Oxunma sayı: 137. 024
23 Mar 2018

Pul haqqında bilmədiklərimiz (1-ci hissə)

by | posted in: Məqalə, Xəbər | 0

Pul müxtəlif insanlarda fərqli emosiyalar doğurur. Kimdəsə sevinc, kimdəsə qürur və rahatlıq, kimdəsə paxıllıq, bəzilərində  isə xəyal qırıqlığı.

Müxtəlif dövrlərdə pul vahidi kimi fərqli əşyalardan istifadə olunub ki, onlar bu ya digər tarixi dövrlərdə insanlar üçün dəyər kəsb edib.

Fishki.net nəşri pullarla bağlı qeyri-adi və inanılmaz məlumatlar toplayıb. Həmin yazını sizin diqqətinizə çatdırırıq.

  1. “Kopeyka” (qəpik) öz mənbəyini çar İvan Qroznının dövründən götürüb. Öz təsviri əks olunan qəpiklər məhz, Qroznının əmri ilə zərbxanada döyülüb.
  2. Qədimdə pul kimi müxtəlif dövrlərdə fərqli əşyalardan istifadə olunub: çay, kakao, qurudulmuş balıq, gübrə və daşlar
  3. Plastikdən hazırlanan pullardan bu gün Avstraliya və Cənub yarımkürəsində yaşayan insanlar istifadə edir.
  4. Çəkicə ən ağır qızıl pul Çində buraxılıb. Onun çəkisi 5 kq olub.
  5. Ən ağır gümüş pul isə 1999-cu ildə Rusiyada buraxılıb. Onun da çəkisi 3 kq təşkil edib.
  6. Kanadada bir tərəfində dinozavrlar əks olunmuş 25000 ədəd unikal metal pul buraxılıb. Maraqlıdır ki, qaranlıqda bu pulların üzərində dinozavrların skeleti görünür. Təəssüflər olsun ki, həmin pullar dövriyyəyə buraxılmayıb.
  7. Yeni kağız əskinaslarda xarakterik büküş və əziklər 4 min dəfə bükülüb açıldıqdan sonra yaranır.
  8. İngiltərədə iri bank əməliyyatları aparmaqdan ötrü 1 milyon funt sterlinq dəyərində kağız əskinas mövcuddur.
  9. Dünyada ən geniş yayılmış pul vahidi frank hesab olunur. Ondan 34 ölkədə istifadə edilir.
  10. ABŞ-da 1 və 20 dollarlıq əskinaslar ən populyar pullar hesab olunur.
  11. İlk dəfə kağız pullar 812-ci ildə Çində buraxılıb.
  12. Pullar haqqında maraqlı faktlar bəşəriyyətin inkişaf tarixinə boylanmağa kömək edir. Dolları xarakterizə edən Ṩ nişanəsi 1788-ci ildə Oliver Pollok tərəfindən düşünülüb.
  13. ABŞ qanunları həyatda olan insanların şəklinin pul üzərində əks olunmasını qadağan edir.
  14. Makedoniyalı İskəndər metal pullar üzərində öz təsvirini verməyi əmr edən ilk hökmdar olub.
  15. Ən ağır metal pul XVIII əsdə İsveçdə buraxılıb. Çəkisi 19 kq olub.
  16. Bir çox pul vahidlərinin adı ölçü vahidlərindən yaranıb. Keşmişdə sterlinqləri gümüş pullar adlandırıblar, 240 ədəd bu cür pul isə bir funt çəkiyə malik olub. Elə buradan da Böyük Britaniyada funt sterlinq sözü ortaya çıxıb. Lirə isə funtun ekvivalenti olub. Marka da (çəkidə funtdan bir qədər yüngül) gümüşün çəkisində istifadə edilən ölçü vahidi olub.
  17. Kanadada ilk əskinaslar kimi oyun kartlarından istifadə olunub.
  18. İlk bankomat 1939-cu ildə yaradılıb.
  19. Qədim yunan dekadrahması dünyada ən bahalı metal pul hesab olunur. Sürixdə keçirilən auksionda həmin bu metal pul 314 min dollara satılıb.
  20. XX əsrin ortalarına qədər Afrikanın bəzi ölkələrində insanlar pul vahidi qismində mal-qaradan istifadə ediblər.
  21. XX əsrin ortalarında Belçikada reklam mətni olan pullar dövriyyəyə buraxılıb.
  22. XVI əsrdə Venetsiyada “qəzet” adlandırılan maraqlı bir pul vahidi dövriyyəyə buraxılıbmış.
  23. Suiti dərisindən hazırlanmış pullar 1826-cı ilə qədər dövriyyədə olub. Bu gün həmin əntiq pulun biri özü ağırlığında qızıla bərabər tutulur.
  24. Dünyanın hər yerində uşaqlar metal pulları toplamağı xoşlayırlar. Bir qayda olaraq balacalar topladıqları pula şirniyyat və s. almağa üstünlük verirlər. Yaponiyada isə uşaqlar tərəfindən toplanılmış metal pullardan əridilərək sülh zəngləri hazırlanıb. Onlardan biri Nyu-Yorkda qoyulub.
  25. Belə bir məlumat var ki, Dominikan respublikasında metal pullardan bu gün də çəki vahidi kimi istifadə olunur. Rahatlıq olsun deyə 10 sentlik pulun üzərində “10 qram” sözü həkk edilib.

