – 11.000 = 8.000 ) 20% = 1.600) olacaq.

Vergi Məcəlləsinin 106.1.7-ci maddəsinə əsasən, təhsil müəssisələrinin, o cümlədən məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin və sağlamlıq imkanları məhdud şəxslərin təhsil alması üçün yaradılmış xüsusi təhsil müəssisələrinin mənfəəti – mənfəətin dividendlərin ödənilməsinə yönəldilən hissəsi istisna olmaqla, vergidən azaddır. Amma mənfəətin dividendlərin ödənilməsinə yönəldilən hissəsi mənfəət vergisinə cəlb edilir.

Misal 4

Əlil şəxslər üçün yaradılmış xüsusi təhsil müəssisəsinin 2024-cü il ərzində 5.000 manat mənfəəti olub. Həmin mənfəətin 1.000 manatı dividendin ödənilməsinə yönəldilib. Bu halda 5.000 manat mənfəətin 4.000 manatı vergidən azaddır. Dividendə yönəldilən 1.000 manatdan isə 200 manat (1.000 x 20% = 200) mənfəət vergisi hesablanır.

Bunun üçün güzəşt hüququ verən sənəd kimi təhsil müəssisəsinin Elm və Təhsil Nazirliyində akreditasiyadan keçməsi barədə təsdiqedici sənədləri təqdim etməsi vacibdir.

Mənbə: vergiler.az