Blog Full

2022-ci ildə Rusiya vətəndaşlarını dörd yeni vergi gözləyir. Xüsusilə, söhbət əmanətlər üzrə gəlirlərə vergi yığımlarından gedir.

2022-ci il yanvarın 1-dən etibarən ruslar Vergi məcəlləsinə edilən dəyişikliklərlə əlaqədar dörd yeni vergi ödəməli olacaqlar. Bu haqda “Konsultant Plyus” saytında məlumat verilib.

Əsasən, söhbət aşağıdakı vergilərdən gedir:

Vətəndaşların əmanətləri üzrə faiz qismində alınan fərdi gəlir vergisi. Bankda rublla əmanətləri olan rusiyalılar, ilin əvvəlində Mərkəzi bankın əsas dərəcəsini (4,25%) ötmüş əmanətlərin artımından 13 faiz gəlir vergisi ödəməli olacaqlar. Məsələn, əgər hər hansı bir şəxs il ərzində banka yerləşdirdiyi əmanətə görə 9 faiz gəlir əldə edibsə, Mərkəzi bankın dərəcəsi və depozit üzrə gəlirin dərəcəsi arasında 4,75 faiz fərq ortaya çıxır. Nəticə etibarilə, əmanət üzrə 9 faizlik gəlirdən 4,75 faiz çıxılmalıdır və yerdə qalan məbləğdən 13 faizlik gəlir vergisi tutulmalıdır.

Xarici valyutada olan əmanətlər üzrə gəlirdən tutulan vergi. Burada da hesablamalar əvvəlki halda olduğu kimi eyni prinsipə əsasən aparılır. Əsas odur ki, faizlərin ödənilməsi zamanı valyutanı Mərkəzi bankın məzənnəsi ilə Rusiya rubluna çevirəsən.

Pensiyaçıların əmanətlərinə görə dividendlər üzrə vergi. Ahıl vətəndaşlar da öz əmanətləri üzrə gəlir vergisi ödəməli olacaqlar. Bu il Dövlət Duması pensiyaçıları bu vergidən azad edə biləcək qanun layihəsini qəbul etməyib.

Bundan əlavə, vətəndaşlar miras qismində əldə olunmayan bank əmanəti və ya depozitindən də vergi ödəməli olacaqlar.

Prezident İlham Əliyev Vergi Məcəlləsinə təklif edilən dəyişiklikləri təsdiqləyib.

Dəyişikliyə əsasən, İcbari Tibbi Sığorta Fondunun vəsaiti hesabına tibbi xidmətlərin göstərilməsi 2020-ci il yanvarın 1-dən 2 il müddətinə ƏDV-dən azaddır.

Bəzi hallarda növbəli iş remində və ya ümumi halda bayram günlərində işləyən işçilər gündəlik müəyyənləşdirilmiş 8 saatdan çox işləyirlər. Bu zaman əməkhaqqının ödənilməsi ilə bağlı bəzi suallar ortaya çıxır. Mövzunu sərbəst auditor Altay Cəfərov misal vasitəsilə şərh edir.

Misal: Növbəli iş rejmində fəaliyyət göstərməyən “AA” MMC-nin bir işçisi 1 və 2 yanvar tarixlərində işləmişdir. Beşgünlük iş rejimində çalışan bu işçinin aylıq əməkhaqqısı 858 manatdır. İşçi 1 yanvar tarixində 6 saat, 2 yanvar tarixində isə 10 saat işləmişdir. Burada iki sual meydana çıxır:

– işçiyə günəvəzi veriləcəkdirsə, onun aylıq əməkhaqqısı nə qədər olacaqdır?

– işçiyə günəvəzi verilməyəcəkdirsə, onun aylıq əməkhaqqısı nə qədər olacaqdır?

Əmək Məcəlləsinin 164-cü maddəsinə əsasən, bayram günlərində işləmiş işçiyə gündəlik əməkhaqqının ən azı iki misli məbləğində ödəniş olmalıdır. Amma işçi işlədiyi bayram günlərinin əvəzinə istirahət günü kimi istifadə etmək istəyirsə, bu zaman ona ikiqat əməkhaqqı ödənilmir və o, normal aylıq əməkhaqqı alır.

Misaldan aydın olur ki, yanvarın 1-də işçi 6 saat işləmişdir ki, bu da normal gündəlik 8 saat iş vaxtından azdır. Yanvarın 2-də isə o, normal iş vaxtından çox – 10 saat işləmişdir. İlk baxışda belə görünə bilər ki, yanvarın 2-də işlənmiş əlavə 2 saat, iş vaxtından artıq işləməkdir (overtaymdır). Buradan da belə çıxır ki, işçiyə bayram günündə işlədiyinə görə əməkhaqqının 2 misli, eləcə də overtaym işlədiyinə görə əlavə olaraq daha 2 misli (nəticə olaraq 4 misli) məbləğində əməkhaqqı ödənilməlidir.