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN.

22 Mar 2018

Mühasibat uçotunun təşəkkülü və inkişafı (1-ci hissə)

by | posted in: muhasibat, Məqalə, Xəbər | 0

Mühasibat uçotunun formalaşdırılması prosesi.

Hər bir elm kimi mühasibat uçotunun da öz tarixi var. İctimai həyatın tələbatları və təsərrüfatın idarə edilməsi ehtiyacları bu uçotun inkişafına gətirib çıxarmışdır. Hər bir zaman iqtisadi həyatın faktlarında ümumi kateqoriyalar ortaya qoyurdu. İqtisadi inkişafdan asılı olaraq mühasibat kateqoriyaları transformasiyaya uğrayır, adamların fəaliyyətinin xüsusiyyələrindən asılı olaraq cürbəcür formalar alırdı.

Yazının meydana gəlməsi və hesabın ortaya çıxması uçotun təşəkkülü və inkişafı üçün təməl rolunu oynadı. İnsanların təsərrüfat fəaliyyətinin genişlənməsi, təbii olaraq uçotun mürəkkəbləşməsini və geniş yayılmasını stimullaşdırdı. Uçot işinə başlayanların ilk üsulları inventarlaşdırma və hesabların ödənilməsi ilə əlaqəli oldu. Arxeoloqların məlumatına görə, uçotun inkişaf etmiş sisteminin ilk izləri qədim Misirdə və Babilistanda aşkar olunub.

Misirdə məlum olduğu kimi, papiruslar hazırlamağı öyrənmişdilər, hansı ki, onların üzərində təsərrüfat fəaliyyətinin ilk faktları qeydə alınıb. E.Ə 3400-2980-ci illərdə Misirdə ildə iki dəfə daşınan və daşınmaz əmlakın inventarlaşdırılması həyata keçirilirdi. Fasilələrlə həyata keçirilən bu inventarlaşdırma işi sonralar cari uçotla əvəz olunmuşdu ki, bunun da əsas məqsədi vergi şəklində yığılan gümüş, çörək və digər təbii ərzaqların toplanılmasına nəzarət etmək idi. Gündəlik qalıqların aşkara çıxarılması, maddi uçotun ən əhəmiyyətli töhfəsi sayıla bilərdi.

Qədim Babilistan kart uçotunun vətəni hesab edilir. Orada həmin “kartlar” lövhəciklər şəklində yumşaq gildən hazırlanırdı. Həmin lövhəciklərdə xüsusi çubuqlarla yazılar cızıqlanırdı, sonra həmin “sənədlər” qurudulur və üst-üstə yığılaraq xüsusi yerdə saxlanılırdı.

