Read More9
Read More9
Oxunma sayı: 151. 905
25 İyl 2025

502 saylı “İşçilər üçün qısamüddətli bank kreditləri” hesabı üzrə uçot qaydaları və praktiki yanaşmalar

by | posted in: Xəbər | 0

İşçilər üçün bank kreditlərinin təsnifatı

Müəssisələrin sosial siyasətinin bir hissəsi kimi əməkdaşlara bank kreditlərinin verilməsi halları geniş yayılıb. Bu proses zamanı müəssisə birbaşa kredit alınması zamanı zəmanət verə yaxud vasitəçilik edərək prosesi tezləşdirə bilər. Əgər kreditin geri ödəniş müddəti bir ildən azdırsa, bu kredit 502 saylı “İşçilər üçün qısamüddətli bank kreditləri” hesabında uçota alınır. Bu hesab işçi borclarının cari öhdəliklər kimi düzgün tanınması və maliyyə hesabatlarında şəffaf əks olunması üçün istifadə edilir.

İşçilər üçün kreditləri ödəniş müddəti 12 ayda çox da ola bilər, belə kreditlər uzunmüddətli kimi xarakterizə olunur. Belliklə, işçilər üçün bank kreditləri müddətinə görə aşağıdakı kimi təsnifat edilə bilər:

  • qısamüddətli kreditlər;
  • uzunmüddətli kreditlər.

Bu məqalədə işçilər üçün qısamüddətli bank kreditlərin 502 saylı hesabda uçot qaydaları və praktiki tətbiq nümunələri təqdim olunur.

402 saylı “İşçilər üçün uzunmüddətli bank kreditləri” hesabı isə əməkdaşlar üçün alınmış uzunmüddətli bank kreditlərinin uçotu üçün nəzərdə tutulub.

502 saylı hesabın tətbiqi üzrə tövsiyələr

502 saylı hesab müəssisənin qısamüddətli borc öhdəliklərini  uçota alan hesablardan biridir və passiv hesabdır. Bu hesabda əməkdaşlar üçün təşkil edilmiş (məsələn, nisyə (kreditlə) satılan mallara görə ticarət təşkilatlarına ödəniləsi məbləğlər) bir il və ya daha az müddətə bank kreditləri uçota alınır.

502 saylı “İşçilər üçün qısamüddətli bank kreditləri” hesabı müəssisənin cari öhdəliklərini və işçilərlə maliyyə münasibətlərini izləmək baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu hesabdan istifadə zamanı aşağıdakılara diqqət etmək tövsiyyə olunur:

  • kreditin müddəti bir ildən çox olmamalıdır
  • əməkhaqqıdan tutulmalar düzgün sənədləşdirilməlidir
  • faizlər ayrılıqda qeyd olunmalı və tanınmalıdır
  • hesabat dövrləri ərzində borc qalıqları düzgün təqdim olunmalıdır

Kreditin geri ödəniş müddəti keçdikdən sonra borc bağlanmalı, faizlər isə dövr üzrə ayrıca izlənməlidir.

Qısamüddətli bank kreditlərinin uçotu prinsipləri

İşçilərə verilən kreditlərin uçotu zamanı aşağıdakı mərhələlər izlənməlidir:

  1. Kreditin rəsmiləşdirilməsi: kredit müqaviləsinin hüquqi şərtləri – məbləğ, müddət, faiz dərəcəsi, ödəniş qrafiki və əməkhaqqıdan tutulma mexanizmi müəyyən edilir.
  2. Kreditin ödənilməsi: kredit bankdan birbaşa işçiyə və ya müəssisəyə köçürülə bilər. Əgər müəssisə vasitəçidirsə, müəssisə banka borclu olur. Bu zaman həm kredit təşkilatına borc, həm də işçiyə qarşı bu borca görə tələb uçota alınır.
  3. Faizlərin hesablanması və tutulması: Faizlər müvafiq dövr üzrə xərclər kimi tanınır və tutulmalarla bərabər silinir.
  4. Əməkhaqqıdan tutulma: Kreditin əsas məbləği və faiz hissəsi əməkhaqqıdan ayırmalarla geri qaytarılır. Bu zaman 213 və 502 saylı hesablar arasında müxabirləşmələr yaranır.

