Blog Full - Muhasibat.Az

Oxunma sayı: 148. 643

24 Yan 2023

Uşaqların əmək hüquqlarının tənzimlənməsi, onlara verilən güzəştlər

by | posted in: Xəbər | 0

Azərbaycan qanunvericiliyində uşaqların əmək hüquqları təsbit olunub. Əmək münasibətlərində uşaqlara verilən güzəştlərlə bağlı sualları əmək qanunvericiliyi üzrə ekspert Nüsrət Xəlilov cavablandırıb:

– Nüsrət müəllim, ölkəmizdə vətəndaşların əmək hüquqları hansı yaşdan yaranır və necə tənzimlənir?

Əmək Məcəlləsinin 46-cı maddəsinin 4-cü bəndinə əsasən, əmək müqaviləsi 15 yaşına çatmış fiziki şəxslərlə bağlanıla bilər. 15 yaşına çatmamış şəxslərlə bağlanılan əmək müqaviləsi etibarsız sayılır. 15 yaşına çatmamış şəxsləri işə götürən, uşaqları onların həyatına, sağlamlığına və ya mənəviyyatına təhlükə törədə bilən fəaliyyətə cəlb edən işəgötürən qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada müvafiq məsuliyyətə cəlb edilir. Belə müqaviləni bağlayan işəgötürən İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 192-ci maddəsinin 8-ci bəndinə uyğun olaraq inzibati məsuliyyətə cəlb edilir. Həmin maddəyə əsasən, işəgötürən tərəfindən 15 yaşına çatmamış şəxsin işə cəlb edilməsinə görə vəzifəli şəxslərə 1.000 manatdan 1.500 manatadək məbləğdə, hüquqi şəxslərə 3.000 manatdan 5.000 manatadək məbləğdə cərimə nəzərdə tutulub. Mülki Məcəlləyə görə 7 yaşından 18 yaşınadək olan yetkinlik yaşına çatmayanların məhdud fəaliyyət qabiliyyəti vardır və onlar 18 yaşına çatdıqdan sonra tam fəaliyyət qabiliyyəti olan şəxslər hesab edilirlər. Ona görə də Əmək Məcəlləsində yaşı 18-dən aşağı olan şəxslərin əmək hüququ ilə bağlı müəyyən imtiyazlar nəzərdə tutulub.

Əmək Məcəlləsində yaşı 18-dən aşağı olan şəxslərin əmək hüququ ilə bağlı müəyyən imtiyazlar nəzərdə tutulub

– 18 yaşına çatmamış uşaqlar valideynlərin icazəsi ilə işə cəlb olunarkən onlara əmək münasibətlərində hansı güzəştlər verilir?

Qeyd etdiyiniz kimi, 15 yaşından 18 yaşınadək olan şəxslərlə əmək müqaviləsi bağlanarkən onların valideynlərindən və ya övladlığa götürənlərdən (qəyyumlarından) birinin və yaxud qanunla onları əvəz edən şəxslərin yazılı razılığı alınmalıdır. Yaşı 18-dən aşağı olan şəxslərin əmək hüquqları ilə bağlı Əmək Məcəlləsində nəzərdə tutulan güzəşt və imtiyazları belə sıralamaq olar:

