Blog Full

Ölkənin birinci bankı Kapital Bank-ın aktivləri 1 oktyabr 2024-cü il tarixinə 10.3 milyard manat təşkil edib. Müştərilərə verilən kreditlərin həcmi isə 5.1 milyard manat olub.

1 oktyabr 2024-cü il tarixinə olan nəticələrə görə bankda müştəri depozitlərinin həcmi 8  milyard  manat təşkil edib. Bankın 1 oktyabr 2024-cü il tarixinə tutulmalardan sonra məcmu kapitalı 938 milyon manat, adi və imtiyazlı səhmlər isə 265 milyon manatdır. Bankın xalis mənfəəti 166 milyon manat olub.

Qeyd edək ki, Kapital Bank Moody’s və Standard & Poor’s beynəlxalq reytinq agentliklərinin reytinqlərinə malikdir. Bu reytinqlər ölkənin bank sektorunda yüksək reytinqlər sırasındadır.

Ölkənin birinci bankı olan Kapital Bank PAŞA Holding-ə daxildir və Azərbaycanda ən böyük filial şəbəkəsi, 119 filialı və 53 şöbəsi ilə müştərilərin xidmətindədir. Bankın məhsul və xidmətləri barədə daha ətraflı məlumat almaq üçün https://kapitalbank.az  saytına, 196 Sorğu Mərkəzinə və ya Bankın müxtəlif sosial şəbəkələrdə olan səhifələrinə müraciət edə bilərsiniz. Nağd pul krediti sifarişi üçün— https://kbl.az/prgtk, Birbank kartı sifarişi üçün — https://kbl.az/prcrc.

Maliyyə Nazirliyinin Kollegiyası “İşçilərin Ezamiyyə Qaydaları”nın təsdiq edilməsi haqqında” 18 yanvar 2012-ci il tarixli qərarında dəyişiklik edib.

Bununla bağlı nazir Samir Şərifov yeni qərar imzalayıb.

Qərara əsasən, bundan sonra ölkə daxilində dəvət edən tərəf ezam olunan işçini yaşayış yeri və yeməklə təmin etdiyi hallarda işçiyə hər gün üçün ezamiyyə xərclərinin 1 günlük normasının 5 %-i qədər vəsait ödənilir.

Dəvət edən tərəf ezam olunan işçini yalnız yaşayış yeri ilə təmin etdiyi hallarda işçiyə hər gün üçün ezamiyyə xərclərinin 1 günlük normasının 30 %-i qədər vəsait ödənilir.

Dəvət edən tərəf ezam olunan işçini yalnız yeməklə təmin etdiyi hallarda işçiyə hər gün üçün ezamiyyə xərclərinin 1 günlük normasının 75 %-i qədər vəsait ödənilir.

Dəvət edən tərəfin xərcləri tam və yaxud qismən öz üzərinə götürməsi hər bir halda müvafiq sənədlər əsasında müəyyən edilir.

Bundan başqa, ölkə xaricində dəvət edən tərəf ezam olunan işçini yalnız yaşayış yeri ilə təmin etdiyi hallarda işçiyə hər gün üçün ezamiyyə xərclərinin 1 günlük normasının yenə də 40 %-i qədər, dəvət edən tərəf ezam olunan işçini yalnız yeməklə təmin etdiyi hallarda işçiyə hər gün üçün ezamiyyə xərclərinin 1 günlük normasının 60 %-i deyil, 65 %-i qədər vəsait ödənilir.

Nazirliyin Dövlət aparatının maliyyəsi şöbəsinə bu Qərarın 3 gün müddətində Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinə daxil edilməsi üçün Ədliyyə Nazirliyinə təqdim edilməsi tapşırılıb.

Mənbə: report.az

Mövzunu vergi eksperti İsmayıl Bağırov şərh edir.

Vergi Məcəlləsinin 199.1-ci maddəsinə əsasən, aşağıdakı hüquqi şəxslər əmlak vergisini ödəməkdən azaddır:

• Dövlət hakimiyyəti orqanları;
• Büdcə təşkilatları;
• Yerli özünüidarəetmə orqanları;
• Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı və onun qurumları;
• Dövlətin adından yaradılan publik hüquqi şəxslər (sahibkarlıq fəaliyyəti məqsədləri üçün istifadə olunan əmlaka görə ödənilməli vergi istisna olmaqla);
• Dövlət fondları;
• Əlilliyi olan şəxslərin qeyri-hökumət təşkilatları.

