Blog Full

Getdikcə daha çox şirkətlər insanları idarə etməyin ənənəvi üsullarından uzaqlaşaraq daha mütərəqqi üsullara üstünlük verirlər. Autstaffinq kimi yeni, lakin artıq kifayət qədər geniş yayılmış anlayışın mahiyyəti nədir?

Autstaffinq: bu nə prosedurdur?

Əgər siz autstaffinqin mahiyyətini və nə demək olduğunu sadə sözlə bilmək istəyirsinizsə, bu anlayışı kadrların autstaffinqi kimi təsvir etmək olar. Bu prosesdə üç tərəf iştirak edir: qəbul edən, kadrlar agentliyi və muzdlu əməkdaşlar.

Mütəxəssislərin faktiki işəgötürənləri, məhz, əmək münasibətlərinin yarandığı vasitəçi şirkətdir. Autstaffinq müqaviləsi imzalanarkən, mütəxəssislər qəbul edən müəssisə üçün müəyyən işləri yerinə yetirəcəklər, işçi heyəti isə özəl məşğulluq agentliyində siyahıya alınmaqda davam edir.

Beləliklə, vasitəçi şirkət öz kadrlarının bir hissəsini müvəqqəti istifadə üçün başqa müəssisəyə verir.

Praktiki “Mühasibat kargüzarlığı” kursları

Autstaffinqin maliyyə faydaları

Əksəriyyəti təkcə belə bir sual: “Autstaffinq: bu nədir?” deyil, həm də bu prosedurun nəyə lazım olduğu maraqlandırır. Ənənəvi olaraq, şirkətlər ehtiyac duyduqları vəzifələri yerinə yetirmək üçün əməkdaşları işə götürürlər, bəs bu ənənəni dəyişdirmək nəyə lazımdır? Üstəlik, xidmətlərinə görə vasitəçi bir firmaya da ödəniş etməli olacaqsınız.

Bir tərəfdən bu həqiqətən belədir, axı, bu cür xidmətlər pulsuz başa gəlmir. Ancaq hər şeyə daha ətraflı baxsanız və sonra lazımi hesablamaları aparsanız, autstaffinqin maliyyə baxımından çox sərfəli olduğunu başa düşə bilərsiniz.

Qeyd etmək lazımdır ki, işçilərin işə qəbulu prosesi kifayət qədər uzun və zəhmətli bir işdir.

Müəssisənin mühasibat uçotunun təşkili

Eyni zamanda, əgər mütəxəssisləri ştatdan kənara çıxarsanız, onda xərcləri də aşağı sala bilərsiniz:

• Konkret bir vakansiya axtarışı. Siz həm mövcud işçiləri ştatdan kənara çıxarmaq, həm də yenilərini işə götürmək üçün xüsusi kadrlar agentliyinə müraciət edə bilərsiniz. Eyni zamanda, əksər vasitəçi şirkətlər əlçatan geniş işçi bazasına malik olurlar. Beləliklə, uyğun mütəxəssisləri axtarmağa vaxt və səy sərf etməli olmayacaqsınız;

• Kadr uçotunun idarə edilməsi. Əməkdaş sizdə işləmədiyinə görə, onun şəxsi işini formalaşdırmaq, müxtəlif arayışlar, xəstəxana arayışları tərtib etmək, statistik hesabatlar təqdim edərkən onu nəzərə almaq lazım deyil və sair. Beləliklə, kadrların yükü əhəmiyyətli dərəcədə azalır (eləcə də bu xidmət üçün zəruri əməkhaqqı da);

• Əməkhaqqıdan ödənişlər və müvafiq vergilərin ödənilməsi. Bütün bu işlərlə kadrlar agentliyi məşğul olacaq. Belədə siz öz mühasibatlıq xidmətinizdə xeyli vəsaitə qənaət etmiş olacaqsınız.

Autstaffinqdən istifadə edən iri müəssisələr bu maddələr üzrə xərclərini 5 dəfəyə qədər azalda bilər. Əksər şirkətlər əlavə maliyyə faydaları axtardıqları üçün bu xidmətə müraciət edirlər.