Bu qaydalar işçilər üçün uzunmüddətli bank kreditləri üçün də keçərlidir (bu zaman 173 və 402 saylı hesablar arasında müxabirləşmə aparılır). Müəssisənin işçi ilə bağlı öhdəliklərini, həm də əməkhaqqıdan tutulma əməliyyatlarını düzgün uçota almaq üçün onları düzgün təsnifat etmək vacibdir. Bu zaman müddət meyarı bu iki hesabı ayıran əsas göstəricidir.

502 saylı “İşçilər üçün qısamüddətli bank kreditləri” hesabı üzrə tənzimləmələr

İşçilər üçün alınan qısamüddətli kreditlərin mühasibat uçotu üzrə tənzimləmələr AR MN kollegiyasının Q-01 №-li “Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarına əsasən mühasibat uçotunun aparılması Qaydaları”  əsasında aparılır. 502 saylı hesab həmin qaydalarla müəyyən edilmiş hesablar planının “Qısamüddətli faiz xərcləri yaradan öhdəliklər” adlı 50-cı maddəsinə aid olan hesablardan biridir. Digər hesablar bunlardır:

Hesab üzrə verilən müxabirləşmələr tənzimləmələr yuxarıda qeyd edilən qaydaların 40.20-40.24 bəndləri üzrə tənzimlənir.

402 saylı hesab üzrə uçot qeydləri

Əməliyyatın məzmunu Debit Kredit
İşçilər üçün uzunmüddətli bank kreditləri əldə edildikdə (bənd 40.20) 223 (“Bank hesablaşma hesabları”) yaxud 224 (“Tələblərə əsasən açılan digər bank hesabları”) 502 saylı hesab
Uzunmüddətli bank kreditləri kimi təsnifləşdirildikdə (bənd 40.20) 502 saylı hesab 402 saylı hesab
İşçilər üçün qısamüddətli bank kreditləri üzrə müsbət məzənnə fərqi yarandıqda (bənd 40.21) 502 saylı hesab 631-4: Faiz xərcləri yaradan öhdəliklər üzrə məzənnə gəliri
İşçilər üçün uzunmüddətli bank kreditləri üzrə müsbət məzənnə fərqi yarandıqda (bənd 40.21) 751-4: “Faiz xərcləri yaradan öhdəliklər üzrə məzənnə xərcləri” 502-saylı hesab
Qısamüddətli borclar ödənildikdə (bənd 40.22) 502 saylı hesab “Pul vəsaitlri və onların ekvivalenti” bölməsinin hesabları (221, 223, 224, 225)
İşçilər üçün uzunmüddətli bank kreditlərinin üçüncü şəxs tərəfindən ödənilməsi (bənd 40.23) 502 saylı hesab Uzun və qısamüddətli debitor borcları maddələrinin uyğun hesabları, Sair qısamüddətli aktivlər bölməsini 243, 244 saylı hesabları, 538 -“Digər qısamüddətli kreditor borcları” və 545 -“Digər qısamüddətli öhdəliklər” hesabları
Qısamüddətli borcların bağışlanılması və silinməsi (bənd 40.24) 502-saylı hesab 631-5: “Digər maliyyə gəlirləri”

Praktik nümunə

“ABC” MMC 01.01.2024 tarixində əməkdaşına 12 aylıq 3000 AZN məbləğində bank krediti təşkil edir. Kredit bank vasitəsilə verilir, hər ay 250 AZN əsas məbləğ və 20 AZN faiz ödənir.