Vergi Məcələsinin 199.2-ci maddəsində göstərilib ki, misgərlik, qalayçılıq, dulusçuluq və saxsı məmulatlarının, təsərrüfat müxəlləfatının, bağçılıq-bostançılıq alətlərinin, xalq musiqi alətlərinin, oyuncaqların, suvenirlərin, qamışdan və qarğıdan məişət əşyalarının düzəldilməsi, keramika məmulatlarının bədii işlənməsi, bədii tikmə, ağac materiallardan məişət alətlərinin hazırlanması sahəsində hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslərin sənətkarlıq emalatxanalarının binaları və ya binaların bu emalatxanalar yerləşən hissələri əmlak vergisinə cəlb edilmir.

Misal 1

Sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxs emalatxanasında misgərlik fəaliyyəti ilə məşğul olur. Bu maddəyə əsasən həmin emalatxana əmlak vergisinə cəlb edilmir.

Qeyd edək ki, göstərilən fəaliyyət növü ilə hüquqi şəxs məşğul olsaydı, emalatxana əmlak vergisinə cəlb olunacaqdı.

Vergi Məcəlləsinin 199.3-cü maddəsinə əsasən, binaların icarəyə, kirayəyə verildiyi, habelə sahibkarlıq və ya kommersiya fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün istifadə edildiyi hallar istisna olmaqla, Vergi Məcəlləsinin 102.1-1-ci və 102.2-ci maddələrində göstərilən şəxslərin, habelə pensiyaçıların və müddətli hərbi xidmət hərbi qulluqçularının və onların ailə üzvlərinin müddətli hərbi xidmət dövründə binalara görə ödəməli olduqları əmlak vergisinin məbləği 30 manat azaldılır.

Bu maddəyə əsasən, pensiyaçıların və müddətli hərbi xidmət hərbi qulluqçularının və onların ailə üzvlərinin, habelə aşağıdakı fiziki şəxslərin (Vergi Məcəlləsi 102.1-1-ci və 102.2-ci) mülkiyyətində olan binalara görə ödəməli olduqları əmlak vergisininin məbləği 30 manata qədər azaldılır.

• Şəhid statusu almış şəxslərin valideynlərinin, dul arvadlarının (ərlərinin) və övladlarının;
• Azərbaycan Respublikasının Vətən Müharibəsi Qəhrəmanlarının;
• Azərbaycan Respublikasının Milli Qəhrəmanlarının;
• Sovet İttifaqı və Sosialist Əməyi Qəhrəmanlarının;
• müharibə ilə əlaqədar əlilliyi olan şəxslərin;
• həlak olmuş, yaxud sonralar vəfat etmiş döyüşçülərin dul arvadlarının (ərlərinin) və övladlarının;
• 1941-1945-ci illərdə arxa cəbhədə fədakar əməyinə görə orden və medallar ilə təltif edilmiş şəxslərin;
• qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada müharibə veteranı adı almış şəxslərin;
• Çernobıl AES-də qəza, mülki və ya hərbi təyinatlı atom obyektlərində digər radiasiya qəzaları nəticəsində, habelə nüvə qurğularının hər hansı növləri, o cümlədən nüvə silahı və kosmik texnika ilə bağlı olan sınaqlar, təlimlər və başqa işlər nəticəsində şüa xəstəliyinə və şüa yükü ilə əlaqədar xəstəliyə tutulmuş və ya bu xəstəlikləri keçirmiş şəxslərin.

Müddətli hərbi xidmət hərbi qulluqçuları dedikdə kimlərin nəzərdə tutulduğunu “Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsaslanaraq müəyyən etmək olar. Həmin qanunun 28.2-ci maddəsinə əsasən, müddətli həqiqi hərbi xidmət keçən hərbi qulluqçulara Qanunla müəyyən edilmiş müddətlər daxilində həqiqi hərbi xidmət keçən əsgərlər, matroslar və çavuşlar aiddirlər.