II hissəyə nəzər yetirin

İstehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari sığorta barədə işçilər nələri bilməlidir? Vəkillər Kollegiyasının üzvü, “LCG” vəkil bürosunun vəkili Əmiraslan Yusifov suala aydınlıq gətirib.

Əmək münasibətləri zamanı əmək qanunvericiliyinə uyğun olaraq, işəgötürən işçini sosial sığorta, icbari tibbi sığorta, işsizlikdən sığorta, istehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari sığorta ilə təmin etməlidir.

Sonuncu sığortanın adından da göründüyü kimi bu, icbari sığortadır, yəni məcburi xarakter daşıyır. Bəzən bu sığortanın adında “istehsalatda” sözü insanları çaşdırır. Onlar nəyin “istehsalat”, nəyin “qeyri-istehsalat” olduğunu müəyyənləşdirməyə çətinlik çəkirlər. Burada əmək fəaliyyətinin icrası nəzərdə tutulur. Ən təhlükəsiz işdə də hansısa hadisə baş verə bilər. Belə hallardan sığortalanmaq üçün belə bir icbari sığorta növü yaradılmışdır.

Bu sığorta növü üzrə sığorta şirkətinə ödənilməli olan sığorta haqqına gəlincə, sığorta haqqı işəgötürən (sığortalı) tərəfindən işçilərinin sığortalanması (sığorta olunanların) üçün sığorta şirkətinə (sığortaçıya) ödənilən məbləğdir. Bu məbləğin hesablanması işçinin illik əməkhaqqının müəyyən faizi nisbətində hesablanır. Bu tarif Nazirlər Kabinetinin “İstehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari sığorta tariflərinin müəyyən edilməsi haqqında” qərarı ilə müəyyən edilmişdir. Ümumi olaraq qeyd edək ki, ən aşağı tarif 0,2; ən yuxarı isə 2 faizdir.

Cari vergi ödəmələrinin hesablanma metodu

Nazirlər Kabinetinin “İstehsalatda bədbəxt hadisələr və peşə xəstəlikləri nəticəsində peşə əmək qabiliyyətinin itirilməsi hallarından icbari sığorta tariflərinin müəyyən edilməsi haqqında” qərarında şirkətin hansı sahədə fəaliyyət göstərməsindən və işçinin vəzifəsinin qulluqçu, yoxsa fəhlə olmasından asılı olaraq tarif dəyişir. Hər hansı şirkətin işçilərinin sığorta haqqının hansı tariflə hesablanmasını bilmək üçün, ilk öncə şirkətin fəaliyyət sahələrini dəqiqləşdirməli və Nazirlər Kabinetinin qeyd edilən qərarında hansı sığorta risk dərəcəsinə uyğun olduğu yoxlanılmalıdır. Qərarda 14 risk dərəcəsi müəyyən edilmişdir. Daha sonra vəzifəsinə uyğun olaraq işçinin qulluqçu, yoxsa fəhlə olduğu müəyyən edilir. Bu kateqoriyanı “Vahid tarif ixtisas sorğu kitabça”sından yoxlamaq olar.

Məsələn, tutaq ki, şirkət yaradılarkən əsas fəaliyyət sahəsi “yük maşınları ilə yükdaşıma” seçilib. Nazirlər Kabinetinin sığorta risk dərəcəsini müəyyənləşdirən qərarında bu fəaliyyət 9-cu risk dərəcəsinə aiddir. Bu risk dərəcəsi üzrə qulluqçular üçün 0,4; fəhlələr üçün 1,4 faiz müəyyən edilmişdir. Bu sahədə fəaliyyət göstərən şirkətin “avtomobil nəqliyyatı dispetçeri” qulluqçu, “avtomobil sürücüsü” isə fəhlə kateqoriyasına aiddir.

Avtomobil nəqliyyatı dispetçerinin qulluqçu kateqoriyasına aid olması “Avtomobil nəqliyyatı sahəsinə aid olan qulluqçu vəzifələrinin “Vahid tarif ixtisas sorğu kitabçası”, avtomobil sürücüsünün fəhlə kateqoriyasına aid olması isə “Fəhlə peşələri və işlərin vahid tarif-ixtisas sorğu kitabçası” ilə müəyyən edilmişdir.

