Blog Full

Kredit tarixçələrindəki məlumatı düzgün və vaxtında təqdim etməyən nisyə mal alqı-satqısı ilə məşğul olanlar 12 min manatadək cərimələnəcək.

Bu, İnzibati Xətalar Məcəlləsinə yeni əlavə edilən 440.3-cü bəndində əksini tapıb.

Yeni bəndə əsasən “Kredit büroları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 12.1-ci maddəsində göstərilən nisyə mal alqı-satqısı ilə məşğul olan şəxslər tərəfindən “Kredit büroları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tələblərinə uyğun olaraq kredit tarixçələrini təşkil edən məlumatın kredit bürosuna həmin Qanunda müəyyən olunmuş qaydada təqdim edilməməsinə, yaxud tam, düzgün və ya vaxtında təqdim edilməməsinə görə vəzifəli şəxslər 1 500 manatdan 2 000 manatadək məbləğdə, hüquqi şəxslər 10 000 manatdan 12 000 manatadək məbləğdə cərimə ediləcək.

Mənbə: report.az

İşçilərin məzuniyyət hüququ

İşçinin ilk iş ili üçün ödənişli illik məzuniyyətdən istifadə hüququ altı aylıq fasiləsiz işdən sonra yaranır. Amma altı ay bitmədən də işəgötürən müəyyən kateqoriya işçilərə onların tələbi ilə məzuniyyət verməyə borcludur. Belə işçilərin siyahısı Əmək Məcəlləsinin 131.1-cü maddəsi ilə tənzimlənir.

Altı aydan sonra (yuxarıda göstərilən işçilər kateqoriyası üzrə – daha tez) işçi işlədiyi saatlara nisbətdə məzuniyyətin bir hissəsinə deyil, əmək müqaviləsində nəzərdə tutulmuş tam məzuniyyət hüququna malikdir. Bundan sonrakı ikinci və növbəti iş illəri üçün hər il işçiyə ödənişli əmək məzuniyyəti verilir. Əmək məzuniyyətinin müddəti əsas və əlavə məzuniyyətlərin cəmindən ibarətdir.

İşçilərə verilən əsas əmək məzuniyyətinin müddəti ən azı 21 gündür. Əlavə məzuniyyət müəyyən şərtlər daxilində işçinin əsas əmək məzuniyyətinə əlavə edilmiş günlərdən ibarətdir.

İşçinin məzuniyyətə buraxılması haqqında əmr məzuniyyətin başlanmasına azı beş gün qalmış hazırlanır və tanış olmaq üçün işçiyə təqdim edilir.

Əmək məzuniyyətlərinin verilməsi üçün işəgötürən növbəlilik qrafikini tərtib edə bilər.

Məzuniyyətdə növbəlilik anlayışı

Növbəlilik deyəndə işçilərə əmək məzuniyyətlərinin düzgün sıralama şəklində verilməsi nəzərdə tutulur. Məzuniyyət cədvəli hər təqvim ili üçün yanvar ayının sonuna qədər tərtib olunaraq təsdiq edilir. İşçilər istədiyi zaman məzuniyyət götürmə hüququna sahibdirlər, amma bu müəssisədə işlərin normal gedişatına təsir etməməlidir. Müəssisənin işinin davamlılığı işçilərdən asılıdır, işçilər məzuniyyətə çıxanda isə işlər düzgün getməyə bilər, yaxud gedişat uzana bilər, əlavə məsələlər, gecikmələr yarana bilər. Ona görə də, məzuniyyətlərin verilməsində növbəlilik düzgün tərtib olunmalıdır. Məzuniyyətlərin uçotunun düzgün aparılmasını təmin etmək həm də məzuniyyətlərin uçotunun düzgün aparılmasını təmin etmək üçün vacibdir. O, qanunvericiliyə, müəssisədaxili qaydalara uyğun hazırlanan sənəddir və həm işçi, həm də işəgötürən tərəfindən onun icrası zəruridir.

Əmək məzuniyyətlərində növbəlilik anlayışı Əmək Məcəlləsinin 133-cü maddəsi ilə tənzimlənir. Növbəlilik cədvəlinin hazırlanması:

• istehsalın və işin normal gedişinin təmini;
• məzuniyyətlər kadr uçotunun düzgün təşkili;
• işçilərin məzuniyyət hüququndan səmərəli istifadə etməsi üçün vacibdir.