Əməliyyatın məzmunu Debit Kredit Məbləğ (manatla)
Kreditin alınması

 

 223: “Bank hesablaşma hesabları” 502: “İşçilər üçün qısamüddətli bank kreditləri” 3000.00
Kreditin əsas məbləğinin işçiyə təqdim edilməsi 213: “Əsas idarəedici heyətin qısamüddətli debitor borcları” 223: “Bank hesablaşma hesabları” 3000.00

 
Kreditin hesablanmış faizi işçinin borcu kimi uçota alınır 213: “Əsas idarəedici heyətin qısamüddətli debitor borcları” 537 – “Faizlər üzrə qısamüddətli kreditor borc” 250.00
Hər ayın sonunda işçinin əməkhaqqıdan kredit borcu və faiz tutulur 533: “Əməyin ödənişi üzrə işçi heyətinə olan qısamüddətli kreditor borclar”  213: “Əsas idarəedici heyətin qısamüddətli debitor borcları”  270.00
Əməkhaqqıdan tutulmuş kredit məbləği banka ödənir 502: “İşçilər üçün qısamüddətli bank kreditləri” 223: “Bank hesablaşma hesabları” 250.00
Əməkhaqqıdan tutulmuş kredit faizi banka ödənir 537 – “Faizlər üzrə qısamüddətli kreditor borc” 223: “Bank hesablaşma hesabları” 20.00

 
Əməkhaqqıdan aylıq kredit borcu və faizlər hər ay tutularaq yuxarıdakı qaydada mühasibat yazılışları verilir

Sonda qeyd edək ki, audit və maliyyə hesabatlarında şəffaflıq təmin etmək üçün 502 saylı “İşçilər üçün qısamüddətli bank kreditləri” hesabı üzrə əməliyyatların ardıcıl və sənədlərlə əsaslandırılmış şəkildə aparılması tövsiyə olunur.

25 İyl 2025

İşçi vəfat etdikdə dəfn üçün müavinəti kim və necə ödəməlidir?

by | posted in: Xəbər | 0

“Sosial müavinətlər haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 7.0.13-cü bəndinə əsasən, dövlət qulluqçularına ömürlük, yaşa görə, əlilliyə görə, ailə başçısını itirməyə görə müavinətlərdən biri təyin edilmiş şəxs və “İşsizlikdən sığorta haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq işsizlikdən sığorta ödənişini alan şəxslər vəfat etdikdə onlara dəfn üçün müavinət təyin edilir. Həmin vəsait vəfat edən şəxsin dəfni ilə bağlı xərcləri çəkmiş şəxslərə ödənilir. Əmək qabiliyyətli olub işləyən şəxslər vəfat etdikdə isə Əmək Məcəlləsinə müvafiq olaraq həmin müavinət onun vərəsələrinə ödənilir. Bəs bu ödənişlərin məbləği nə qədərdir? Dəfn üçün müavinət kimə və hansı sənəd əsasında ödənilməlidir? Mövzu ilə bağlı bu və digər suallarına insan resursları üzrə aparıcı mütəxəssis Kəmalə Yusifova aydınlıq gətirir. 

Dəfn üçün müavinəti almaq hüququ olan şəxslər Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları, Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrdə başqa hal nəzərdə tutulmamışdırsa, Azərbaycan Respublikasının ərazisində daimi yaşayan vətəndaşlığı olmayan şəxslər və əcnəbilərdir.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Əhalinin sosial rifahının yaxşılaşdırılması sahəsində tədbirlərin davam etdirilməsi haqqında” 2024-cü il 23 dekabr tarixli 419 nömrəli Sərəncamının icrası ilə əlaqədar 12 iyun 2025-ci il tarixli fərmanına əsasən, 2025-ci il iyulun 1-dən dəfn üçün sosial müavinətin məbləği 600 (altı yüz) manat müəyyən edilib.