yaşı 18-dən az olan şəxslərlə əmək müqaviləsi bağlanarkən sınaq müddəti müəyyən edilmir;
yaşı 18-dən az olan işçilərin əvəzçilik qaydasında əlavə iş yerində çalışmalarına yalnız onların həm əsas, həm də əlavə iş yerində gündəlik iş vaxtının cəmi Əmək Məcəlləsinin 91-ci maddəsində onlar üçün nəzərdə tutulmuş qısaldılmış iş vaxtından çox olmadıqda, yol verilə bilər;
yaşı 18-dən az olan işçilər attestasiyadan keçirilmir;
yaşı 18-dən az olan şəxslər işə yalnız tibbi müayinə keçirildikdən sonra qəbul edilirlər və onlar 18 yaşına çatanadək hər il işəgötürənin vəsaiti hesabına hökmən tibbi müayinədən keçirilməlidirlər;
yaşı 18-dən az olan və işəmuzd işlərdə çalışan işçilərin əməyi yaşlı işçilər üçün müəyyən edilmiş işəmuzd qiymətlər üzrə ödənilir, Əmək Məcəlləsinin 91-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş qısaldılmış iş vaxtı ilə yaşlı işçilərin gündəlik iş vaxtı arasındakı müddət fərqi üçün onlara tarif dərəcəsi üzrə əlavə haqq verilir;
yaşı 18-dən az olan işçiləri gecə vaxtı işlərə, iş vaxtından artıq işlərə, istirahət, iş günü hesab edilməyən bayram və digər günlərdə işə cəlb edilməsi, habelə onların ezamiyyətə göndərilməsi qadağandır. Axşam saat 20-dən səhər saat 7-dək olan müddət yaşı 18-dən az olan işçilər üçün gecə vaxtı hesab edilir;
peşəkarlıq səviyyəsinin, ixtisasının (peşəsinin) kifayət dərəcədə olmadığı üçün tutduğu vəzifəyə uyğun gəlmədiyinə görə Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin «c» bəndinə əsasən yaşı 18-dən az olan işçinin əmək müqaviləsi ləğv edilə bilməz.

Bunlardan əlavə, yaşı 18-dən az olan işçilərlə əmək müqaviləsi bağlayarkən onların əmək və peşə vərdişlərinin artırılması üçün işəgötürən tərəfindən təmin edilməli olan əlavə şərtlər, öhdəliklər nəzərdə tutulmalıdır. Azyaşlı olduğuna və ya əmək vərdişlərinin, yaxud peşəkarlıq səviyyəsinin aşağı olmasına görə işə qəbul olunmasından imtina edilə bilməz.

Yaşı 18-dən az olan işçilərlə əmək müqaviləsi bağlayarkən onların əmək və peşə vərdişlərinin artırılması üçün işəgötürən tərəfindən təmin edilməli olan əlavə şərtlər, öhdəliklər nəzərdə tutulmalıdır

– 18 yaşdan aşağı olan şəxslərin əməyinin tətbiqi qadağan olunan sahələr hansılardır?

– Yaşı 18-dən az olan şəxslərin əmək şəraiti ağır, zərərli olan iş yerlərində, habelə yeraltı tunellərdə, şaxtalarda və digər yeraltı işlərdə, əxlaqi kamilliyinə mənfi təsir göstərən gecə klublarında, barlarda, alkoqollu və energetik içkilərin, tütün məmulatlarının dövriyyəsi ilə bağlı olan işlərdə işləməsi qadağan edilir. Bu siyahıya toksik preparatların istehsalı, daşınması, satışı və saxlanılması işlərində, narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və onların prekursorlarının dövriyyəsi ilə bağlı olan və həyatına, sağlamlığına və ya mənəviyyatına təhlükə törədə bilən digər iş yerləri də aiddir. Eləcə də icbari ümumi orta təhsil haqqında qanunvericiliyin şamil edildiyi yaşı 18-dən az olan şəxslərin bu təhsilini tam həcmdə almaq imkanından məhrum edə bilən işlərə götürülməsi qadağandır.

Yaşı 18-dən az olan işçilərin əməyinin tətbiqi qadağan olunan əmək şəraiti zərərli və ağır olan istehsalatların, peşələrin, habelə yeraltı işlərin siyahısı Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 24 mart 2000-ci il tarixli 58 nömrəi qərarı ilə müəyyən edilib. Əmək Məcəlləsinə əsasən, yaşı 18-dən az olan işçilərin qanunla müəyyən edilmiş normalardan artıq ağır əşyaların qaldırılması və bir yerdən başqa yerə daşınması işlərinə cəlb edilməsi qadağandır.