Çox vaxt sual edilir ki, sığorta müqaviləsini bağlamaq üçün hansı addımları atmaq lazımdır? Xatırladaq ki, əvvəllər bu müqaviləni bağlamaq və hər dəfə işə qəbul, azad edilmə, dəyişikliklərlə bağlı müvafiq əlavələr imzalamaq lazım gəlirdi. Hətta bəzən işçinin işə qəbul edilməsindən sonra müvafiq sığorta şirkətinə məlumat verilməsi unudulanda həmin işçi icbari sığortalanmamış olurdu. Artıq bir çox xidmətlər kimi, bu icbari sığortanın da müqaviləsi elektronlaşdırılmışdır, bununla da həm vaxt itkisinin qarşısı alınır, həm də sistemin avtomatikləşməsi ilə bütün əməliyyatlar qeydə alınır.

İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 469.2-ci maddəsinə əsasən, icbari sığorta müqaviləsinin bağlanmamasına görə – fiziki şəxslər 500 manat məbləğində, vəzifəli şəxslər 1500 manat məbləğində, hüquqi şəxslər 5 min manat məbləğində cərimə edilir.

Mənbə: vergiler.az

Xaricdə müalicə üçün verilən yardım vergiyə cəlb olunurmu?

Məlum olduğu kimi, “Azərbaycan Respublikasında biznes mühitinin əlverişliliyinin artırılması və beynəlxalq reytinqlərdə ölkəmizin mövqeyinin daha da yaxşılaşdırılması ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” 2016-cı il 13 iyul tarixli Prezident sərəncamı ilə Biznes mühiti və beynəlxalq reytinqlər üzrə Komissiya yaradılıb. İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti “Azərbaycan Respublikasının Biznes mühiti və beynəlxalq reytinqlər üzrə Komissiyasının biznesə başlama, vergi və hesabtlılıq” üzrə İşçi Qrupun fəaliyyətinə rəhbərlik edir.

İşçi qrupun fəaliyyətinin kütləvi informasiya vasitələrində daha geniş işıqlandırılması, islahatların aparıldığı sahələrdə ictimai məlumatlılığın artırılması və ictimai iştirakçılığın təmin edilməsi məqsədilə Dövlət Vergi Xidməti tərəfindən “Biznesə başlama, vergi və hesabtlılıq sahəsində məlumatlılığın artırılması və ictimai iştirakçılığın təmin edilməsi üzrə Kommunikasiya Strategiyası” işlənib hazırlanıb. Strategiya Dövlət Vergi Xidmətinin fəaliyyət sahəsinə aid iki istiqamət – biznesə başlama və vergilərin ödənilməsi sahələrində islahatlarla bağlıdır.

Kommunikasiya strategiyası islahatların həyata keçirildiyi sahələrdə ictimai iştirakçılığın artırılması, ekspert cəmiyyətinin cəlb olunması yolu ilə mövcud çətinliklərin həll edilməsi və mütərəqqi yeniliklərin tətbiqi, vergi ödəyicilərinin və cəmiyyətin həyata keçirilən islahatlardan məmnunluq səviyyəsinin artırılması məqsədilə həyata keçirilməli siyasətləri, yanaşmaları, addımları və tədbirlər toplusunu əhatə edir. Sənəd indiyədək həyata keçirilmiş iş planları, “Biznes mühiti və beynəlxalq reytinqlər üzrə Komissiya”nın tövsiyələri nəzərə alınmaqla hazırlanıb.

Kommunikasiya strategiyası kommunikasiya prosesinə cəlb olunan iştirakçıların islahatın mahiyyəti və hədəfləri barədə məlumatlandırılmasına xidmət edir. Sənədin hazırlanmasında əsas məqsəd ortaya çıxan sualların, çətinliklərin müəyyənləşdirilməsi və qabaqlayıcı tədbirlərin görülməsindən ibarətdir. İslahatlarla bağlı bütün mərhələlərdə cəmiyyətə məlumatların məqsədyönlü, ardıcıl və effektiv şəkildə çatdırılması vacib şərtlərdən biri olduğu üçün ekspert cəmiyyətinə, habelə özəl sektora islahatların müəyyən edilməsi prosesində iştirak imkanları yaratmaq mühümdür. Bu baxımdan, əsas diqqət qeyd olunan islahatların həyata keçirilməsi zamanı ictimai iştirakçılığın təmin edilməsinə yönəlib. Bu məqsədlə ekspert cəmiyyətini prosesə cəlb etmək, sahibkarların ictimai birliklərinin, vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarının və sahə üzrə mütəxəssislərin prosesdə iştirakını təmin etmək, rəyvermə və əks-əlaqə (feedback) sistemini qurmaqdır.