Müavinət müraciət etmə müddətindən asılı olmayaraq şəxsin ölümü ilə əlaqədar onun dəfn xərclərini çəkən şəxslərə təyin edilib ödənilir. Həmin müavinətin alınması üçün aşağıdakı sənədlər tələb olunur:

  • Müavinət alan şəxsin ölüm haqqında şəhadətnaməsinin surəti;
  • Dəfn müavinətinin alınması üçün Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin rayon (şəhər) qeydiyyat şöbəsinin arayışı (ölüm haqqında şəhadətnamə);
  • Müavinət alan şəxsin dəfnini təşkil edən şəxsin şəxsiyyətini təsdiq edən sənədin surəti (əcnəbilərə və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə münasibətdə Azərbaycan Respublikasının ərazisində daimi yaşayış hüququ verən icazə vəsiqəsinin surəti);
  • Dəfni təşkil edən şəxs barədə yerli icra hakimiyyəti başçısının inzibati ərazi dairələri üzrə və ya sahə inzibati ərazi dairələri üzrə nümayəndələrinin arayışı.

İşçi vəfat etdikdə Əmək Məcəlləsinin 74-cü maddəsinin “e” bəndinə əsasən, əmək müqaviləsinə xitam edilir. Bu zaman əmək müqaviləsinin ləğv olunmasına əsas kimi onun ölüm haqqında şəhadətnaməsinin surəti qohumları tərəfindən işlədiyi təşkilata təqdim edilməlidir. Əmək Məcəlləsinin 49-cu maddəsinə əsasən, əmək müqaviləsinə xitam verilməsi tarixi əmək müqaviləsinə xitam verilməsi barədə əmrin (sərəncamın, qərarın) imzalandığı tarixdən əvvəlki tarixə müəyyən edilə bilər.

Əmək Məcəlləsinin 77-ci maddəsinin 7-ci bəndinə əsasən, işçinin vəfatı ilə əlaqədar əmək müqaviləsinə xitam verildikdə vəfat edənin vərəsələrinə orta aylıq əməkhaqqının azı 3 misli miqdarında müavinət ödənilir.

Misal

İşçi 13.06.2025-ci il tarixində vəfat edib. Bu halda işçiyə 13 iyuna qədər işlədiyi günlər üçün əməkhaqqı, qalıq məzuniyyəti varsa, qalıq məzuniyyət pulu və müavinət pulu ödənilir. Fərz edək ki, işçinin orta aylıq əməkhaqqı məbləği 1000 manatdır. Bu halda vəfat edənin vərəsələrinə ən azı 3000 manat müavinət ödənilməlidir:

1000 x 3 = 3000 manat.

“Sosial sığorta haqqında” qanunun 15-ci maddəsinə əsasən, işçinin vəfatı ilə əlaqədar əmək müqaviləsinə xitam verilərkən birdəfəlik ödənilən məbləğlər, Əmək Məcəlləsinə müvafiq ödənilən təminatlar gəlir vergisi və məcburi dövlət sosial sığorta haqqından azaddır.

Bəzən işçi vəfat etdikdə əmək müqaviləsinə xitam verilmə ilə bağlı müavinətin işçinin əməkhaqqı kartına ödənilməsi halları baş verir ki, bu, qanuna uyğun deyil. Müavinət vərəsələr müəyyən olunduqdan sonra hüquqi vərəsələrə ödənilməlidir.

Mülki Məcəllənin 1133.1-ci maddəsinə əsasən, ölmüş şəxsin (miras qoyanın) əmlakı başqa şəxslərə (vərəsələrə) qanun üzrə və ya vəsiyyət üzrə və ya hər iki əsasla keçir.

Qanun üzrə vərəsəlik (ölmüş şəxsin əmlakının qanunda göstərilmiş şəxslərə keçməsi) o zaman qüvvədə olur ki, miras qoyan vəsiyyətnamə yazmır, yaxud vəsiyyətnamə tamamilə və ya qismən etibarsız sayılır. Qanun üzrə vərəsəlik zamanı vərəsələr miras qoyanın öldüyü məqamda sağ olmuş şəxslər, habelə miras qoyanın ölümündən sonra doğulmuş uşaqları ola bilərlər.

Vəsiyyət üzrə vərəsəlik zamanı vərəsələr miras qoyanın öldüyü məqamda sağ olan şəxslər, habelə miras qoyanın sağlığında mayası bağlanmış və onun ölümündən sonra doğulmuş şəxslər, bu şəxslərin onun uşaqları olub-olmadığına, habelə hüquqi şəxslər olub-olmadığına baxmayaraq, ola bilərlər.