Pensiyaçılar dedikdə isə kimlərin nəzərdə tutulduğunu “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsaslanaraq müəyyən etmək olar. Bu qanunun 4-cü maddəsinə əsasən, əmək pensiyaları yaşa görə, əlilliyə görə və ailə başçısını itirməyə görə pensiyalara bölünür. Vergi Məcəlləsinin 199.3-cü maddəsində pensiyaçılar dedikdə heç bir istisna nəzərdə tutulmadığından, 30 manat güzəşt hüququ əmək pensiyalarının bütün növlərinə şamil edilir.

Misal 2

Naxçıvan şəhərində yaşayan və oğlu orduda əsgər olan fiziki şəxsin xüsusi mülkiyyətində 230 kvadratmetr sahəsi olan mənzili vardır. Əmlak vergisinin məbləğini hesablayaq.

Vergi Məcəlləsinin 198.1.1-ci maddəsinə əsasən, yaşayış sahələrinin 30 kvadratmetrindən vergi hesablanmadığı üçün fiziki şəxsin xüsusi mülkiyyətində olan mənzilin 30 kvadratmetrindən vergi tutulmur, 30 kvadratmetrdən çox olan hissəsindən isə hər kvadratmetrinə görə 0,2 manat vergi hesablanır. Belə olan halda əmlak vergisinin məbləği 40 manat olacaq:

230 – 30 = 200 kvadratmetr;
200 x 0,2 = 40 manat.

Fiziki şəxsin övladı müddətli hərbi xidmət hərbi qulluqçusu olduğuna görə ödəməli olduğu əmlak vergisininin məbləği 30 manat azaldılır. Bu halda fiziki şəxs 10 manat əmlak vergisi ödəyəcək:

40 – 30 = 10 manat.

Misal 3

Kəngərli rayon Qıvraq qəsəbəsində yaşayan pensiyaçının xüsusi mülkiyyətində 180 kvadratmetr sahəsi olan mənzili kirayəyə verib. Əmlak vergisinin məbləğini hesablayaq:

Vergi Məcəlləsinin 198.1.1-ci maddəsinə əsasən, yaşayış sahələrinin 30 kvadratmetrindən vergi hesablanmadığı üçün pensiyaçının xüsusi mülkiyyətində olan mənzilin 30 kvadratmetrindən vergi tutulmur. Ondan çox olan hissəsindən isə hər kvadratmetrinə 0,1 manat vergi hesablanır. Belə olan halda əmlak vergisinin məbləği 15 manat olacaq:

180 – 30 = 150 kvadratmetr;
150 x 0,1 = 15 manat.

Baxmayaraq ki, fiziki şəxs pensiyaçıdır mənzilini kirayəyə verdiyi üçün ona əmlak vergisində 30 manat güzəşt tətbiq olunmayacaq. Deməli, pensiyaçı 15 manat əmlak vergisini ödəyəcək.

Qeyd edək ki, güzəşt hüququ olan fiziki şəxsin bir neçə bələdiyyənin ərazisində binaları olduqda, 30 manat məbləğində güzəşt fiziki şəxsin seçiminə uyğun olaraq bir bələdiyyə ərazisində hesablanmış əmlak vergisi məbləğindən çıxılır.

Misal 4

Müharibə veteranı fiziki şəxsin Bakı şəhərinin Azadlıq prospektində (3-cü zona) yerləşən çoxmənzilli binada sahəsi 120 kvadratmetr olan və Naxçıvan şəhərində sahəsi 70 kvadratmetr olan mənzili vardır. Fiziki şəxsin əmlak vergisini hesablayaq:

Vergi Məcəlləsinin 198.1.1-ci maddəsinə əsasən, yaşayış sahələrinin 30 kvadratmetrdən vergi hesablanmadığı üçün müharibə veteranının xüsusi mülkiyyətində olan mənzillərin hər birinin 30 kvadratmetrdən vergi tutulmur. Bundan çox olan hissəsindən Naxçıvan şəhəri üçün hər kvadrat metrinə görə 0,2 manat, Bakı şəhəri üçün hər kvadratmetrinə görə 0,4 manat vergi hesablanır. Nazirlər Kabinetinin Qərarında 3-cü zonanın əmsalı 1,3 müəyyən olunduğundan Bakı şəhəri üçün hesablanan vergi 1,3 əmsala vurulur.