Strategiya çərçivəsində vergi və mühasibatlıq sahəsində ixtisaslaşdırılmış ekspertləri İşçi qrupun işinə cəlb etməklə islahatların dəyərləndirilməsini həyata keçirmək, ekspert cəmiyyətindən təkliflər almaq və onları müzakirəyə çıxarmaq, bu işdə KİV-in və sosial şəbəkələrin imkanlarından istifadə etmək, müxtəlif xarakterli onlayn sorğuların keçirilməsi yolu ilə cəmiyyətin islahatlara münasibətinin və gözləntilərinin müəyyən edilməsinə nail olmaq nəzərdə tutulur.

Sənədlə “Biznesə başlama, vergi və hesabatlılıq” sahəsində məlumatlılığın artırılması və ictimai iştirakçılığın təmin edilməsi üzrə 2022-ci il üzrə Kommunikasiya Planı da təsdiq olunub.

Mənbə: vergiler.az

Vergi ödəyiciləri cari vergi ödəmələri ilə bağlı müəyyən suallarla qarşılaşırlar. Suallara iqtisadçı Anar Bayramov aydınlıq gətirir.

Vergi Məcəlləsinin 151.2-ci maddəsinə əsasən, vergi ödəyicisi cari vergi ödəmələrinin məbləğini bu rübdəki gəlirinin həcmini onun keçən ilin ümumi gəlirində (gəlirdən çıxılan məbləğlər nəzərə alınmadan) verginin xüsusi çəkisini göstərən əmsala vurmaqla müəyyənləşdirə bilər.

Vergi ödəyicisinin Məcəllənin 151.1-ci maddəsi üzrə qeyd etdiyimiz tələb (ötən il üzrə mənfəətlə işləməsi) 151.2-ci maddə üçün keçərlidir. Həmçinin, əvvəlki il mənfəət vergisi ödəyicisi olmayanlar da Vergi Məcəlləsinin nəinki 151.1-ci maddəsi, həm də 151.2-ci maddəsi ilə nəzərdə tutulan metodu tətbiq edə bilməz. Vergi Məcəlləsinin 151.1-ci maddəsini tətbiq edərkən, vergi ödəyicisinin cari rübdəki gəlirləri hər hansı önəm daşımırdı. Çünki hesablama vergi ödəyicisinin ötənilki mənfəəti üzrə həyata keçirilirdi. Amma Vergi Məcəlləsinin 151.2-ci maddəsi üzrə aşağıdakı göstəricilərdən istifadə edilir:

– vergi ödəyicisinin rüb ərzində gəlirlərinin məbləği (xərclər çıxılmadan);

– vergi ödəyicisinin keçən ilin ümumi gəlirində (gəlirdən çıxılan məbləğlər nəzərə alınmadan) verginin xüsusi çəkisini göstərən əmsal.

Xaricdə müalicə üçün verilən yardım vergiyə cəlb olunurmu?

Misal: Vergi ödəyicisinin 2022-ci ilin 1-ci rübündə dövriyyəsi 30.000 manat, 2021-ci il ərzində təşkilatın ümumi gəliri isə 180.000 manat olub. Gəlirdən çıxılan xərclər 60.000 manat olduğu üçün mənfəət vergisi 24.000 manat təşkil edib.

180.000 – 60.000 = 120.000 manat,
120.000 x 20% = 24.000 manat.

Deməli, verginin gəlirlərdə xüsüsi çəki əmsalı 0,13-dür:

24.000 : 180.000 = 0,13.

Bu zaman 1-ci rüb üzrə cari vergi ödəməsi 3.900 manat olacaq:

120.000: 4 = 30.000 manat (I rüb üzrə dövriyyə)
30.000 x 0,13 = 3.900 manat.

Mənbə: vergiler.az

Fərdi sahibkarın əmlak vergisi üzrə cari ödəmələri