Mülki Məcəlləsinin 1159-cu maddəsinə görə, qanun üzrə vərəsəlik zamanı aşağıdakılar bərabər pay hüquqlu vərəsələr sayılırlar:

  • Birinci növbədə – ölənin uşaqları, miras qoyanın ölümündən sonra doğulmuş uşaq, arvad (ər), valideynlər (övladlığa götürənlər).
  • Övladlığa götürülən və onun övladları övladlığa götürənin vərəsələri və ya qohumları kimi övladlığa götürənin uşaqlarına və onların övladlarına bərabər tutulurlar.
  • Bu sonuncuların nəvələri, nəticələri və uşaqları o halda qanun üzrə vərəsə sayılırlar ki, mirasın açıldığı vaxt miras qoyanın vərəsələri olacaq valideynləri sağ olmasın. Onlar qanun üzrə vərəsəlik zamanı onların ölmüş valideyninə çatası paydan bərabər miras alırlar.
  • Sonuncuların nəvələri, nəticələri və uşaqları, əgər onların valideynləri mirasın qəbulundan imtina etmişlərsə, vərəsə ola bilməzlər.
  • Övladlığa götürən və onun qohumları övladlığa götürülənin və onun övladlarının vərəsələri kimi övladlığa götürülənin valideynlərinə və digər qan qohumlarına bərabər tutulurlar. Övladlığa götürülən və ya onun övladları öldükdən sonra övladlığa götürülənin valideynlərinə, onun yüksələn xətt üzrə digər qan qohumlarına, bacı və qardaşlarına qanun üzrə vərəsəlik hüququ daha mənsub olmur.
  • İkinci növbədə – ölənin bacıları və qardaşları. Miras qoyanın bacısı uşaqları və qardaşı uşaqları və onların uşaqları o halda qanun üzrə vərəsə sayılırlar ki, mirasın açıldığı vaxt miras qoyanın vərəsəsi olacaq valideynləri sağ olmasın. Onlar qanun üzrə vərəsəlik zamanı onların ölmüş valideyninə çatası miras payını bərabər olaraq miras alırlar.
  • Üçüncü növbədə – həm ana tərəfdən, həm də ata tərəfdən nənə və baba, nənənin anası və atası, babanın anası və atası. Nənənin anası və atası, babanın anası və atası o halda qanun üzrə vərəsə sayılırlar ki, mirasın açıldığı vaxt nənə və baba sağ olmasın.
  • Dördüncü növbədə – xalalar və bibilər, dayılar və əmilər.
  • Beşinci növbədə – xala uşaqları və bibi uşaqları, dayı uşaqları və əmi uşaqları, onlar sağ olmadıqda isə onların uşaqları.

Yuxarıdakı ardıcıllıq əsasında vəfat edənin vərəsələri müəyyən olunur və ölüm haqqında şəhadətnamə əsasında vəfat etmiş işçinin ailəsinə və ya qohumlarına (hüquqi vərəsələrinə) müavinət ödənilir. Vəfat etmiş işçinin əmək kitabçası onun ailə üzvlərinə verilir və ya onların tələbi ilə poçtla göndərilir.

Mənbə: vergiler.az

Uçot dərəcəsinin azaldılması kredit bazarına necə təsir edəcək?

25 İyl 2025

102-ci hesabda qeyri-maddi aktivlər üzrə qiymətdəndüşmə zərərlərinin uçotu

by | posted in: Xəbər | 0

Qeyri-maddi aktivlər üzrə 102-ci hesabda uçot

Qeyri-maddi aktivlər (QMA) Hesablar Planının 10-cu maddəsinə uyğun olaraq uçota alınır. QMA uzun müddət istifadə olunur, istifadə müddəti ərzində onların dəyəri hər ay istehsal olunan məhsullara, görülmüş işlərə, göstərilən xidmətlərə köçürülür.

