Blog Full

Birbank taksit kartı sahiblərinə Türkiyənin ən məşhur onlayn alış-veriş platformalarından biri olan Trendyol-da (https://trendyol.com) məhsul sifariş edərkən yeni sərfəli kampaniya təqdim edilir. Şərtlərə görə kart sahibləri istədikləri məhsulu sifariş edərkən 3 aylıq faizsiz taksit imkanından yararlana bilərlər.

Sözügedən alış-veriş saytında və mobil tətbiqində ödəniş edən zaman müştəriyə SMS-bildiriş gələcək və əgər kart sahibi istəsə ödədiyi məbləği 3 ay ərzində bərabər hissələrlə banka qaytara biləcək. Bu imkandan faydalanmaq üçün minimal ödəniş və əməliyyat sayı tələbi yoxdur. Kampaniya 18 iyun 2023-cü il tarixinədək davam edəcək. Ətraflı məlumat üçün – https://kbl.az/bbtr3mp.

Qeyd edək ki, bütün Birbank kartlarının həm taksit, həm də debet növü mövcuddur. Birbank Cashback debet kart sahibinə ikiqat ƏDV bonusu və nağdsız ödənişlərdə 1,5%-dən 30%-dək, Birbank-da kommunal, mobil və stasionar rabitə, Internet və TV ödənişlərində isə 1% keşbek qazandırır. Birbank Cashback debet kartları ilə ay ərzində 5000 manatadək istənilən yerli bankomatda vəsait nağdlaşdırarkən və ölkədaxili istənilən bank kartına pul köçürərkən heç bir komissiya haqqı tutulmur.

Birbank Miles kartları istənilən aviaşirkətin aviabiletinə dəyişdirilməsi mümkün olan millər qazandırır. Həmçinin Birbank Miles debet kartları ilə də ay ərzində 5000 manatadək istənilən yerli bankomatda vəsait nağdlaşdırarkən və ölkədaxili istənilən bank kartına pul köçürərkən heç bir komissiya haqqı tutulmur. Birbank Umico debet kartları ilə isə ay ərzində 4000 manatadək Kapital Bank-a məxsus bankomatlarda nağdlaşdırma və ölkədaxili istənilən bank kartına pul köçürməsi komissiyasızdır.

Birbank taksit kartları bir sıra üstünlüklərə malikdir: 18 ayadək faizsiz taksitlə hissə-hissə ödəmək imkanı, birdəfəlik ödənişlərdə 63 günədək güzəşt müddəti, kartı idarə etmək üçün rahat mobil tətbiqi və pulsuz SMS məlumatlandırma xidməti. Birbank kartının ölkə üzrə 11 000-dən artıq partnyor mağazası fəaliyyət göstərir və bu say artmaqdadır.

Birbank kartı haqqında ətraflı məlumat üçün https://birbank.az saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya kartın Facebook və Instagram səhifəsinə müraciət edə bilərsiniz. Birbank kartını sifariş vermək üçün Birbank tətbiqini yükləyin, “1” yazıb 8196 qısa nömrəsinə SMS göndərin, WhatsApp vasitəsilə (+994 50) 999 81 96 nömrəsinə yazın və ya Birbank mərkəzlərinə müraciət edin.

Vergi Məcəlləsinin 133.4-cü maddəsinə əsasən, borc öhdəlikləri üzrə faizlər ödənilərkən və ya əmlakın icarəyə götürülməsi müqabilində ödəmə həyata keçirilərkən, borc öhdəliyinin və ya icarə müqaviləsinin müddəti bir neçə hesabat dövrünü əhatə edirsə, hesabat ilində gəlirdən çıxılmalı olan və faktiki ödənilən faizlərin (icarə haqqının) məbləği həmin il üçün hesablanan faizlərin (icarə haqqının) məbləği deməkdir.

Qanunvericiliyin bu tələbinin kassa metoduna münasibətdə icrasını maliyyə və vergi eksperti Rəşad Məmmədov  şərh edir.

