Blog Full

MMC ilə qeyri-rezident şəxs arasında bağlanan müqaviləyə uyğun olaraq, MMC-nin sifarişi əsasında qeyri-rezident şəxs tərəfindən marketinq xidməti göstərilir. Bu halda qeyri-rezidentə edilən ödənişlər hansı qaydada vergiyə cəlb olunmalıdır?

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 125.1.5-ci maddəsinin müddəalarına əsasən qeyri-rezidentin, Vergi Məcəlləsinin 13.2.16-cı maddəsi ilə Azərbaycan mənbəyindən əldə olunan gəliri kimi müəyyən edilən və qeyri-rezidentin Azərbaycan Respublikasının ərazisindəki daimi nümayəndəliyinə aid olmayan işlərin görülməsindən və ya xidmətlərin göstərilməsindən əldə edilən digər gəlirlərindən ödəmə mənbəyində xərclər çıxılmadan 10 faiz dərəcə ilə vergi tutulur.

Xidmətdən bildirilib ki, Vergi Məcəlləsinin 169.1-ci maddəsinə əsasən, ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata alınmayan qeyri-rezident Azərbaycan Respublikasının ərazisində bu Məcəllənin 169.2-ci və ya 169.5-ci maddələrində adıçəkilən vergi agenti üçün xidmət göstərirsə və ya iş görürsə (o cümlədən elektron ticarət qaydasında Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda otel xidmətlərinin və aviabiletlərin sifarişi üzrə xidmətlər istisna olmaqla, işlərin görülməsi və xidmətlərin göstərilməsi), bu fəslin məqsədləri üçün işlərin görülməsi və ya xidmətlərin göstərilməsi bu maddəyə uyğun olaraq vergiyə cəlb edilir.

ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyatdan keçmədən iş görən və ya xidmət göstərən və Vergi Məcəlləsinin 169-cu maddəsinə müvafiq surətdə vergiyə cəlb edilməli olan qeyri-rezident şəxs həmin işlər və ya xidmətlər üzrə vergi ödəyicisi sayılır.

ƏDV qeydiyyatında olan vergi ödəyicisi qeyri-rezidentin göstərdiyi xidmətlərə görə ona ödənilməli olan məbləğə hesablanmış ƏDV-ni dövlət büdcəsinə ödədiyi halda, Vergi Məcəlləsinin müddəalarına uyğun olaraq, əvəzləşdirmək hüququna malik olur.

Belə ki, Vergi Məcəlləsinin 169.4-cü maddəsinə əsasən, vergi agenti ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyatdan keçmişdirsə, hesablanan vergi əməliyyatın aparıldığı ay üçün ƏDV-nin bəyannaməsi verilərkən ödənilir. Hesablanan verginin ödənilməsini təsdiq edən ödəmə sənədi bu Məcəllənin 175-ci maddəsinin müddəalarına uyğun olaraq vergi agentinə ƏDV-nin məbləğini əvəzləşdirmək hüququnu verən sənəd elektron qaimə-fakturadır.

Qeyd olunub ki, Vergi Məcəlləsinin 169.3-cü maddəsinin müddəalarına əsasən, bu Məcəllənin 169.1-ci maddəsi tətbiq edildikdə, vergi tutulan əməliyyatın vaxtı ödəmənin həyata keçirildiyi vaxt sayılır. Ödəmə əməliyyatın həyata keçirilməsinədək aparıldıqda, vergi tutulan əməliyyat ödəmə həyata keçirildikdə aparılmış sayılır.

Buna əsasən, qeyri-rezidentin göstərdiyi xidmətlərə görə ƏDV həmin xidmətlərin dəyərinin qeyri-rezidentə ödənildiyi günün məzənnəsinə uyğun hesablanır və ödənişin aparıldığı ayın ƏDV bəyannaməsində əks etdirilir.

Əlavə olaraq bildirilib ki, müraciətdə qaldırılan məsələlərə konkret hal üzrə dəqiq münasibət bildirilməsi üçün aparılan əməliyyat üzrə işin faktiki halları və müvafiq təsdiqedici sənədlərlə birlikdə vergi ödəyicisinin qeydiyyatda olduğu vergi orqanına müraciət etmək tövsiyə edilir.