38 №-li “Qeyri-maddi aktivlər” MUBS-a (IAS 38) əsasən amortizasiya – qeyri-maddi aktivin amortizasiya olunan dəyərinin onun faydalı istifadə müddəti ərzində sistematik şəkildə bölüşdürülməsidir. Amortizasiya normaları barədə məlumatı AR Vergi Məcəlləsi nin 114-cü maddəsində tapmaq olar.

Qeyri-maddi aktivlərin dəyərinin hazır məhsula tədricən köçürülməsinin, qeyri-maddi aktivlərin dəyişdirilməsi üçün pul fondunun yığılmasının iqtisadi mexanizmi amortizasiya adlanır.

Qeyri-maddi aktivlər üzrə yığılmış amortizasiya məbləğlərinin və qiymətdəndüşmə zərərlərinin uçotu Hesablar Planının 102 saylı hesabında aparılır.

102-ci hesab üzrə açılan subhesablar

Qeyri-maddi aktivlərə subhesabların açılması, müxabirləşmələrin verilməsi AR MN kollegiyasının Q-01 №-li “Maliyyə Hesabatlarının Beynəlxalq Standartlarına əsasən mühasibat uçotunun aparılması Qaydaları”  ilə tənzimlənir. Həmin Qaydaların 11.13 saylı maddəsinə əsasən “Qeyri-maddi aktivlər üzrə yığılmış amortizasiya və qiymətdəndüşmə zərərləri” hesabına aşağıdakı subhesabların açılması mümkündür:

  • “Qeyri-maddi aktivlər üzrə yığılmış amortizasiya” (102-1);
  • “Qeyri-maddi aktivlər üzrə qiymətdən düşmə zərərləri” (102-2).

102-1 saylı subhesaba  aşağıdakı subhesablar açmaq olar (qaydaların 11.14. bəndi):

102-2 №-li  subhesaba aşağıdakı subhesablar açmaq olar (qaydaların 11.15. bəndi):

Qeyri-maddi aktivlər üzrə yığılmış amortizasiya məbləğlərinin uçotu haqqında saytımızdan oxuya bilərsiniz.

Əskik gəlmə zamanı uçot

Bu zaman 2 hal mövcuddur. 1-ci halda qeyri-maddi aktivin əskik gəlməsinin səbəbləri, bundan təqsirkar hesab edilən şəxslər məlum olur. Belə olduqda, sözügedən qeyri-maddi aktiv məsuliyyəti daşıyan şəxsin yəni, müəssisənin işçisinin yaxud rəhbər şəxsin hesabına aid edilərək onun əməkhaqqısından tutulacaqdır.

Nümunə 3: Əskik gəlmə səbəbləri məlum olduqda

“A” MMC-də aparılan audit yoxlaması zamanı müəssisəyə məxsus balans dəyəri 2800 manat, yığılmış amortizasiya məbləği 560 manat olan qeyri-maddi aktivin uçot sənədlərində qeyd olunmasına baxmayaraq, real olaraq mövcud olmaması, itməsi halı aşkarlanmışdır. Auditor bunun səbəbini işçinin məsuliyyətsiz yanaşması kimi qiymətləndirmiş, həmin işçi ona qarşı qaldırılan bütün iddiaları qəbul etmişdir. Bu zaman, qeyri-maddi aktiv işçinin hesabına aid edilmiş, onun əməkhaqqısından tutulmuşdur. “A” müəssisəsi üçün bu əməliyyat qeyri-maddi aktivin təqdim olunması hesab edilmişdir.