Vergi Məcəlləsinin 133-cü maddəsində alınan malın silinməsi ayrıca göstərilməyib. Bəziləri elə başa düşə bilər ki, mal alınıbsa və pulu ödənibsə, bu mal kassa metoduna görə silinə bilər. Lakin bu belə deyil. Vergi Məcəlləsinin 139.1-ci maddəsinə əsasən, vergi ödəyicisi sonradan satılmaq üçün nəzərdə tutulan hər hansı malı əmtəə-material ehtiyatlarına aid etməyə borcludur.

Həmçinin, Məcəllənin 139.4-cü maddəsində göstərilib ki, vergi ödəyicisi onun ixtiyarında olan malların fərdi uçotunu aparmırsa, o, əmtəə-material ehtiyatlarının uçotunu orta maya dəyəri ilə qiymətləndirmə metodundan istifadə etməklə aparmaq hüququna malikdir.

Həmin maddədən belə bir nəticə çıxır ki, mənfəət vergisi üçün vergi bazasını ancaq müştəriyə təqdim edilən malların dəyəri azalda bilər. Vergi Məcəlləsinin 13.2.10-cu maddəsinə əsasən isə mallar üzərində mülkiyyət hüququ başqasına verildikdə mal təqdim olunmuş hesab olunur.

Ona görə də alınan malları xərcə aid etmək üçün 2 əsas şərt vacibdir:

• Satıcıya olan borc ödənilməlidir;
• Mülkiyyət hüququ alıcıya keçməlidir.

Misal 1: “A” şirkəti gəlir və xərclərinin uçotunu kassa metodu ilə aparır. 2019-cu ilin fevral ayının 5-də ƏDV ilə birlikdə 2.360 manat (o cümlədən 360 manat ƏDV) dəyərində mal alıb. 15 mart 2019-cu ildə bütün məbləğ (yəni ƏDV ilə birlikdə 2.360 manat) nağdsız qaydada ödənilib. 23 mart 2019-cu ildə maya dəyəri 1.500 manat olan mal satılıb. Bu halda satılan malın mayası kimi, kassa metoduna görə, 1500 manat mal silinməlidir.

Bəs alınan mallara görə verilmiş avans kassa metoduna görə xərc hesab olunurmu?

Satıcılara və podratçılara verilmiş avansları vergitutma bazasını azaldan xərc kimi əks etdirmək düzgün deyil. Çünki Vergi Məcəlləsinin 133.3-cü maddəsində maliyyə öhdəliyi ödənildiyi halda xərc, kassa metoduna əsasən, xərc kimi tanınır. Satıcılara və podratçılara verilmiş avanslar maliyyə öhdəliyi hesab olunmur. Bundan başqa, Vergi Məcəlləsinin 130.1-ci maddəsinə əsasən, vergi ödəyicisi sənədləşdirilmiş məlumat əsasında xərclərini onların çəkildiyi müvafiq hesabat dövrlərinə aid etməyə borcludur. Verilmiş avans isə mal, iş və xidmət əldə edildikdə əsaslandırılmış xərc hesab olunacaq. Ona görə də verilmiş avanslar kassa metoduna görə xərc hesab olunmur. Gözləmək lazımdır ki, verilən avansa görə mal, iş və xidmət mədaxil olunsun.

Misal 2: 2019-cu ilin yanvar ayında “A” şirkəti bir ilin (aylıq ƏDV-siz 500 manat olmaqla) icarə haqqını, yəni 6.000 manatı nağdsız ödəyib. Bir ilin ödənilən 6.000 manat icarə haqqı avans hesab olunur, onu xərc kimi silmək düzgün deyil. Ona görə də “A” şirkəti 2019 yanvar ayının kassa metoduna görə icarə xərcini, Vergi Məcəlləsinin 133.4-cü maddəsinə əsasən, 500 manat göstərməlidir.

Mənbə: vergiler.az

Mövzunu hüquqşünas Səməd Vəkilov şərh edir. Azərbaycan Respublikasının ərazisində mülkiyyətində və ya icarə və ya digər əsaslarla istifadəsində torpaq sahələri olan, o cümlədən dövlət və bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaq sahələrini icarə və digər əsaslarla istifadə edən fiziki şəxslər torpaq vergisinin (Vergi Məcəlləsinin 206.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş halda fiziki şəxslərin torpaq vergisi istisna olmaqla) ödəyiciləridir.