Müəssisədə növbəlilik qrafiki üzrə məzuniyyətlərdən istifadə müddətləri tərtib edilir. Növbəlilik cədvəli müəssisədə Hİ təşkilatının rəyi əsasında işəgötürən tərəfindən təsdiq edilir. Əgər Hİ təşkilatı yoxdursa, işçinin rəyi nəzərə alınmalıdır. Məzuniyyət cədvəli hazır olduqdan sonra müəssisənin bütün işçilərinin nəzərinə çatdırılmalıdır. ƏM-nin 137-ci maddəsinə əsasən işçilərə məzuniyyət hissələrə bölünərək verilə bilər. Həmçinin, işçi əsas və əlavə məzuniyyətlərdən həm birlikdə, həm də ayrılıqda istifadə edə bilər (ƏM maddə 113.2). Buna görə də tərtib edilən məzuniyyət cədvəllərində işçilərə il ərzində müxtəlif, ya da eyni vaxtda məzuniyyətlərin verilməsi nəzərdə tutula bilər.

Məzuniyyət qrafikinin tərtib edilməsi və təsdiq edilməsi haqqında əmr formasının təsdiq olunmuş standart forması yoxdur. Əmrdə qısaca olaraq müəssisənin adı, şəhər, tarix, əmr nömrəsi, habelə:

• işçinin adı, atasının adı, soyadı, vəzifəsi (peşəsi);
• verilən məzuniyyətin növü, müddəti, uyğun iş ili;
• məzuniyyətin başlanma, qurtarma tarixi, habelə məzuniyyət bitdikdən sonra işə başlanmalı tarix qeyd olunur.

İşçiyə məzuniyyət müddətində əməkhaqqının verilməsi onun qanunvericiliklə müəyyən olunan təminatlarından biridir. Məzuniyyət dövrü üçün əmək haqqı məzuniyyətin başlamasına ən azı 3 gün qalmış ödənməlidir.

İşçilərin arzusu ilə əmək məzuniyyətinin verilməsi

Növbəlik cədvəli qurularkən bəzi işçilərin əmək məzuniyyəti onların arzusu ilə əlverişli vaxtda verilir (maddə 133.3). Həmin işçilər aşağıdakılardır:

• 14 yaşı tamam olmayan  iki, yaxud daha çox uşağı olan, ya da əlil uşağı olan qadınlar;
• 16 yaşdan kiçik uşaqları tək böyüdən valideyn, ya da qəyyum;
• hərbi qulluqçuların həyat yoldaşı;
• əlilliyi  olan şəxslər;
• müharibə veteranları;
• 18 yaşı tamam olmayan  işçilər;
• həm işləyən, həm də  təhsil alan şəxslər;
• xüsusi xidmətləri olan işçilər (ƏM maddə 120);
• Çernobıl AES-də qəza zamanı sağlamlığı pozulan və şüalanma xəstəliyinə məruz qalan şəxslər;
• on səkkizdən aşağı yaşı olan işçilər;
• işləməklə yanaşı təhsil alan şəxslər;
• əsas iş yerində məzuniyyətə çıxan əlavə iş yeri üzrə işləyən işçilərə;
• əlavə iş yerində məzuniyyətə çıxan əsas iş yeri üzrə işləyən işçilərə.

İşçiyə işlədiyi müddətdən asılı olmayaraq öz arzusu ilə, arvadının hamiləliyə və doğuşa görə məzuniyyətdə olduğu dövrdə əmək məzuniyyəti verilir.

Müharibə veteranları, Azərbaycan xalqı qarşısında xüsusi xidmətləri olan işçilərin məzuniyyətləri haqqında burada bəhs edilib.

Növbəlilik cədvəli tərtib edilərkən ilk növbədə yuxarıda qeyd edilən işçilərin istədiyi müddətlər qrafikdə təyin edilir. Əgər məzuniyyətin vaxtı işçini qane etmirsə, o, bu vaxtın dəyişdirilməsi üçün işəgötürənə müraciət edə bilər. Məzuniyyət vaxtının dəyişilməsi qaydaları haqqında buradan müvafiq məlumatlar əldə etmək mümkündür.

Artıq ikinci ildir ki, evini satan vətəndaşlara əldə etdikləri gəlirdən vergi ödənişi zamanı müəyyən güzəştlər tətbiq olunur. Həmin güzəştlərlə bağlı qanunvericiliyin tələbini iqtisadçı ekspert Anar Bayramov şərh edir.

1 yanvar 2022-ci 11 tarixdən Vergi Məcəlləsinə edilən dəyişikliyə əsasən, vətəndaş tərəfindən yaşayış sahələri təqdim edildikdə üç güzəşt tətbiq edilir.

Birincisi, evi sökülmüş vətəndaşa gələcəkdə əmlakın təqdim olunması zamanı fərqli yanaşmanın tətbiq edilməsidir.