Sıra №-si Əməliyyatın adı Debet Kredit Məbləğ (AZN)
1 Əskik gələn Qeyri-maddi aktiv balansdan çıxarıldıqda (balans dəyəri ilə) 731 – Sair əməliyyat xərcləri 101 – Qeyri-maddi aktivlərin dəyəri 2800,00
2 Yığılmış amortizasiya silindikdə 102 – Qeyri-maddi aktivlər üzrə yığılmış amortizasiya və qiymətdəndüşmə zərərləri 731 – Sair əməliyyat xərcləri 560,00
3 Qeyri-maddi aktiv müəssisənin işçisinə təqdim edildikdə 217 – Digər qısamüddətli debitor borcları 611 – Sair əməliyyat gəlirləri 2240,00
4 Təqsirkar şəxsin əməkhaqqısından tutulma edildikdə 533 – Əməyin ödənişi üzrə işçi heyətinə olan borclar 217 – Digər qısamüddətli debitor borcları 2240,00
5 Gəlir kimi tanınan Qeyri-maddi aktiv Ümumi mənfəətə bağlandıqda 611 – Sair əməliyyat gəlirləri 801 – Ümumi mənfəət (zərər) 2240,00
6 Qeyri-maddi aktivin qalıq dəyəri xərcə silindikdə 801 – Ümumi mənfəət (zərər) 731 – Sair əməliyyat xərcləri 2240,00

2-ci halda əskik gəlmənin səbəbləri, bundan təqsirkar hesab edilən şəxslər məlum olmur. Eyni misal üzərindən təsəvvür edək ki, həmin şəxs məlum deyil, onun təyin olunması mümkün deyil.

Sıra №-si Əməliyyatın adı Debet Kredit Məbləğ (AZN)
1 Əskik gələn Qeyri-maddi aktiv balansdan çıxarıldıqda (balans dəyəri ilə) 731 – Sair əməliyyat xərcləri 101 – Qeyri-maddi aktivlərin dəyəri 2800.00
2 Yığılmış amortizasiya silindikdə 102 – Qeyri-maddi aktivlər üzrə yığılmış amortizasiya və qiymətdəndüşmə zərərləri 731 – Sair əməliyyat xərcləri 560.00
3 Qeyri-maddi aktivin qalıq dəyəri xərcə silindikdə 801 – Ümumi mənfəət (zərər) 731 – Sair əməliyyat xərcləri 2240.00

Qeyd: Vergi uçotu baxımından qeyri-maddi aktivin əskik gəlməsi zamanı təqsirli şəxs bilinməyən halda sözügedən qeyri-maddi aktiv bölüşdürülməmiş mənfəət hesabına silinir.

QMA fövqəladə hal nəticəsində balansdan çıxarıldıqda amortizasiya

Nümunə 5: Fövqəladə hal nəticəsində balansdan çıxarılma

“A” MMC-nin fəaliyyət göstərdiyi inzibati binada yanğın hadisəsi baş vermişdir. Yanğın zamanı müəssisəyə məxsus digər qiymətlilərlə yanaşı, qeyri-maddi aktivləri də yararsız vəziyyətə düşmüşdür. İlkin dəyəri 1200 AZN olan qeyri-maddi aktivin yığılmış amortizasiya məbləği 220 AZN olmuşdur.

Sıra №-si Əməliyyatın adı Debet Kredit Məbləğ (AZN)
1 Fövqəladə hal nəticəsində Qeyri-maddi aktiv balansdan silindikdə 761 – Fövqəladə xərclər 101 – Qeyri-maddi aktivlərin dəyəri 1200.00
2 Yığılmış amortizasiya silindikdə 102 – Qeyri-maddi aktivlər üzrə yığılmış amortizasiya və qiymətdəndüşmə zərərləri 761 – Fövqəladə xərclər 220.00
3 Qeyri-maddi aktivin qalıq dəyəri mənfəətdən silindikdə 801 – Ümumi mənfəət (zərər) 761 – Fövqəladə xərclər 980.00

 

24 İyl 2025

Beynəlxalq şirkətlərin ölkəmizdə qeydiyyatı biznes mühitində müsbət yeniliklər yaradır

by | posted in: Xəbər | 0

Azərbaycanda biznes mühitinin təkmilləşdirilməsi prosesi müxtəlif istiqamətlərdə həyata keçirilir. Biznesin qeydiyyatının təkmilləşdirilməsi, qabaqcıl təcrübələrin ölkəmizə transferi, dayanıqlı həllərə əsaslanan mexanizmlərdən istifadənin genişləndirilməsi, investorlar üçün güzəştlər və əlverişli infrastrukturun yaradılması bu sahədə tətbiq edilən dəstək tədbirlərinə daxildir. Son illər vergi sistemində aparılmış islahatlar, vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsi və vergi qanunvericiliyindəki dəyişikliklər bütün bunların həyata keçirilməsinə mühüm təkan verir.