Yaşı 18-dən az olan şəxslərin əmək şəraiti ağır, zərərli olan iş yerlərində, habelə yeraltı tunellərdə, şaxtalarda və digər yeraltı işlərdə, əxlaqi kamilliyinə mənfi təsir göstərən gecə klublarında, barlarda, alkoqollu və energetik içkilərin, tütün məmulatlarının dövriyyəsi ilə bağlı olan işlərdə işləməsi qadağan edilir

– 16 yaşından 18 yaşadək olan işçilərin əmək funksiyasına hansı normalar həddində ümumi çəkisi olan ağır əşyaların əl ilə qaldırılması və daşınması işlərinin görülməsi (xidmətlərin göstərilməsi) daxil edilə bilər?

Bununla bağlı qanunvericilikdə aşağıda göstərilən hədlər müəyyənləşdirilib:

kişilərin başqa işləri görməklə yanaşı, eyni zamanda ümumi çəkisi 15 kiloqramdan çox olmayan əşyaların əl ilə qaldırılaraq başqa yerə daşınması, habelə ümumi çəkisi 10 kiloqramdan çox olmayan əşyanın bir metr yarımdan artıq hündürlüyə qaldırılması;
qadınların başqa işləri görməklə yanaşı, eyni zamanda ümumi çəkisi 10 kiloqramdan çox olmayan əşyaların əl ilə qaldırılaraq başqa yerə daşınması, habelə ümumi çəkisi 5 kiloqramdan çox olmayan əşyanın bir metr yarımdan artıq hündürlüyə qaldırılması;
bütün iş günü (iş növbəsi) ərzində müntəzəm olaraq ümumi çəkisi 10 kiloqramdan çox olmayan əşyanın əl ilə qaldırılıb başqa yerə daşınması;
15 kiloqramdan artıq gücün sərf edilməsi tələb olunan yüklənmiş təkərli araba və ya hərəkət edən digər vasitələrlə əşyaların daşınması.

Yaşı 16-dan az olan qızların bütün iş günü ərzində müntəzəm olaraq yükqaldırma və daşınma işlərinə cəlb edilməsi qadağandır.

24 Yan 2023

Vergitutma məqsədləri üçün gəlirlərin və xərclərin uçotunun aparılması qaydalarında bəzi dəyişikliklər edilib

by | posted in: Xəbər | 0

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “İctimai iaşə fəaliyyəti sahəsində vergitutma məqsədləri üçün gəlirlərin və xərclərin uçotunun aparılması Qaydası”nın və “Pərakəndə ticarət fəaliyyəti sahəsində vergitutma məqsədləri üçün gəlirlərin və xərclərin uçotunun aparılması Qaydası”nın təsdiq edilməsi haqqında” 2017-ci il 19 aprel tarixli 1341 nömrəli, “Topdansatış ticarət fəaliyyəti sahəsində vergitutma məqsədləri üçün gəlirlərin və xərclərin uçotunun aparılması Qaydası”nın və “İstehsal fəaliyyəti sahəsində vergitutma məqsədləri üçün gəlirlərin və xərclərin uçotunun aparılması Qaydası”nın təsdiq edilməsi haqqında” 2017-ci il 16 iyun tarixli 1460 nömrəli, “Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyinin fəaliyyətinin təmin edilməsi və “Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi haqqında Əsasnamə”nin təsdiqi və “Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyinin fəaliyyətinin təmin edilməsi və “Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2006-cı il 28 dekabr tarixli 504 nömrəli Fərmanında dəyişikliklər edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2014-cü il 20 fevral tarixli 111 nömrəli Fərmanında dəyişiklik edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2019-cu il 30 dekabr tarixli 911 nömrəli Fərmanında dəyişiklik edilməsi barədə” 2020-ci il 12 may tarixli 1017 nömrəli fərmanlarında və “Azərbaycan Respublikasında turizmin inkişafı ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” 2016-cı il 1 sentyabr tarixli 2295 nömrəli Sərəncamında dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 32-ci bəndini rəhbər tutaraq, “Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsində dəyişiklik edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının 2021-ci il 3 dekabr tarixli 406-VIQD nömrəli Qanununun icrası ilə əlaqədar qərara alıram:

