Blog Full

Mənə bələdiyyə tərəfindən göndərilmiş əmlak vergisi borcu haqqında bildirişdə vergi mənzilin yaşayış sahəsinə deyil, yardımçı sahə də daxil olmaqla ümumi sahəsinə əsasən hesablanıb. Bu, düzgündürmü?

Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 197.1-ci maddəsinə uyğun olaraq fiziki şəxslərin xüsusi mülkiyyətində olan və Azərbaycan Respublikasının ərazisində yerləşən tikililər və ya onların hissələri (bundan sonra bina adlandırılacaq), həmçinin yerindən və istifadə edilib-edilməməsindən asılı olmayaraq rezident fiziki şəxslərə məxsus su və hava nəqliyyatı vasitələri əmlak vergisinin vergitutma obyektini təşkil edir.

Bina dedikdə isə insanların yaşaması, fəaliyyəti, təbiət təsirlərindən qorunması, onlara sosial, mədəni və məişət xidmətlərinin göstərilməsi, istehsalat sahələrinin yerləşdirilməsi, maddi dəyərlərin saxlanması üçün nəzərdə tutulmuş qapalı həcm-fəza quruluşuna malik olan tikinti obyekti başa düşülməlidir.

Yaşayış sahəsinin ümumi sahəsi vətəndaşların orada yaşaması ilə əlaqədar onların məişət və digər ehtiyaclarının ödənilməsi üçün nəzərdə tutulan yardımçı sahələrin (balkon və ya eyvanlar istisna olmaqla) sahəsi daxil olmaqla onun bütün hissələrinin sahəsinin məcmusundan ibarətdir.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 13.2.54-cü, 197.1.1-ci, 198.1.1-ci və 200-cü maddələri, Mənzil Məcəlləsinin 12.2-ci və 12.5-ci maddələri.

Mənbə: vergiler.az

Torpaq vergisi üzrə vergi ödəyiciləri və vergitutma obyektləri Azərbaycan Respublukasının Vergi Məcəlləsinin 204 və 205-ci maddələrində təyin edilib. Onlar, digər vergitutma elementləri ilə birgə, torpaq vergisinin müəyyən olunması üçün zəruri şərtdir. Bu verginin ödəyiciləri haqqında bizim məqalədə oxumaq olar. İndi isə gəlin torpaq vergisinin vergitutma obyektləri və onların xarakterik xüsusiyyətlərini birlikdə araşdıraq.

Azərbaycan qanunvericiliyində torpaq vergisi

Torpaq vergisi respublika ərazisindəki torpaq sahələrinin mülkiyyətçiləri yaxud istifadəçiləri olan müəssisələrdən və fiziki şəxslərdən tutulur. Həmin sahələr torpaq vergisinin vergitutma obyekti hesab olunur. Onun əsas xüsusiyyətləri AR Vergi Məcəlləsinin XIV fəslində şərh olunub. Qanunvericiliyin tələblərinə əməl edilməklə ödəyicilərinin bir qismi vergini dövlət büdcəsinə, digər qismi isə yerli büdcəyə ödəyir.

Torpaq vergisinin ödəyiciləri və vergitutma obyektləri  arasındakı asılılıq, habelə hesablamalar və ödənişlərin aparılması mexanizmi burda verilib. Yerli büdcəyə verginin tutluma qaydalıları müvafiq sənədlə nizamlanır.

Vergilərin ödənilməsi, vergidən yayınma halallarını aradan qaldırmaq məqsədilə torpaq vergisi ödəyicilərinə maliyyə sanksiyaları və cərimələr tətbiq edilə bilər. Bu zaman Azərbaycan Respublikasının aşağıdakı qanunvericilik aktlarının müddəalarından istifadə olunur:

• AR Vergi Məcəlləsi;
• AR İnzibati Xətalar Məcəlləsi;
• AR Cinayət Məcəlləsi;
• digərləri.

Torpaq vergisinin vergitutma obyektləri

Torpaq vergisinin vergitutma obyekti müəssisələrin, fiziki şəxslərin respublika ərazisində mülkiyyətində yaxud istifadəsində olan torpaq sahələridir. Belə sahələrinin tərkibində aşağıdakıları xüsusi olaraq fərqləndirə bilərik:

• kənd təsərrüfatı işləri (heyvandarlıq, bağçılıq, quşçuluq, əkinçilik, bostançılıq və s.) həyata keçirilən torpaqlar;
• fərdi tikililərin (mənzil, bağ evi, qaraj və sair) altında olanlar;
• iqtisadi fəaliyyətin müxtəlif sahələrində (sənaye, rabitə, nəqliyyat, tikinti, energetika, digərləri) istifadə edilənlər;
• sağlamlıq və istirahət təyinatlı torpaqlar (dövlət mülkiyyətində olanlar istisnadır);
• dövlət, meşə və su fondu torpaqlarının istehsal fəaliyyətində istifadə olunan hissəsi;
• Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan sektorunda istehsal fəaliyyətinə cəlb olunmuş torpaqlar.