Belə olan halda Bakı şəhəri üçün əmlak vergisinin məbləği 46,8 manat ((120 – 30) x 0,4 x 1,3 = 46,8 manat ) , Naxçıvan şəhəri üçün əmlak vergisinin məbləği isə 8 manat ((70 – 30) x 0,2 = 8 manat) olacaq. Fiziki şəxs müharibə veteranı olduğu üçün cəmi ödəməli olduğu əmlak vergisininin məbləği 30 manat azaldılır. Bu halda fiziki şəxs 24.8 manat əmlak vergisi ödəyəcək:

(46.8 manat + 8 manat) – 30 manat = 24.8 manat

Onu da qeyd edək ki, güzəşt hüququ olan fiziki şəxsin bir neçə mənzili olduqda, 30 manat məbləğində güzəşt hər mənzilə ayrılıqda verilmir, cəmi ödəməli olduğu əmlak vergisi məbləği 30 manat azaldılır.

Mənbə: vergiler.az

İcbari ödənişlər

Mühasib olaraq ən çox rastlaşdığımız məsələlərdən biri işçilərin əməkhaqqından tutulmalardır. İcbari ödənişlər istisna olmaqla əməkhaqqından yalnız işçinin yazılı razılığı ilə, yaxud qanunvericiliklə nəzərdə tutulan icra sənədlərinə əsasən tutulmalar edilə  bilər (Əmək Məcəlləsi, maddə 175).

Məcəllənin 175.2-ci maddəsinə görə icbari ödənişlərə vergilər, sosial sığorta haqları və digər icbari ödəmələr aid edilir. Sosial sığorta haqlarına nümunə kimi bunları göstərmək olar:

• məcburi dövlət sosial sığorta haqqı;
• icbari tibbi sığorta ödənişləri;
• ışsizlikdən sığorta.

İcbari ödənişlərin tutulma qaydaları uyğun qanunvericilik aktları ilə tənzimlənir. Əməkhaqqından tutulmalar üzrə mühasibat uçotu üçün Hesablar Planında bir sıra hesablar nəzərdə tutulub. “Qısamüddətli öhdəliklər” bölməsinin 52-ci maddəsi vergi və sair məcburi ödənişlər üzrə uçotun aparılmasın tənzimləyir. İcbari ödənişlərə görə öhdəliklər işçilərə əməkhaqqı hesablanması, habelə sosial müavinətlər təyin edilərkən yaranır.

Qanunvericilik

Mühasib olaraq siz, öz işinizdə, mühasibat uçotu haqqında mövcud qanunvericilik, mühasibat uçotu və maliyyə hesabatları ilə bağlı beynəlxalq standartlardan istifadə edirsiniz. Amma mühasibat uçotunun aparılması üçün bunlar kifayət deyil. Paralel olaraq digər qanunvericilik aktları ilə də tanış olmalısınız, əks təqdirdə müəyyən maliyyə itkiləri ilə rastlaşa bilərsiniz.

İşçilərin əməkhaqqından tutulmalar üzrə tənzimləyici sənədlər belə qanunvericilik aktlarındandır.

Məsələn, mövcud qanunvericiliyə əsasən işçilərin əməkhaqqından tutulmalar maaş hesablaşmaları ilə eyni vaxtda aparılmalıdır. Qanunvericilik tutulmaların büdcəyə ödənilməsini ən geci növbəti ayın 15-inə kimi icra edilməsin tələb edir.

Qanunvericiliyin müddəalarını bilməmək əlavə faizlər, penyalar, həmçinin bir sıra hallarda maliyyə sanksiyası və cərimələrə səbəb ola bilər. Mühasib bu işlər üçün məsul vəzifəli şəxs hesab edilir, eyni zamanda tam maddi məsuliyyətlə bağlı müqavilə əsasında tam məsuliyyət daşıyır.

Vergi ödənişləri üzrə ödəniş müddətləri AR Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilib.