Əsas: Vergi Məcəlləsinin 13-cü, 125-ci, 169-cu, 175-ci maddələri

Mənbə: vergiler.az

Debitor borclar MHBS-da necə təsnif edilir?

Debitor borcları (ing. англ. accounts receivable, A/R) mühasibat uçotu subyektlərinə, onların debitorları olan hüquqi və ya fiziki şəxslərdən olan borcdur.

Maliyyə hesabatlarında onlar aşağıdakı beynəlxalq standartlara uyğun əks etdirilir:

• MUBS (IAS) 32: “Maliyyə Alətləri: Təqdimat”
• MHBS (IFRS) 9: “Maliyyə Alətləri”
• MHBS (IFRS) 7: “Maliyyə alətləri: Məlumatın açıqlanması.”

Debitor borclar maliyyə aktivləridir, ilkin olaraq faktiki dəyərlə, yəni ödənilməli olan məbləğdə (əlavə dəyər vergisinin məbləği daxil olmaqla) tanınır.

Mühasibat uçotu subyektləri hesabat dövrünün sonunda debitor borclarını ödəmə tarixlərindən asılı olaraq aşağıdakı kimi uçota alır:

• qısamüddətli aktivlər – hesabat tarixindən sonrakı 12 ay ərzində ödəməklə dövriyyə aktivlərinin bir hissəsi kimi;
• uzunmüddətli – hesabat tarixindən sonra ödəmə müddəti 12 aydan çox olan uzunmüddətli aktivlərin bir hissəsi kimi.

Müəssisənin idarəetmə heyətində səhmdarların (payçılar) özləri və ya kənardan cəlb olunmuş mütəxəssislər iştirak edə bilir. Əgər müəssisədə idarəetmə əməliyyatını səhmdarlar özləri edirsə onlara ödəniləcək pul dividend (xalis mənfəətin bölüşdürülməsi) sayılır. Lakin bu zaman diqqət olunmalı bir məqam yaranır ki, sözügedən pulun dividend olması üçün səhmdarlar yığıncağının protokolunda xalis mənfəətin bölüşdürülməsi ilə bağlı qərar qəbul olunsun. Digər halda ödənilən pul səhmdarların müəssisəyə borcu sayılaraq “Əsas idarəetmə heyətinin qısamüddətli debitor borcları” hesabı ilə bağlı məlumatların uçotu 213 nömrəli hesabda aparılır.

İdarəetmə heyətinin uzunmüddətli debitor borcları

Müəssisələr uzunmüddətli debitor borcları Hesablar Planının 17-ci maddəsinin müvafiq hesabları üzrə uçota alır. AR MN kollegiyasının Q-01 №-li “Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarına əsasən mühasibat uçotunun aparılması Qaydaları”  bu maddə üzrə aşağıdakı hesabları müəyyən edir (maddə 18.1):

Əsas idarəetmə heyətinin uzunmüddətli debitor borcları, şirkətin uzunmüddətli alacaqlarından yaranan borclardır. Belə borcların ödəmə müddəti, adətən bir ildən çox olur və şirkətin maliyyə vəziyyətinə təsir göstərə bilər. Onların hərəkətləri haqqında məlumatları ümumiləşdirmək üçün 173 saylı “Əsas idarəetmə heyətinin uzunmüddətli debitor borcları” adlı aktiv hesab nəzərdə tutulub.

Hesabat dövrü ərzində mühasibat uçotu subyekti tərəfindən malların (işlərin və xidmətlərin) satışı, verilmiş borclara, kreditlərə görə hesablanmış faizlərə əsasən icarəçi tərəfindən ödənilməsi lazım olan icarə haqları üçün hesablanmış uzunmüddətli debitor borcları həmin qaydaların 18.10-cu maddəsilə nizamlanır.

Mühasibat uçotu subyektindən aksiz vergisinə cəlb edilən malların satışı zamanı aksiz vergisi sözü gedən qaydaların 18.11-ci bəndilə nizamlanır.

Hesabat dövrü ərzində mühasibat uçotu subyekti tərəfindən malların (işlərin, xidmətlərin) satışı icarəçi tərəfindən ödənilməli olan icarə haqları üzrə ədv nəzərdə tutulan qaydaların 18.12-ci bəndinə əsasən nizamlanır.