Torpaq sahələrinı mülkiyyət hüququ Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən verilmiş çıxarışla (kupça) təsdiq olunur. İstər kupçaya, istərsə də icarə yaxud digər əsasla istifadəyə dair sənədə malik bütün şəxslər uçota durmaq üçün müraciət etməlidir. Həm hüquqi, həm də fiziki şəxslər üçün uçota alınmaq üçün müəyyən edilmiş müddət 1 aydır.

Vergitutma obyektlərinin müəyyən edilməsinə nümunələr

Vergi qanunvericiliyinə görə qeyri-rezident  şəxslər də torpaq vergisi ödəyicisidir, yəni o, yeganə tədiyyə növüdür ki, ödəniş üçün istisna mövcud deyildir.

Amma qeyri-rezidentlərin yaxud rezidentlərdən Azərbaycan Respublikasından kənarda sahib olduqları torpaqlara görə vergi alınması qanunla müəyyən edilməyib.

Nümunə 1: “A” MMC-nin Azərbaycan Respublikasının ərazisində mülkiyyətində 5000 kv.m., Gürcüstan Respublikasında isə 2000 kv.m. torpaq sahəsi var. “A” MMC yalnız Azərbaycan Respublikasının ərazisindəki 5000 kv.m-lik sahə üzrə vergi ödəyicisi hesab olunur, yəni bu sahə torpaq vergisinin vergitutma obyekti sayılır.

Torpaq vergisi dərəcəsi, onun tətbiqi ilə biz burada daha ətraflı məlumat vermişik. Qısaca qeyd edək ki, tətbiq edilən dərəcələr torpağın təyinatından, habelə  keyfiyyətindən asılıdır. Məsələn, kənd təsərrüfatlı təyinatlı torpağın istifadəçilərinin, belə torpaqlardan üzrlü səbəb olmadan təyinatına uyğun istifadə etməməsi, vergi dərəcəsinin, habelə vergi yükünü artımı ilə nəticələnir.

Vətəndaşlara məxsus bağ sahələri, yaşayış fonduna aid torpaqlar, həyətyanı sahələr üzrə məbləğlər vergi ödəyiciləri tərəfindən tədiyyə bildirişi əsasında bələdiyyələrə ödənir.

Nümunə 2: Əhməd dayı Binəqədi rayonu Mehdiabad qəsəbəsində 5 sot həyətyanı sahəyə, eləcə də Novxanı qəsəbəsində 6 sot bağ sahəsinə malikdir. Hər iki sahə torpaq vergisinin vergitutma obyektləri hesab edilir. Hər bir hal üçün ayrılıqda vergi ödənilməlidir.

Dövlət və bələdiyyə mülkiyyətindəki torpaq sahələrinə görə vergi hesablanmır. Amma belə sahələr başqa şəxslərə istifadəyə verilərsə, torpaq vergisinin vergitutma obyekti yaranır. Belə hallarda vergini onu istifadəyə götürən şəxslər ödəyir. Xüsusi mülkiyyətdəki torpaq sahələrinə görə torpaq vergisi onun mülkiyyətçisi tərəfindən ödənildiyi üçün, belə sahələr digər şəxslərə istifadəyə verilərkən, onu istifadəyə götürən şəxslər, həmin torpağa görə torpaq vergisinin ödəyiciləri hesab olunmur. Beləliklə biz, torpaq vergisi üzrə vergitutma obyekti, torpaq vergisinin ödəyiciləri və vergitutma obyektləri arasında qarşılıqlı münasibətlərə qısa da olsa nəzər saldıq. Bu vergi növü haqqında daha çox məlumatı saytımızın “Torpaq vergisi” bölümündən ala bilərsiniz.

Suala maliyyə və vergi eksperti Rəşad Məmmədov aydınlıq gətirir. Vergi Məcəlləsinin 14-1.1.4-ci maddəsinə əsasən, ayrı-ayrı əməliyyatlar haqqında müqayisə edilə bilən məlumatlar mövcud olmadıqda və (və ya) rəsmi və açıq mənbələrdən malların (işlərin, xidmətlərin) bu Məcəllənin 14-1.2-ci maddəsində göstərilən şəxslər istisna olmaqla, digər şəxslər arasında təqdim edilmə qiyməti barədə məlumat əldə etmək mümkün olmadıqda, transfer qiyməti mənfəətin bölgüsü üsuluna əsasən müəyyənləşdirilir. Mənfəətin bölgüsü üsulu bu Məcəllənin 14-1.2-ci maddəsində göstərilən şəxslər arasında əməliyyatlar aparıldığı zaman tərəflərdən hər birinin həmin əməliyyatlardan əldə etdiyi mənfəətin həmin şəxslər arasında bu maddəyə əsasən bölüşdürülməsidir.