Torpaq vergisi torpaq mülkiyyətçilərinin və ya torpaqdan icarə və ya digər əsaslarla istifadə edən şəxslərin təsərrüfat fəaliyyətinin nəticələrindən asılı olmayaraq torpaq sahəsinə görə hər il sabit tədiyə şəklində hesablanılır. Fiziki şəxslərin Azərbaycan Respublikasının ərazisində mülkiyyətində və ya icarə və ya digər əsaslarla istifadəsində olan torpaq sahələri torpaq vergisinin vergitutma obyekti sayılır.

Fiziki şəxslər və bələdiyyə müəssisələri özlərinin mülkiyyət və istifadə hüquqlarını təsdiq edən sənədləri aldıqdan sonra 1 ay ərzində bələdiyyələrdə uçota durmalıdırlar. Torpaq üzərində fiziki şəxsin xüsusi mülkiyyət hüququ dövlət və bələdiyyə torpaqlarının özəlləşdirilməsi, alğı-satqısı, vərəsəliyə keçməsi, bağışlanması, dəyişdirilməsi və torpaqla bağlı digər əqdlərin əsasında yaranır.

Torpaq sahəsi üzərində istifadə hüququ müvafiq qərar (müqavilə) əsasında torpaqdan daimi və ya müvəqqəti istifadə edilməsidir. Torpağın istifadəyə verilməsinə görə torpaq vergisindən başqa haqq alınmır. Əvvəlcədən müddəti müəyyən edilmədən həyata keçirilən istifadə, torpaqdan daimi istifadə hesab olunur. Torpaqdan müvəqqəti istifadə qısamüddətli və uzunmüddətli olur. Qısamüddətli müvəqqəti istifadə on beş ilədək müəyyən oluna bilər. Uzunmüddətli müvəqqəti istifadə xüsusi mülkiyyətdə olan torpaqlar üçün on beş ildən doxsan doqquz ilədək, dövlət və bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaqlar üçün isə on beş ildən qırx doqquz ilədək müəyyən oluna bilər. Dövlət və bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaqlara görə torpaq vergisi hesablanmadığı üçün belə torpaqlar digər şəxslərə icarə və digər əsaslarla istifadəyə verilərkən torpaq vergisinin vergitutma obyekti yaranır və torpaq vergisi onu icarə və digər əsaslarla istifadəyə götürən şəxslər tərəfindən ödənilir.

Vergi Məcəlləsinin 206.1-ci maddəsinə əsasən, bu Məcəllənin 206.1-1-ci maddəsində nəzərdə tutulan hallar istisna olmaqla, kənd təsərrüfatı torpaqları üzrə torpaq vergisinin dərəcəsi torpaq sahəsinin hər 100 kvadratmetrinə görə 2 manat müəyyən edilir.

Məcəllənin 206.1-1-ci maddəsində isə göstərilib ki, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının verdiyi arayışa əsasən, təyinatı üzrə istifadə edilən və ya irriqasiya, meliorasiya və digər aqrotexniki səbəblərdən təyinatı üzrə istifadə edilməsi mümkün olmayan kənd təsərrüfatı torpaqları üzrə torpaq vergisinin dərəcəsi 1 şərti bal üçün 0,06 manat müəyyən edilir. Təyinatı üzrə istifadə edilən və ya təyinatı üzrə istifadə edilməsi mümkün olmayan kənd təsərrüfatı torpaqları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilən qayda və meyarlar əsasında müəyyən edilir.

Torpaqların kadastr qiyməti rayonlar və ora daxil olan inzibati rayonlar üzrə kənd təsərrüfatı torpaqlarının təyinatı, coğrafi yerləşməsi və keyfiyyəti nəzərə alınmaqla, şərti balları müəyyənləşdirilir.