Vergi Məcəlləsinin 218-1.1.5.1-ci maddəsinə əlavə edilən ikinci hissəyə əsasən, fiziki şəxs sökülmüş binada yerləşən yaşayış sahəsində azı 3 təqvim ili ərzində (sökülmüş və sökülmüş binanın yerində tikilən yeni binada yaşayış yeri üzrə qeydiyyatda olduğu müddətlər cəmlənməklə) yaşayış yeri üzrə qeydiyyatda olduğu halda, sökülmüş binanın yerində tikilən yeni binadan həmin fiziki şəxsə verilən yaşayış sahəsinin təqdim edilməsinə də bu maddənin müddəaları tətbiq edilir. Bu zaman sadələşdirilmiş vergidən azadolma yerli icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən verilmiş və özündə yaşayış sahələrinin sökülməsini və sökülmüş yaşayış sahəsinin müqabilində yeni yaşayış sahəsinin verilməsini təsdiq edən arayış əsasında fiziki şəxsin sökülmüş yaşayış sahəsinin sahəsi həddində (artıq sahə verildiyi halda isə sökülmüş yaşayış sahəsinin 20 faizi həddində artıq sahə üzrə) tətbiq edilir. Dəyişiklikdə məqsəd odur ki, uzun müddət bir ünvanda qeydiyyatda olan şəxsin evinin sökülməsi nəticəsində yeni ünvanda qeydiyyat tarixinin yenidən başlaması vətəndaşın ziyanına olardı. Çünki Vergi Məcəlləsinin 150.1.9-cu maddəsinə əsasən, vətəndaş tərəfindən daşınmaz əmlakın satılması zamanı güzəşt əldə etmək üçün fiziki şəxs azı 3 təqvim ili ərzində yaşayış yeri üzrə qeydiyyatda olmalıdır.

Misal 1: 10 ildir ki, qeydiyyatda olduğu evin sökülməsi nəticəsində ev sahibinə həmin ərazidə yeni tikilən binada yaşayış sahəsi verilir.

Vətəndaş həmin yaşayış sahəsini 1 ildən sonra satmaq istəsə, o zaman yerli icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən verilmiş və özündə yaşayış sahələrinin sökülməsini və sökülmüş yaşayış sahəsinin müqabilində yeni yaşayış sahəsinin verilməsini təsdiq edən arayışı təqdim etməlidir.

Maddədə diqqət çəkən məqamlardan biri də, yaşayış sahəsinin sahəsi ilə bağlıdır. Vətəndaşın sökülən evdə yaşayış sahəsi 50 kvadrat metrdirsə, o zaman sökülmüş evinin əvəzində təqdim edilən evin 60 kvadrat metr (50 kvadrat metr (sökülən yaşayış sahəsi) – 10 kvadrat metr (sökülən sahənin 20 faizi həcmində artıq sahə)) sahəsi qədər güzəşt tətbiq edilir.

İkincisi, vətəndaşın 3 il qeydiyyatda olmadığı, amma yaşadığı yaşayış sahəsi üzrə güzəştin tətbiq edilməsidir. Vergi Məcəlləsinə əlavə edilən 218-1.1.5.1-1-ci maddəyə əsasən, fiziki şəxsin mülkiyyətində (o cümlədən ər və arvadın ümumi birgə mülkiyyətində) yalnız bir yaşayış sahəsi olduğu halda şəxsin həmin yaşayış sahəsi üzrə qeydiyyatının olub-olmamasından asılı olmayaraq, azı 3 təqvim ili ərzində həmin yaşayış sahəsində yaşamasını təsdiq edən sənədlər (kommunal xidmətləri göstərən təşkilatlar tərəfindən şəxsin həmin ünvanda abonent kimi qeydiyyatda olmasını təsdiq edən arayışlar) olduğu halda həmin yaşayış sahələrinin təqdim edilməsi zamanı sadələşdirilmiş vergi üzrə güzəşt tətbiq edilir.

Qeyd etdiyimiz kimi, Vergi Məcəlləsinin 150.1.9-cu maddəsinə əsasən, vətəndaş tərəfindən daşınmaz əmlakın satılması zamanı fiziki şəxsin azı 3 təqvim ili ərzində yaşayış yeri üzrə qeydiyyatda olduğu halda ona güzəşt tətbiq edilir.