1. “İctimai iaşə fəaliyyəti sahəsində vergitutma məqsədləri üçün gəlirlərin və xərclərin uçotunun aparılması Qaydası”nın və “Pərakəndə ticarət fəaliyyəti sahəsində vergitutma məqsədləri üçün gəlirlərin və xərclərin uçotunun aparılması Qaydası”nın təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2017-ci il 19 aprel tarixli 1341 nömrəli Fərmanında (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2017, № 4, maddə 555; 2019, № 12, maddə 1945; 2022, № 8, maddə 855) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:

1.1. həmin Fərmanla təsdiq edilmiş “İctimai iaşə fəaliyyəti sahəsində vergitutma məqsədləri üçün gəlirlərin və xərclərin uçotunun aparılması Qaydası” üzrə:

1.1.1. 3.4-cü bəndin üçüncü cümləsinə “əmtəə-nəqliyyat” sözlərindən əvvəl “elektron” sözü əlavə edilsin;

1.1.2. 3.6-cı bənddə “vasitəsinə” sözü “vasitəsi üçün” sözləri ilə, “verilir” sözü “tərtib edilir” sözləri ilə əvəz olunsun və həmin bəndə “avtonəqliyyatı üçün” sözlərindən sonra “elektron” sözü əlavə edilsin;

1.1.3. 7-ci hissə aşağıdakı redaksiyada verilsin:

“7. Yekun müddəalar

7.1. “Malların təhvil-qəbul aktı”, “Malların alış aktı”, “Malların təsərrüfatdaxili yerdəyişməsi qaimə-fakturası”, “Malların qaytarılması aktı”, “Alış sifarişi”, “Malların anbardan mətbəxə buraxılışı qaimə-fakturası”, “Malların mətbəxdən anbara qaytarılmasi aktı”, “İtmiş, əskik gəlmiş, xarab və ya zay olmuş və oğurlanmış mallar barədə akt”, “Fövqəladə hallarda malların itməsi, əskik gəlməsi və xarab və ya zay olması barədə akt” və “Satışın nəticələrinə görə malların (məhsulların) silinməsi barədə akt” Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin təsdiq etdiyi formada vergi ödəyicisi tərəfindən kağız və ya elektron daşıyıcıda hazırlanaraq tətbiq edilir.

7.2. “Malların alınması üçün vəkalətnamə” ciddi hesabat blankıdır, onun forma və rekvizitlərini Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi təsdiq edir.

7.3. “Elektron qaimə-fakturanın forması, tətbiqi, uçotu və istifadəsi qaydaları”, “Elektron əmtəə-nəqliyyat qaiməsinin və yük avtonəqliyyatı üçün elektron yol vərəqinin forması, tətbiqi, uçotu və istifadəsi qaydası” və “Elektron alış aktının forması, tətbiqi, uçotu və istifadəsi qaydası” Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti tərəfindən təsdiq edilir.”;

1.2. həmin Fərmanla təsdiq edilmiş “Pərakəndə ticarət fəaliyyəti sahəsində vergitutma məqsədləri üçün gəlirlərin və xərclərin uçotunun aparılması Qaydası” üzrə:

1.2.1. 1.3.1-ci yarımbənd aşağıdakı redaksiyada verilsin:

“1.3.1. pərakəndə satış – malların alıcıya satışının (təqdim edilməsinin) son istehlak məqsədilə və yalnız Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsində müəyyən edilmiş qaydada qəbz və ya nəzarət-kassa aparatının çeki təqdim edilməklə həyata keçirilməsi üzrə ticarət fəaliyyəti;”;

1.2.2. 3.4-cü bəndin üçüncü cümləsinə “əmtəə-nəqliyyat” sözlərindən əvvəl “elektron” sözü əlavə edilsin;

1.2.3. 3.6-cı bənddə “vasitəsinə” sözü “vasitəsi üçün” sözləri ilə, “verilir” sözü “tərtib edilir” sözləri ilə əvəz olunsun və “avtonəqliyyatı üçün” sözlərindən sonra “elektron” sözü əlavə edilsin;