Mənfəətin bölgüsü üsulu – əməliyyatdan əldə edilən mənfəəti müəyyən edir ki, bu da sövdələşmə iştirakçıları arasında bölüşdürülməlidir. Mənfəətin bölgüsü üsulundan istifadə edilərkən hesabat dövrü ərzində sövdələşmə iştirakçıları arasında əldə edilən ümumi mənfəət, bu ümumi mənfəəti əldə etmək üçün onların hər birinin qoyuluşlarından asılı olaraq bölüşdürülür. Qoyuluşların dərəcəsi iqtisadi əsaslandırmaya, funksional təhlilə, risklərə, iştirakçıların xərclərinə uyğun müəyyən edilir.

Misal: Azərbaycan Respublikasının rezidenti olan “A” şirkəti xarici şirkətin törəmə müəssisəsidir. Şirkət istehsal avadanlıqlarını yığmaq üçün ana şirkətdən dəstinin dəyəri 200 ABŞ dolları olan ehtiyat hissəsi alır. Bu ehtiyat hissəsindən alınan məhsulu isə Türkiyə Cumhuriyyətində aidiyyəti olmayan şirkətə 240 dollara satır. Hər dəstin yığılması üçün “A” şirkətinin əməliyyat xərci 15 dollardır. Bu halda sövdələşmə iştirakçıları arasında bölüşdürüləcək mənfəət belə hesablanacaq:

(240 – 200 – 15) / 240 x 100 = 10,41%.

“A” şirkəti faktor təhlili aparır və oxşar işləri yerinə yetirən 4 müstəqil istehsal müəssisəsi arasında mənfəətin (zərərin) bölüşdürülmə faizini müəyyən edir. Bununla da “A” şirkətinin mənfəət (və ya zərər) bölgüsü faizinin bazarda olduğu kimi oxşar layihələr üçün bazar qiyməti olduğu müəyyən olunur.

Mənbə: vergiler.az

Kapital Bank PashaPay şirkəti ilə birgə ödəniş kart sahibləri üçün yeni birtirajlı, stimullaşdırıcı lotereya keçirir. Lotereyada iştirak etmək üçün MilliÖN ödəmə terminallarında bütün növ Kapital Bank kartlarının (maaş, Birbank debet, kredit kartları və s.) balansını artırmaq lazımdır.

Şərtlərə görə 30 iyun 2023-cü il tarixinədək balansına minimum 10 manat və daha çox məbləğdə mədaxil edən kart sahibləri avtomatik olaraq lotereyada iştirak etmək hüququ qazanır. 14 iyul 2023-cü il tarixində keçirilən tiraj zamanı 1 ədəd Toyota Corolla avtomobili, 5 ədəd iPhone 14 Pro 128 GB və 10 ədəd iPad 10.9 64 GB öz sahiblərini tapacaq.

Lotereyada şanslar üzrə heç bir limit tətbiq olunmur və hər 10 manat mədaxil kart sahibinə 1 iştirak şansı qazandırır. Misal üçün, kart sahibi kartına 100 manat mədaxil edibsə, o, avtomatik olaraq 10 iştirak şansı qazanır. Əgər müştərinin bir neçə Kapital Bank və ya Birbank kartı varsa, hər biri lotereyada ayrılıqda iştirak edir. Hər müştəri lotereyada hər kartı üzrə yalnız 1 dəfə hədiyyə qazana bilər. Lotereya barədə ətraflı məlumat üçün: https://kbl.az/kbmlnpr.

Qeyd edək ki, Kapital Bank və Birbank kartlarını bankın filiallarından və ya kapitalbank.az, birbank.az saytlarından onlayn sifariş etmək olar. Azərbaycan manatı, ABŞ dolları və avro valyutası əsasında ödəniş kartlarını 1, 2 və ya 3 il müddətinə əldə etmək mümkündür.

Ölkənin birinci bankı olan Kapital Bank PAŞA Holding-ə daxildir və Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi — 115 filialı və 30 şöbəsi ilə müştərilərin xidmətindədir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün https://kapitalbank.az saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz. Nağd pul krediti sifarişi üçün — https://kbl.az/krdt, Birbank kartı sifarişi üçün — https://kbl.az/tkstcrd.