Əməkhaqqından tutulmalar üzrə uçot

Vergi öhdəlikləri hesablar planında 521 saylı “Vergi öhdəlikləri” adlı hesabda uçota alınır, belə ki, bu cür öhdəlik mahiyyətcə qısamüddətli öhdəlikdir. Mənfəət vergisinə görə mühasibat uçotu məqsədləri üçün xərcin uçotu 901-ci hesabda aparılır.

Ayrı-ayrı vergi növləri üzrə (ƏDV, mənfəət, əmlak və s.) uçotun aparılması üçün 521-ci hesaba subhesablar açmaq olar. Məsələn, işçilərin əməkhaqqından tutulmalar hesablanarkən vergilərin mühasibat uçotu üçün 521-2 “Vergi öhdəlikləri – gəlir vergisi” adlı subhesab açmaq olar.

İşçilərin əməkhaqqından tutulan, habelə əməkhaqqı fonduna görə işəgötürənin qanunla müəyyən edilmiş məcburi dövlət sosial sığorta haqları üzrə ödənişlərin uçotu 522 saylı “Sosial sığorta və təminat üzrə ödənişlər” adlı hesabda uçota alınır.

İşsizlikdən sığorta, icbari tibbi sığorta haqları, habelə əməkhaqqı fonduna görə qanunla müəyyən edilmiş işəgötürənin ödəməli olduğu icbari ödənişlərin (məsələn, həmkarlar təşkilatının üzvülük haqqı) mühasibat uçotu 523 saylı “Digər məcburi ödənişlər üzrə öhdəliklər” hesabında aparılır.

Digər məcburi tutulmalar

Məhkəmə qərarının məcburi icrası üçün işçinin əməkhaqqından tutulmalar həyata keçirilə bilər. Əməkdaşların gəlirlərinə yönəldilmiş məhkəmə qərarlarının təmin edilməsi üçün icra məmurlarının təqdim etdiyi qərarlar qanunvericiliyə uyğun yerinə yetirilməli, mövcud tələblə əməkdaşa məlumat verilməlidir.

Təcrübədə adətən belə hallar şirkət əməkdaşının digər təşkilatlara olan kredit borcları, yaxud ödəməli olduğu aliment səbəbindən qaynaqlanır. Bununla bağlı müəssisə mühasibatlığı icra sənədi ilə tanış edilməlidir. Diqqətinizə çatdıraq ki, icra ödənişlərinə görə tutulma şirkətdə işçiyə verilən əməkhaqqının (bunu bəzən net əməkhaqqı da adlandırırlar) 50%-indən çox olmamalıdır (ƏM, maddə 176).

Hesablama nümunəsi

Neft-qaz sektorunda fəaliyyəti olan sayılan “X” MMC-də çalışan şəxsin əmək müqaviləsi üzrə maaşı 850 manatdır. İcra şöbəsindən təşkilata banka olan kredit borcuna əsasən işçinin maaşından 50% tutularaq müvafiq rekvizitə ödənilməsi tələbi yönəldilib.

“X” MMC-nin mühasibatlıq şöbəsi hesablamanı aşağıdakı formada həyata keçirməlidir:

Gəlir vergisi:  (850-200)x14% =91 manat
MDSS (3%):    850×3% = 25,50 manat;

İşsizlikdən sığorta (0.5%) : 850 x0,5 = 4,25 azn;

İcbari tibbi sığorta (2%):  850 x 2% = 17 azn;

İşçiyə çatan net əməkhaqqı: 850 – 91 – 25.5 – 4.25 – 17 = 712.25 man;

İcra sənədi üzrə tutulmalı olan məbləğ: 712.25 x 50% = 356.13 man .

Sual yarana bilər ki, işçinin əməkhaqqından tutulma edərkən mühasibatlıq şöbəsi işçinin yazılı razılığını almalıdırmı?

Əmək qanunvericiliyidə işçilərin əməkhaqqından tutulmalar işçinin razılığı ilə və belə razılıq olmadan tutulma kimi iki yerə ayrılır. Məhkəmə qərarına əsasən yuxarıdakı nümunə üzrə qeyd etdiyimiz tutulmalar işçinin razılığı alınmadan, hətta müəssisə rəhbərinin qərarı olmadan edilə bilər.