Lakin Əmək Məcəlləsinin 99-cu maddəsinə əsasən, işçinin iş vaxtından artıq işləməsi üçün müəyyən olunmuş iş günləri olmalıdır. Bundan əlavə, müəyyən olunmuş iş günlərində də iş vaxtları müəyyənləşdirilməlidir. Həmin iş saatlarından sonra işçi işləyərsə, artıq bu, overtaym sayılır.

İşəgötürən və işçi arasında münasibətlər əmək müqaviləsi ilə tənzimlənir və əmək müqaviləsində işçinin iş günləri və iş saatları müəyyənləşdirilir. Belə olan halda işçi ancaq iş günlərində müəyyənləşdirilmiş iş saatlarından artıq işlədikdə bu, overtaym kimi qəbul olunur.

Bizim misalımızda normal həftəlik iş günləri 1-ci gündən 5-ci günə kimi, gündəlik iş saatları isə 8 saat müəyyənləşdirilmişdir. İstirahət və bayram günləri iş günləri sayılmadığından həmin günlərdə 8 saatdan çox işləyən işçinin işlədiyi saatlar overtaym sayılmır.

Beləliklə, işçinin yanvar ayı üçün əməkhaqqı aşağıdakı kimi olacaqdır:

Nəzərə alaq ki, yanvar ayında 143 saat iş norması vardır, onda bir saatlıq əməkhaqqı 858/143 saat = 6 manatdır. Yanvarın 1-də və 2-də işlənilmiş (6 saat+10 saat) = 16 saatın əməkhaqqısı 16×6 manatx2 misli = 192 manat olacaqdır.

Deməli, həmin işçinin yanvar ayı üçün əməkhaqqısı (852 + 192) = 1044 manat olacaqdır.

Mənbə: vergiler.az

Bax:

• ƏDV-nin hesablanmasında yaranan problemlər və həlli yolları

• ƏDV depozit hesabı üzrə sərəncam necə tətbiq edilir?

Təbii inhisarçılığın tənzimlənməsi (II hissə)

I hissəyə nəzər yetirin

Təbii inhisarların qiymətlərinin tənzimlənməsinin xüsusi orqanları xərclərin qiymətləndirilməsi əsasında onun rentabelliyini tənzimləyir, yəni, inhisarçılığın xərcləri şişirtməyə birbaşa marağı var. Təbii inhisarların effektiv tənzimlənməsi onların xərclərinə daim nəzarət edilməsini tələb edir.

Bəzi təbii inhisarların fəaliyyətində daha bir cəhət də vardır. Bir çox məhsul növlərini mühafizə etmək və qoruyub saxlamaq mümkün deyil və onların istehsalı prosesində dərhal istehlak edilməlidir (məsələn, elektrik enerjisi, rabitə və s.). Bu vaxt həmin məhsullara tələbat zaman baxımından əhəmiyyətli dərəcədə dəyişir və ya başqa sözlə, müəyyən dövrlərdə maksimal, pik tələbat mövcuddur. Müəssisələr öz növbəsində başqa vaxtlarda istifadə olunmayan istehsal güclərinin saxlanması bahasına bu tələbatı ödəməyə hazır olmalıdırlar.

Belə bir vəziyyətdə qiymətləndirmə siyasəti nə olmalıdır? Burada, bir qayda olaraq, “mişarvari” qiymət metodu tətbiq olunur: pik yüklənmələr dövründə yüksək qiymətlər və digər vaxtlarda aşağı qiymətlər. Bu, xidmətlərdən pik hesab olunmayan dövrlərdə istehlak etməyə təşviq edir.

Təbii inhisar fəaliyyətini tənzimləmək üçün başqa bir yol da var: rəqabətin yaradılması, bazar içərisində rəqabətin miqyasından, qənaətin olması səbəbindən mümkün olmadığı yerdə-bazarlara xidmət etmək hüququ üçün hakimiyyət orqanları tərəfindən auksionların təşkili. Hərracın qalibi büdcəyə ən çox pul məbləği verməyi öhdəsinə götürən şəxs və ya şirkət olacaq.

Məsələn, yaşayış fondunun saxlanılması və təmiri hüququ üçün hərracın təşkili mümkündür (ilk belə hərrac 1996-cı ildə Sankt-Peterburqda keçirilmişdi), istilik şəbəkələrinin saxlanılması hüququ və s.