1.2.4. 7-ci hissə aşağıdakı redaksiyada verilsin:

“7. Yekun müddəalar

7.1. “Malların təhvil-qəbul aktı”, “Malların alış aktı”, “Malların təsərrüfatdaxili yerdəyişməsi qaimə-fakturası”, “Malların qaytarılması aktı”, “İtmiş, əskik gəlmiş, xarab və ya zay olmuş və oğurlanmış mallar barədə akt” və “Fövqəladə hallarda malların itməsi, əskik gəlməsi və xarab və ya zay olması barədə akt” Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin təsdiq etdiyi formada vergi ödəyicisi tərəfindən kağız və ya elektron daşıyıcıda hazırlanaraq tətbiq edilir.

7.2. “Malların alınması üçün vəkalətnamə” ciddi hesabat blankıdır, onun forma və rekvizitlərini Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi təsdiq edir.

2. “Topdansatış ticarət fəaliyyəti sahəsində vergitutma məqsədləri üçün gəlirlərin və xərclərin uçotunun aparılması Qaydası”nın və “İstehsal fəaliyyəti sahəsində vergitutma məqsədləri üçün gəlirlərin və xərclərin uçotunun aparılması Qaydası”nın təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2017-ci il 16 iyun tarixli 1460 nömrəli Fərmanında (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2017, № 6, maddə 1076; 2019, № 12, maddə 1945; 2022, № 8, maddə 855) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin:

2.1. həmin Fərmanla təsdiq edilmiş “Topdansatış ticarət fəaliyyəti sahəsində vergitutma məqsədləri üçün gəlirlərin və xərclərin uçotunun aparılması Qaydası” üzrə:

2.1.1. 3.4-cü bəndin üçüncü cümləsinə “əmtəə-nəqliyyat” sözlərindən əvvəl “elektron” sözü əlavə edilsin;

2.1.2. 3.6-cı bənddə “vasitəsinə” sözü “vasitəsi üçün” sözləri ilə, “verilir” sözü “tərtib edilir” sözləri ilə əvəz olunsun və həmin bəndə “avtonəqliyyatı üçün” sözlərindən sonra “elektron” sözü əlavə edilsin;

2.1.3. 7-ci hissə aşağıdakı redaksiyada verilsin:

“7. Yekun müddəalar

7.2. “Malların alınması üçün vəkalətnamə” ciddi hesabat blankıdır, onun forma və rekvizitlərini Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi təsdiq edir.

2.2. həmin Fərmanla təsdiq edilmiş “İstehsal fəaliyyəti sahəsində vergitutma məqsədləri üçün gəlirlərin və xərclərin uçotunun aparılması Qaydası” üzrə:

2.2.1. 3.4-cü bəndin üçüncü cümləsinə “əmtəə-nəqliyyat” sözlərindən əvvəl “elektron” sözü əlavə edilsin;

2.2.2. 4.5-ci bənddə “vasitəsinə” sözü “vasitəsi üçün” sözləri ilə, “verilir” sözü “tərtib edilir” sözləri ilə əvəz olunsun və həmin bəndə “avtonəqliyyatı üçün” sözlərindən sonra “elektron” sözü əlavə edilsin;

2.2.3. 9-cu hissə aşağıdakı redaksiyada verilsin:

“9. Yekun müddəalar

9.1. “İstehsal ehtiyatlarının təhvil-qəbul aktı”, “İstehsal ehtiyatlarının alış aktı”, “İstehsal ehtiyatlarının təsərrüfatdaxili yerdəyişməsi qaimə-fakturası”, “Malların (hazır məhsulların) təsərrüfatdaxili yerdəyişməsi qaimə-fakturası”, “Alış sifarişi”, “Hazır məhsulların təhvil-qəbul aktı”, “İstehsal ehtiyatlarının buraxılışı tələbnaməsi”, “İstehsal ehtiyatlarının istehsala buraxılışı qaimə-fakturası”, “Köməkçi istehsal məhsullarının əsas istehsala buraxılışı qaimə-fakturası”, “Zay məhsullara dair akt”, “Zay məhsulların təhvil-qəbul aktı”, “İtmiş, əskik gəlmiş, xarab və ya zay olmuş və oğurlanmış mallar barədə akt”, “Hazır məhsulların təsərrüfatdaxili yerdəyişməsi qaimə-fakturası” və “Fövqəladə hallarda malların itməsi, əskik gəlməsi və xarab və ya zay olması barədə akt” Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin təsdiq etdiyi formada vergi ödəyicisi tərəfindən kağız və ya elektron daşıyıcıda hazırlanaraq tətbiq edilir.