Ədalət naminə demək mümkündür ki, Babil ilkin sənədləri diqqəti cəlb edir. Misir qeydlərinin mövcudluğunu heç də həmişə təsbit etmək mümkün olmadığı halda, Babil tapıntıları onun mövcudluğunu təsdiq edir. Əməliyyatların qeydə alındığı (gildən hazırlanmış dairəvi qablar, fiqurlar, müxtəlif istehlak və malları simvolizə edən əşyalarla doldurulurdu) yazılarda tarix, möhür və konkret adamlara istinadlar diqqət çəkir. Maliyyə qeydlərindən ibarət bəzi Babil lövhəcikləri bir-birindən horizontal aralıqda yerləşirdi ki, bu da müasir yazılara bənzəyir.

Babil uçotunun ən böyük uğurlarından biri köməkçi hesab cədvəllərinin (vurma cədvəli, mürəkkəb faizlər cədvəli) geniş tətbiqi hesab olunur.   Babil mühasibləri yalnız təbii mühasibat uçotu vahidlərini deyil, həm də şərti (insan-gün, ortalama kərpic) vahidlərdən istifadə edirdilər.

Babil sənədləri orada sintetik və analitik uçotun təşəkkül tapmasından xəbər verir. Belə ki, sintetik şərhdəki “Taxıllar” analitik şərhdəki “Buğda”, “Düyü” və s. müvafiq gəlirdi. Hesabat müxtəlif dövrlər (ay, il, bir neçə il) üçün tərtib olunurdu, 15 il ərzində buğda məhsulunun daxil olması və üç il ərzində onun paylanması hesabatları qorunub saxlanılıb.

Çar Hammurapinin qanunları tacirlərə müstəqil mühasibat uçotunun aparılmasını əmr edirdi, məbədlərdə isə dövlət uçotu aparılırdı. Çox güman ki, bu, dünyada dövlət uçot metodikasının tənzimlənməsinə ilk cəhd idi. Bu metodika uçotu imzalanmış, möhür vurulmuş ilkin sənədlər əsasında aparılmasını nəzərdə tuturdu. Öz qanunları ilə Hammurapi baş verənləri mühasibat sistemində həm nağd, həm də nağdsız şəkildə sıralamağa müvəffəq olmuşdu.

 

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN.

22 Mar 2018

Yaponiya haqqında bilmədiklərimiz (1-ci hissə)

by | posted in: Məqalə, Xəbər | 0

Heç bir şişirtməyə yol vermədən demək olar ki, Yaponiya çox unikal bir ölkədir. Bu ölkədə nanotexnologiyalar qədim ənənələrlə olduqca heyrətamiz bir şəkildə bir-birilə uyuşur, hətta bəzi qədim ənənələr qanunlarla paralel şəkildə fəaliyyət göstərir. İndi isə bu haqda ətraflı məlumat verək:

  1. Yaponlar öz dillərində heç olmasa iki kəlmə söz deyə bilən əcnəbi vətəndaşlara çox hörmətlə yanaşırlar. Onla belə hesab edirlər ki, bu dili öyrənmək onlardan ötrü real deyil.
  2. Yapon dilində ən pis söyüş “axmaq” və ya “idiot” (gic) sözlərini ehtiva edən söyüşlərdir.
  3. Yaponca “axmaq” “baka” kimi səslənir (hərfi mənası səfeh deməkdir). Əcnəbi isə “qaydzin” (hərfi mənası yad deməkdir) deməkdir. “Baka-qaydzin” isə yapon dilində – amerikalı deməkdir.
  4. Yaponlar çox vaxt yeməkdən danışırlar, yemək zamanı isə qonaqlığın onlara necə xoş gəldiyini müzakirə edirlər. Şam etmək və bir neçə dəfə oişi (dadlıdır) söyləməmək böyük nəzakətsizlik sayılır.
  5. Yaponiyada delfinlərdən də ərzaq kimi istifadə edirlər. Delfin ətindən şorba, kusiyaki (yapon kababı), hazırlanır, hətta bu canlının ətini çiy-çiy də yeyirlər. Delfinin özünəməxsus, hətta balığa oxşar olmayan çox dadlı əti olur.
  6. Çox yəqindir ki, düzgün qidalanmanı bir fakt da təsdiq edir ki, orada artıq çəkidən əziyyət çəkən yapon qadınlarına nadir halda rast gələ bilirsən.
  7. Yaponiyada dünyada ən ləng fəaliyyət göstərən McDonald’s restoran şəbəkəsi mövcuddur.
  8. Yaponiyada “çayevie” kimi anlaşılan və xidmətə görə pul vermək kimi bir adət yoxdur. Hesab edilir ki, müştəri xidmətə görə müəyyən olunmuş pulu ödəməklə, satıcı ilə bərabər səviyyədə qalır.
  9. Yaponiyada çox düzgün insanlar yaşayırlar. Əgər, siz metroda cüzdanınızı itirsəniz, 90 % əmin olun ki, onu tapan şəxs tapıntılar bürosuna təqdim edəcək.
  10. Zəlzələ zamanı Yaponiyada soyğunçuluq hallarına rast gəlinmir. Çünki yaponlar əsil həqiqətdə çox vicdanlı insanlardır.