Vergi Məcəlləsinə əlavə edilən 218-1.1.5.1-1-ci maddədə isə fiziki şəxs qeydiyyatda olmasa da, azı 3 təqvim ili ərzində həmin yaşayış sahəsində yaşamasını təsdiq edən sənədlərə malikdir. Bu halda fiziki şəxsin mülkiyyətində (o cümlədən ər və arvadın birgə mülkiyyətində) yalnız bir yaşayış sahəsinin olması şərtinə diqqət yetiriləcək. Əgər hər iki şərt ödənilərsə, o zaman yaşayış sahələrinin təqdim edilməsi zamanı sadələşdirilmiş vergi üzrə güzəşt tətbiq olunur.

Misal 2: Vətəndaş 5 ildir yaşadığı evə qeydiyyata düşməyib. Vətəndaş həmin ünvanda yaşadığı dövrdə kommunal xidmətlərlə (elektrik eneriisi, təbii qaz, içməli su və sair) bağlı təqdim edilən bildirişlər üzrə ödənişləri həyata keçirib. Əmlakın satışını həyata keçirdikdə, vətəndaş kommunal xidmətləri göstərən təşkilatlar tərəfindən şəxsin həmin ünvanda abonent kimi qeydiyyatda olmasını təsdiq edən arayışları təqdim etdiyi halda həmin yaşayış sahələsinin təqdim edilməsi zamanı sadələşdirilmiş vergi üzrə güzəşt tətbiq ediləcək. Yaşayış sahəsini təqdim edən vətəndaşın özünün və ya həyat yoldaşının (birgə mülkiyyətdə olan) adına başqa yaşayış sahəsi olduğu müəyyən edilməsi də mümkündür. Bu halda vətəndaşa təqdim edilən vergi güzəşti öz qüvvəsini itirmiş olacaq.

Üçüncü hal isə, vətəndaşın dövlət orqanlarına əvəzsiz olaraq verdiyi əmlaklarla bağlıdır.

Vergi Məcəlləsinin 150.1.9-cu maddəsinin tələblərinə əsasən, fiziki şəxslər tərəfindən torpaq, yaşayış və qeyri-yaşayış sahələrinin təqdim edilməsi üzrə müqavilələri təsdiq edən notarius ödəmə mənbəyində vergi tutmağa borcludur.

Vergi Məcəlləsinin 144.1.4-cü maddəsinə edilən əlavəyə əsasən, 1 yanvar 2022-ci ildən vergi ödəyiciləri tərəfindən daşınmaz əmlakın, habelə əmlak kompleksi şəklində müəssisələrin dövlət orqanlarına (qurumlarına) əvəzsiz olaraq verilməsi onların gəliri hesab edilməyəcək.

O səbəbdən də fiziki şəxslər tərəfindən dövlət qurumlarına əvəzsiz verilən daşınmaz əmlakın təqdim edilməsi istisna hal kimi nəzərə alınacaq. Vergi Məcəlləsinin 150.1.9-cu maddəsində 144.1.4-cü maddəyə istinadın səbəbi də verginin hesablanmasında istisna halının nəzərdə tutulmasıdır.

Mənbə: Anar Bayramov: “Vergi uçotu” kitabı / vergiler.az

Ölkənin maliyyə qurumları arasında ən böyük işəgötürən şirkəti olan Kapital Bank növbəti beynəlxalq mükafata layiq görülüb. Nüfuzlu “Great Place To Work” –  “Mükəmməl iş yeri” mükafatını Azərbaycanda alan ilk bank məhz Kapital Bank olub.

“Artıq hamı bilir ki, Kapital Bank həm işçi sayına görə, həm də ən fəal işəgötürən olaraq ölkənin lider bankıdır. Bu siyahıya mükəmməl iş yerinin də əlavə olunması qürurverici haldır. Kapital Bank öz iş həyatının cəlbediciliyini və hər bir əməkdaş üçün mükəmməl bir iş şəraitini qorumaq üçün fəaliyyətlərini davam etdirir. Əsas fokusumuz isə dəyişilməz olaraq qalır – əməkdaşlarımızın inkişafi və mükəmməl karyera imkanları yaratmaq.” – deyə, Kapital Bank-ın Təşkilati inkişaf ofisinin lideri Fərqanə Məmmədova bildirdi.

Qeyd edək ki, Great Place To Work beynəlxalq qurum olmaqla 5 qitədə və 60-dan çox ölkədə fəaliyyət göstərir. Qurumun məqsədi insanlar üçün ən arzuolunan iş yerlərinin siyahısını müəyyən etməkdir.

Ölkənin birinci bankı olan Kapital Bank PAŞA Holding-a daxildir. Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi – 115 filialı və 30 şöbəsi ilə müştərilərin xidmətindədir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün https://kapitalbank.az saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz. Nağd pul krediti sifarişi üçün – https://kbl.az/krdt, BirKart sifarişi üçün – https://kbl.az/tkstcrd.