9.2. “Malların alınması üçün vəkalətnamə” ciddi hesabat blankıdır, onun forma və rekvizitlərini Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi təsdiq edir.

9.3. “Elektron qaimə-fakturanın forması, tətbiqi, uçotu və istifadəsi qaydaları”, “Elektron əmtəə-nəqliyyat qaiməsinin və yük avtonəqliyyatı üçün elektron yol vərəqinin forması, tətbiqi, uçotu və istifadəsi qaydası” və “Elektron alış aktının forması, tətbiqi, uçotu və istifadəsi qaydası” Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti tərəfindən təsdiq edilir.”.

3. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2020-ci il 12 may tarixli 1017 nömrəli Fərmanı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2020, № 5, maddə 542, № 7, maddə 862, № 9, maddə 1151; 2021, № 12, maddə 1398; 2022, № 9, maddə 1037) ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin Əsasnaməsi”nin 4.0.15-ci yarımbəndindən “səyyar” sözü çıxarılsın, həmin yarımbənddə “göstəriciləri” sözü “göstərici” sözü ilə əvəz olunsun və “təmin etmək” sözlərindən sonra “və aşkar edilmiş vergidən yayınma sxemlərini dərc etmək” sözləri əlavə edilsin.

4. “Azərbaycan Respublikasında turizmin inkişafı ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2016-cı il 1 sentyabr tarixli 2295 nömrəli Sərəncamının (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2016, № 9, maddə 1492; 2017, № 4, maddə 603; 2018, № 9, maddə 1840, № 12 (II kitab), maddə 2698; 2021, № 1, maddə 79; 2022, № 5, maddə 538) 3.3-cü və 4.1-ci bəndləri ləğv edilsin.

İlham Əliyev

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Bakı şəhəri, 23 yanvar 2023-cü il.

Mənbə: president.az

24 Yan 2023

Vergi Məcəlləsi: 57 və 58-ci maddələrin şərhi

by | posted in: Vergi, Xəbər | 0

Maliyyə sanksiyası nədir?

Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsi ölkədə vergi sistemini, vergitutmanın əsaslarını, ödəyicilərlə vergi orqanları arasındakı münasibətləri, vergi nəzarətini və sair belə məsələləri tənzimləyir. Vergi qanunvericiliyi üzrə pozuntulara görə məsuliyyət də bu sıradandır. Bu Məcəllənin Ümumi hissəsində (V fəsil) şərh olunub. VM-in bir neçə maddəsində vergi qanunvericiliyinin pozulması hallarına görə maliyyə sanksiyaları nəzərdə tutulub. 57.1 və 58.1-1 maddələri də belə hallardandır. Bu maddələr arasında əsas fərq nədir? Nə üçün kameral vergi yoxlamasında hesablanmış əlavə məbləğ istisna təşkil edir?

Bu suallara cavab verməzdən öncə qısaca “maliyyə sanksiyası” anlayışına nəzərə salaq.

Maliyyə sanksiyaları fiziki yaxud hüquqi şəxslərin fəaliyyətini məhdudlaşdırmaq, onlara təzyiq və təsir göstərmək məqsədilə tətbiq edilən tədbirlərdir. Maliyyə-hüquq normaları maliyyə hüququnun əsas elementləridir. Sanksiyalar maliyyə – hüquq normaları pozuntularının nəticələridir.

Dövlət orqanları, məsələn:

Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı;
Dövlət Vergi Xidmətinin qrumları
gömrük orqanları maliyyə sanksiyaları tətbiq edə bilərlər.