Müvafiq icra hakimiyyəti orqanının verdiyi (Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyi və Azərbaycan Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti ilə birlikdə) arayışa əsasən, təyinatı üzrə istifadə edilən və ya irriqasiya, meliorasiya və digər aqrotexniki səbəblərdən təyinatı üzrə istifadə edilməsi mümkün olmayan kənd təsərrüfatı torpaqlarının 1 hektarının şərti balı kadastr qiymət rayonları və ora daxil olan inzibati rayonlar üzrə “Kadastr qiymət rayonları və ora daxil olan inzibati rayonlar üzrə kənd təsərrüfatı torpaqlarının təyinatı, coğrafi yerləşməsi və keyfiyyəti nəzərə alınmaqla şərti balların müəyyənləşdirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 29 dekabr 2000-ci il tarixli 230 nömrəli Qərarı ilə müəyyənləşdirilmişdir. Həmin Qərara əsasən, biçənəklər, örüşlər və otlaqlar (yay və qış otlaqları da daxil olmaqla) üçün torpaqların 1 hektarının şərti balları müvafiq kadastr qiymət rayonlarının əkin, dinc və çoxillik əkmələrin altındakı torpaqlarının I keyfiyyət qrupu üçün müəyyənləşdirilmiş şərti balların 1/10-i miqdarında qəbul edilir.

Fiziki şəxslərə torpaq vergisi torpaq sahələrinin ölçüsünə və torpaq vergisinin dərəcələrinə əsasən müvafiq ərazinin bələdiyyəsi tərəfindən hər il iyulun 1-dək hesablanılır.

Misal 1. Tovuz rayonundakı kəndlərdən birində fiziki şəxsə məxsus 5.000 m2 sənaye təyinatlı torpağın vergi məbləğini hesablayaq. Vergi qanunverciliyinə əsasən, 10.000 m2 qədər olan bu təyinatlı torpaq sahəsinin vergi dərəcəsi 2 manatdır. Buna əsasən, həmin fiziki şəxsin ödəyəcəyi torpaq vergisinin məbləği 10.000 manat olacaq:

5.000×2 = 10.000 manat.

Misal 2. Bəs Tovuz rayonunda 1.000 m2 həyətyanı torpaq sahəsi olan fiziki şəxs nə qədər torpaq vergisi ödəməlidir? Vergi qanunverciliyinə əsasən 10.000 m2 qədər olan bu təyinatlı torpaq sahəsinin vergi dərəcəsi 0,3 manat müəyyən olunub. Buna əsasən, həmin fiziki şəxsin vergi öhdəliyi 30 manat təşkil edir:

1.000 x 0,3 = 30 manat.

Mənbə: vergiler.az

Məzuniyyətin müddəti və əmək stajı

İşəgötürənlə bağlanmış əmək müqaviləsi əsasında müəyyən müddət işlədikdən sonra işçinin məzuniyyət hüququ yaranır. Məzuniyyət günlərinin sayını hesablamaq üçün məzuniyyət hüququ verən əmək stajını bilmək lazımdır.

İllik ödənişli məzuniyyət işçinin bir iş ili ərzində almaq hüququ olan bütün ödənişli məzuniyyət növlərini əhatə edən ümumi anlayışdır. Məzuniyyətin müddəti əsas və əlavə məzuniyyətlərin müddətlərinin cəmindən ibarətdir.

Məzuniyyətin müddətini müəyyən edərkən iş və təqvim ilini qarışdırmayın. Təqvim ili hər ilin yanvarın 1-dən dekabrın 31-dək müəyyən edilir və dəyişmir. İş ili hər bir işçi üçün fərdidir, bir işəgötürəndə 12 ay fasiləsiz işləməyi nəzərdə tutur. Beləliklə, ilk iş ili işəgötürəndə işə başlanmış gündən başlayır. Bütün sonrakı iş illəri əvvəlki iş ilinin sonundan sonrakı gün başlayacaq. İşçi bir müəssisədən digərinə iş yerini dəyişdikdə məzuniyyət hüququ verən əmək stajı saxlanılmır. Məzuniyyət almaq üçün iş stajı bir işəgötürəndə davamlı olmalıdır.

Nümunə 1: Tutaq ki, işçi 14 fevral 2021-ci ildən 20 iyun 2022-ci ilə qədər A şirkətində işləyib. 21 iyun 2022-ci il tarixdə B şirkətinə işə qəbul olunub. B şirkətində birinci iş ili hansı tarixdən hesablanır? 21 iyun 2022-ci il tarixindən başlanacaq, 20 iyun 2022-ci il tarixinə qədər davam edəcək.