Beynəlxalq şirkətlərin ölkəmizdə qeydiyyatı

Bu baxımdan rəqəmsal xidmətlərin vergitutma bazasının genişləndirilməsi, vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsi və ədalətli rəqabət mühitinin formalaşdırılması istiqamətində mühüm əhəmiyyət kəsb edən addımlar atılır. Son dövrlərdə vergi orqanları tərəfindən elektron ticarətin vergiyə cəlb olunması istiqamətində aparılan islahatlar çərçivəsində xarici şirkətlərin ƏDV məqsədləri üçün uçota alınması diqqətdə saxlanılır. İndiyədək “Apple Distribution International Limited”, “Adobe Systems Software Ireland Limited”, “Sony Interactive Entertainment Network Europe Limited”, “Elsevier BV” və “Match Group” şirkətlər qrupuna daxil olan 2 şirkət ölkəmizdə ƏDV məqsədləri üçün elektron qaydada vergi uçotuna alınıb.

İndiyədək “Apple Distribution International Limited”, “Adobe Systems Software
Ireland Limited”, “Sony Interactive Entertainment Network Europe Limited”,
“Elsevier BV” və “Match Group” şirkətlər qrupuna daxil olan 2 şirkət ölkəmizdə
ƏDV məqsədləri üçün elektron qaydada vergi uçotuna alınıb

Biznes mühitində şəffaflıq, ədalətli rəqabət və düzgün uçot

Beynəlxalq şirkətlərin ölkəmizdə ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyatı biznes mühitində şəffaflıq, ədalətli rəqabət və investisiya cəlbediciliyinin artmasına səbəb olur. ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyat şirkətlərin rəsmi fəaliyyət göstərməsini təmin edir ki, bu da biznes mühitində şəffaflıq səviyyəsini yüksəldir, müəssisələr arasında etimad mühitini inkişaf etdirir. Beynəlxalq şirkətlərin ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyatı dövlətin vergi bazasını genişləndirməklə vergi daxilolmalarını artırır. Bu isə əlavə maliyyə resurslarının formalaşmasını təmin edir. Beynəlxalq şirkətlərin ƏDV sisteminə daxil olması ölkənin qlobal iqtisadi sistemlə daha sıx inteqrasiyasına yardım edir, xarici ticarət dövriyyəsi və investisiyalar artır. Beynəlxalq şirkətlərin ölkədə ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyatı biznes proseslərinin də daha asan həyata keçirilməsini təmin edir. Digər tərəfdən, ölkəmizə beynəlxalq təcrübənin gətirilməsi və tətbiqi kimi mühüm üstünlükləri qeyd etmək yerinə düşər. Yerli biznes təmsilçiləri üçün nüfuzlu şirkətlərin qabaqcıl təcrübələrini yaxından izləmək və bu prosesin bir hissəsi olmaq şansı yaranır. Bu addımlar məşğulluğun təmin edilməsinə və yeni iş yerlərinin açılmasına da müsbət təsir edir.

Beynəlxalq şirkətlərin yerli ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyatının aparılması bir çox ölkələrdə həyata keçirilən davamlı prosesdir. Qazaxıstan, Estoniya, Sinqapur, İrlandiya, Almaniya və BƏƏ kimi ölkələri nümunə göstərmək olar. Xarici təcrübələrdə uğur qazanmış bu yeniliyin ölkəmizin vergi orqanları tərəfindən tətbiqi biznes mühiti üçün nikbin proqnozlar və üstünlüklər vəd edir.

Mənbə: vergiler.az

342 saylı “Mühasibat uçotu siyasətində dəyişikliklərlə bağlı mənfəət (zərər) üzrə düzəlişlər” hesabı üzrə uçot qaydaları

1 … 180 181 182 183 184 185 186 … 2. 693
error: Content is protected !!