Uzunmüddətli debitor borclarının hesabat dövrü ərzində ödənilməsi gözlənilən hissəsi qısamüddətli debitor borclarına aid edildikdə haqqında bəhs olunan qaydaların 18.14-cü bəndinə görə nizamlanır.

Əsas idarəetmə heyətinin uzunmüddətli debitor borcları üzrə müxabirləşmə nümunələri

Hesablar üzrə yazılışı daha aydın başa düşmək üçün müəssisə daxilində fəaliyyət göstərən işçiyə borc verildiyi hala baxaq.

Tekstil sahəsində fəaliyyət göstərən “A” MMC öz işçisinə 3500 manat borc verir. Verilmiş borc uzunmüddətli şərtlərlə verilir.

Uzunmüddətli aktivlər üzrə uçot haqqında saytımızın eyni adlı səhifəsindən oxumaq olar. Mühasibat uçotu subyektlərinin debitor və öhdəlikləri üzrə uçot burada verilib.

PMS II mərhələ üzrə imtahana hazırlıq kursu

Peşəkar Mühasib Sertifikatı (PMS) ölkəmizdə peşəkar mühasib adını qazanmaq istəyən namizədlər üçün nəzərdə tutulmuş sertifikasiyadır.

Azərbaycan Mühasiblər Məktəbi olaraq, PMS imtahanına hazırlaşan mühasiblərə dəstək olmaq məqsədilə, 3 aylıq PMS 2-ci mərhələsinə hazırlıq kursuna başladıq.

Kursumuz PMS imtahanının 2-ci mərhələsi – qanunvericilik üzrə aşağıdakı növlərdə keçirilir:

• Kiçik və Orta Sahibkarlıq Subyektləri (KOS) üçün Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartları (MHBS) üzrə PMS;
• Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartları (MHBS) üzrə PMS;
• İctimai Sektor üçün Mühasibat Uçotunun Beynəlxalq Standartları üzrə – I, II səviyyə peşəkar mühasib sertifikatı.

Təlimçi: Tural Abbasov

Tural Abbasov vergi qanunvericiliyi, vergi inzibatçılığı və mühasibat uçotu sahəsində ixtisaslaşmış təcrübəli mütəxəssisdir. Hal-hazırda “SOCAR PETROLEUM” QSC-də Vergi üzrə böyük mütəxəssis olaraq çalışır. Daha öncə İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin Tədris Mərkəzində baş müəllim vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir.

Uzun illər vergi orqanlarında müxtəlif vəzifələrdə çalışmış, bölmə rəisi və baş dövlət vergi müfəttişi kimi mühüm idarəetmə və nəzarət funksiyalarını icra etmişdir.

Eyni zamanda, bir sıra universitetlərdə vergi və maliyyə sahələri üzrə tədris fəaliyyəti ilə məşğul olur.

BMT, KOICA və USAID kimi beynəlxalq qurumların layihələrində ekspert-təlimçi kimi iştirak etmişdir.

Təhsil və Nailiyyətlər

Tural Abbasov Dövlət İdarəçilik Akademiyasında bakalavr, “Odlar Yurdu” Universitetində magistr təhsili almışdır. MHBS, KOS üçün MHBS və İctimai sektor üzrə beynəlxalq standartlar üzrə Peşəkar Mühasib sertifikatlarına malikdir.

Eyni zamanda, PMS 2 proqramı üzrə peşəkar təlimçidir və tələbələrinin yüksək nəticələri ilə seçilir.

Qrupda iştirakçı sayı: 12-15 nəfər

Kursun formatı: Ənənəvi və onlayn

Təlim sayı və vaxtı: Həftədə 1 dəfə, şənbə günləri.

Kursa daxildir:

Kurslara qoşulmaq və ya ödəniş, başlama tarixi və s. haqda məlumat almaq üçün müvafiq linkdən qeydiyyatdan keçə bilərsiniz. Ən qısa zamanda əməkdaşlarımız sizə geri dönüş edəcəklər: https://crmform.azgroup.az/

Əlaqə:

📞+994 12 310 09 29

📱+994 50 225 82 05

Ünvan: Caspian Plaza