Yadda saxlayaq ki, əvvəlki işəgötürənlə əmək təcrübəsi yeni iş yerində məzuniyyətin müddəti müəyyən edilərkən nəzərə alınmır. İşdən çıxan zaman istifadə edilməmiş məzuniyyətə görə kompensasiya da daxil olmaqla, bütün hesablamalar işçi ilə aparılır.

Məzuniyyət hüququ verən əmək stajının hesablanması

İşçinin əmək məzuniyyəti hüququnun reallaşması üçün əsas verən əmək stajının hesablanması Əmək Məcəlləsinin 132-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşir.

Ödənişli əsas məzuniyyətin verilməsi üçün nəzərə alınan staj müddətinə daxil edilən dövrlər aşağıdakılardır:

1. İşçinin  faktiki işlədiyi vaxt – işçinin müqavilə üzrə tələb olunan vəzifələrin yerinə yetirildiyi dövrü əhatə edir. Həmçinin, bu müddətə əsas iş yerindən kənarda icra edilən vəzifələr də, məsələn işçinin ezamiyyətdə olduğu dövr, daxildir.
2. İşçinin işlədiyi yerin, maaşının saxlanması şərti ilə işdən uzaqlaşdığı dövrlər (əməkhaqqının saxlanması halları Məcəllənin 179-cu  maddəsinə uyğun tənzimlənir);

3. Heç bir əsası olmadan, qanunsuz şəkildə işdən çıxartmaq, yaxud başqa işə keçirtməklə bağlı işə bərpa edilən işçilərin məcburi işburaxma dövrü;

   İşçi işəgötürən tərəfindən əsassız şəkildə işdən kənarlaşdırıldıqda, ya da başqa vəzifəyə keçirildikdə müvafiq orqanların qərarına əsasən öz əvvəlki vəzifəsinə bərpa edilə bilər. Bu zaman məcburi iş buraxma dövrü işçinin iş stajına aid edilir və məzuniyyətin müddəti müəyyən edilərkən nəzərə alınır.

4. Əmək qabiliyyəti müvəqqəti itirildikdə işdə olunmayan dövrlər;

   Əmək qabilliyyətinin müvəqqəti itirilməsi qanunvericiliyə uyğun qaydada tibb müəssisələri tərəfindən verilmiş xəstəlik vərəqəsinə əsasən təyin edilir. Bu halda işçilərin işlədiyi yer, onların vəzifəsi saxlandığı üçün həmin müddət də staja daxil edilən dövr hesab olunur.

5. Məcburi işburaxma – işçilərin  işdən azad edilməsi, yaxud kənarlaşdırılması təhqiqat, ibtidai istintaq, prokurorluq, məhkəmə orqanlarının qanunsuz, əsassız qərarları nəticəsində baş verə bilər. Lakin işçinin müvafiq qaydada tam bəraət alaraq öz vəzifəsinə bərpası mümkündür.  Bu halda onun məcburi iş buraxma,  ya da həbsdə olduğu dövr də stajın hesablanması zamanı nəzərə alınan dövrlərə aid edilir.

Əmək Məcəlləsinin 127-ci maddəsinə əsasən üç yaşına qədər uşaqlara qulluq etmək məqsədilə verilən qismən ödənişli sosial məzuniyyətdən istifadə edən şəxslərin işdə olmadığı müddət məzuniyyətin müddəti müəyyən edilən zaman staja daxil edilmir (ƏM, maddə 132.2).

Staja görə əlavə məzuniyyət hüququ

Əlavə məzuniyyət hüququ verən stajın hesablanma xüsusiyyətləri fərqlidir. İşçilərin əlavə məzuniyyətdən istifadə hüququ ƏM-də 113-cü maddə üzrə tənzimlənir. Əlavə məzuniyyətlər işçinin bütövlükdə malik olduğu staja əsasən təyin olunur. 116-cı maddəyə uyğun olaraq isə əmək stajı üzrə əlavə məzuniyyətlərin təsnifləşdirilməsi aşağıdakı şəkildə aparılır:

• 5 – 10 il arası –  2 təqvim günü;
• 10 – 15 il arası – 4 təqvim günü;
• 15 ildən yuxarı  –  6 təqvim günü.

Əlavə məzuniyyətin müddəti tənzimlənərkən uyğun tələblər haqqında buradan ətraflı tanış olmaq olar.