Maliyyə sanksiyalarının məbləği sahə qanunvericiliyinin normativ aktlarının xüsusi hüquqi maddələri ilə nəzərdə tutulur (məsələn, Vergi Məcəlləsi).

Hesablamanın müxtəlif üsullarına baxmayaraq, bütün maliyyə sanksiyaları ümumi hüquqi təbiətə və xarakterik xüsusiyyətə malikdir ki, bu da fiziki yaxud hüquqi şəxsdən dövlətə pul vəsaitlərinin məcburi ötürülməsi nəticəsində mülkiyyətçinin dəyişdirilməsidir.

İndi isə gəlin məqalənin əvvəlində qoyulan suala qayıdaq.

Vergi Məcəlləsinin 57.1 və 58.1-1 maddələri arasında əsas fərq nədir?

Vergilər Nazirliyi sualın cavabı olaraq aşağıdakıları bildirib (mənbə,vergi az):

Vergi Məcəlləsinin 57-ci maddəsi hesabatın və digər məlumatın təqdim edilməsi ilə bağlı hüquqpozmalara görə maliyyə sanksiyalarını, 58-ci maddə isə vergilərin azaldılmasına və digər vergi hüquqpozmalarına görə maliyyə sanksiyalarını müəyyən edir. Məcəllənin 57.1-ci maddəsi vergi hesabatını, o cümlədən müvafiq arayışı əsas olmadan müəyyən edilən müddətdə təqdim etməyən vergi ödəyicisinə 40 manat sanksiyanı əks etdirir. 58.1-ci maddəyə görə isə vergi ödəyicisinin hesabatda göstərilən məbləği verginin hesabatda göstərilməli olan məbləğinə nisbətən azaldılmışdırsa, habelə büdcəyə çatası vergi məbləği hesabat təqdim etməməklə yayındırılmışdırsa, vergi ödəyicisinə azaldılmış və ya yayındırılmış vergi məbləğinin (kameral vergi yoxlaması nəticəsində hesablanmış əlavə vergi məbləği istisna olmaqla) 50 faizi miqdarında maliyyə sanksiyası tətbiq edilir.

Məlumat üçün bildiririk ki, kameral vergi yoxlaması zamanı yayınma aşkar edildikdə maliyyə sanksiyası tətbiq olunmur. Yalnız azaldılmış vergi məbləği vergi orqanı tərəfindən bərpa olunur və müvafiq qaydada faizlər hesablanır.

Qeyd edək ki, V fəsildə maliyyə sanksiyalarının tərkibi genişdir. Vergi Məcəlləsində 2023-cü ildə bu istiqamətdə müəyyən dəyişikliklər edilib. Dəyişikliklərin çox hissəsi artıq qüvvəyə minib, bəziləri isə 2023-cü ilin 01 oktyabrından qüvvəyə minəcək.

23 Yan 2023

Vergi Məcəlləsinə dəyişikliklər 2023: hansı yeniliklər var?

by | posted in: Xəbər | 0

Dəyişikliklərin əsas istiqamətləri

Milli Məclis tərəfində qəbul edilmiş Vergi Məcəlləsinə dəyişikliklər 2023-cü ilin yanvarın 1-dən tətbiq edilməyə başlanıb. Dəyişiklikləri 5 istiqamətdə qruplaşdırmaq olar. Onlar hansılardır?

Ölkədə investisiya mühitinin təşviqi: belə təşviq tədbirləri yerli istehsalı da əhatə edir;
Ölkədə ləğv prosesində olan banklar var, ikinci istiqamət onların sabit vergi xərclərinin optimallasdırmağa yönəlib;
Vergi inzibatçılığında bəzi məsələlərin tənzimlənməsi və təkmilləşdirilməsi;
Sosial xarakterli güzəştlərlə əhalinin vergi və maliyyə yükünün azaldılması;
Azərbaycanın beynəlxalq reytinqinin yüksəldilməsinə yönəlmiş dəyişiklikləri.

İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə tətbiq ediləcək vergi azadolmaları

Birinci qrupa daxil olan dəyişikliklərin bir qismi “İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə iqtisadi inkişafın sürətlənməsinə dair” Prezident fərmanı ilə qarşıya qoyulan tapşırıqların icrasına yönəlib. Vergi Məcəlləsinə dəyişikliklər 2023-cü ildə və sonrakı illərdə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılacaq quruculuq işlərinə öz müsbət təsirini göstərəcək. Belə ki, dəyişikliklərdə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə fəaliyyət göstərəcək həmin ərazinin rezidentlərinə 2023-cü il yanvarın 1-dən 10 il müddətinə mənfəət və gəlir, əmlak və torpaq vergiləri, eyni zamanda sadələşdirilmiş vergi üzrə azadolmalar müəyyən edilib. Həmçinin, həmin ərazidə istehsal fəaliyyəti ilə məşğul olan ƏDV ödəyiciləri üçün də bir sıra vergi azadolmaları tətbiq edilir. Belə fəaliyyət sahələri müvafiq siyahı ilə təsbit olunur.

Yerli istehsalın təşviqi

Aqrar sahənin inkişafının sürətlənməsi əsas prioritet kim müəyyən edilib. Müəyyən edilmiş tədbirlər, vergi və vergitutma güzəştləri idxal mallarının yerli istehsal malları ilə əvəzlənməsinə yönəlib. Həmin məhsulların əhatə dairəsi, onların maya dəyərinin aşağı salınması istiqamətində işlər, maya dəyərinə daxil olan xərc maddələrinin optimallaşdırılması, aqrar sahədə qiymət əlçatanlığını təmin edilməsi qarşıda duran əsas məsələlərdir, aqrar emal müəssisələrinə vergi təşviqləri də buna yönəlib.

Vergi Məcəlləsinə dəyişikliklər 2023-cü ildən etibarən investisiya mühitinin yaxşılaşdırılması məqsədi ilə tətbiq edilən bu tədbirlərlə yanaşı, həm də istehsal sahələri qurmaq üçün idxal olunacaq əsas vəsaitlərin ƏDV-dən azad olunmasın da nəzərdə tutulub. Həmin əsas vəsaitlərin siyahısı Nazirlər Kabineti tərəfindən təsdiq edilir.

Sosial xarakterli vergi güzəştləri

Vergi Məcəlləsinə dəyişikliklər 2023-cü ildən vergi ödəyicilərinin bir sıra kateqoriyaları üçün güzəştlər nəzərdə tutub. Məsələn:

şəhid övladları, onların valideynləri və həyat yoldaşlarının aylıq gəlirinin 800 manatadək hissəsi gəlir vergisindən azad edilr.
1990-cı il 20 Yanvar hadisələri zamanı SSRİ qoşunlarının müdaxiləsi nəticəsində şəhid olan şəxslərin valideynləri və həyat yoldaşları ilə yanaşı artıq onların övladlarına da 100 manatlıq vergi güzəşti tətbiq edilir.

Digər güzəşt 2019-cu ildən tətbiq edilən “ƏDV geri al” layihəsi ilə bağlıdır. Tətbiq edilən yenilik geri qaytarılan ƏDV faizləri ilə bağlıdır. Belə ki, nağdsız ödənişlər üzrə ƏDV-nin istehlakçıya qaytarılan 15%-lik hissə 17,5%-ə qaldırılıb, nağd əməliyyatlar üzrə isə 10%-lik ƏDV hissə 5%-ə endirilib.

Bir daha qeyd edək ki, Vergi Məcəlləsinə dəyişikliklər 2023-cü ilin 1 yanvardan qüvvəyə minib. Əgər siz, hələ də dəyişikliklərin məzği ilə tam tanış olmaməsənəzsa, narahat olmayan, onlarla “Azərbaycan Mühasiblər Məktəbinin” təşkil etdiyi vebinarda, vergi eksperti Azər Qəmbərovun təqdimatında ətraflı tanış ola bilərsiniz.