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN.

21 Mar 2018

İnzibati Xətalar Məcəlləsində kiçik dəyişiklik edildi

by | posted in: Xəbər | 0

“Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının 2018-ci il 6 mart tarixli 1038-VQD nömrəli Qanununun tətbiqi və “Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının 2015-ci il 29 dekabr tarixli 96-VQ nömrəli Qanununun tətbiqi barədə” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2016-cı il 15 fevral tarixli 795 nömrəli Fərmanında dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 19-cu və 32-ci bəndlərini rəhbər tutaraq, “Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının 2018-ci il 6 mart tarixli 1038-VQD nömrəli Qanununun qüvvəyə minməsi ilə əlaqədar həmin Qanunun tətbiqini təmin etmək məqsədi ilə qərara alıram:

1. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti:

1.1. Azərbaycan Respublikası qanunlarının və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin aktlarının “Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğunlaşdırılması ilə bağlı təkliflərini üç ay müddətində hazırlayıb Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə təqdim etsin;

1.2. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin normativ hüquqi aktlarının həmin Qanuna uyğunlaşdırılmasını üç ay müddətində təmin edib Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məlumat versin;

1.3. mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarının normativ hüquqi aktlarının həmin Qanuna uyğunlaşdırılmasını nəzarətdə saxlasın və bunun icrası barədə beş ay müddətində Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məlumat versin;

1.4. həmin Qanundan irəli gələn digər məsələləri həll etsin.

2. Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarının normativ hüquqi aktlarının və normativ xarakterli aktların “Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğunlaşdırılmasını təmin edib Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinə məlumat versin.

3. “Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının 2015-ci il 29 dekabr tarixli 96-VQ nömrəli Qanununun tətbiqi barədə” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2016-cı il 15 fevral tarixli 795 nömrəli Fərmanında (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2016, № 2 (II kitab), maddə 259, № 3, maddə 460, № 4, maddə 670, № 6, maddələr 1025, 1063, № 7, maddə 1272, № 9, maddə 1468, № 10, maddələr 1613, 1638; 2017, № 2, maddələr 176, 202, № 3, maddə 351, № 4, maddələr 530, 537, № 6, maddə 1101, № 7, maddələr 1314, 1346, № 8, maddə 1521, № 9, maddə 1637, № 10, maddələr 1788, 1798, № 11, maddələr 2003, 2027, № 12, maddələr 2290, 2320; 2018, № 1, maddə 36; Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2018-ci il 20 fevral tarixli 1834 nömrəli və 7 mart tarixli 1878 nömrəli fərmanları) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:

3.1. 4.30-cu bənddə “, 515.0.1 və 516.0.1-ci” sözləri “və 515.0.1-ci” sözləri ilə əvəz edilsin;

3.2. aşağıdakı məzmunda 4.30-1-ci bənd əlavə edilsin:

“4.30-1. həmin Məcəllənin 516.0.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş müvafiq icra hakimiyyəti orqanının səlahiyyətlərini Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi və Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun olaraq həyata keçirirlər;”.

İlham Əliyev

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Bakı şəhəri, 19 mart 2018-ci il.

Mənbə: president.az

Ən son mühasibat xəbərlərini qaçırmaq istəmirsinizsə, bu linkə daxil olaraq XƏBƏRLƏRƏ ABUNƏ OLUN.

1 … 2. 475 2. 476 2. 477 2. 478 2. 479 2. 480 2. 481 … 2. 683