Mühasibatlığın əsl məqsədi nədir?
Niyə mühasibatlığın əsl məqsədi şirkətlərin mövcud resurslarını və aktivlərini qorumaq, artırmaq və onlardan səmərəli istifadəni təmin etməkdir?
Maliyyə ilə bağlı gərgin vəziyyət o zaman baş verir ki, xərclər gəlirləri üstələyir. Əgər mühasibatlıq dəqiq və hərtərəfli qeydlər aparırsa, onların əsasında hesabatlar tərtib olunursa və rəhbərliyə düzgün məlumat təqdim olunursa, belədə düzgün planlaşdırmanın həyata keçirilməsi və şirkətin ödəmə qabiliyyətinin və ümumi maliyyə sabitliyinin təmin edilməsi mümkün olur.
“Mühasib” sözü bizə alman dilindən (almanca “Buchhalter”, “Buch” – kitab, “Halter” – mühafizə edən, qoruyan) gəlib. Yəni, o, qeydlərin aparıldığı kitabı qoruyub saxlayandır.
Mühasib bu kitablara nə yazır? O, müəssisənin əldə etdiyi hər bir şeyin qeydiyyatını aparır. Müəssisə isə istehsal üçün və öz məhsulu və ya xidmətinin irəli aparılmasında istifadə olunan aktivləri əldə edir.
Elə buradan mühasibatlığın əsl məqsədi ortaya çıxır: şirkətlərin mövcud resurslarını və aktivlərini qorumaq, artırmaq və onlardan səmərəli istfadəni təmin etmək. Mühasib bunu hər bir resurs və ya aktiv vahidini, şirkətə gəlir şəklində daxil olduğu andan, şirkətdən xərclər şəklində ayrıldığı anadək, izləmək və nəzarət etməklə edir.
Şirkətin ödəmə qabiliyyəti – mühasibatlığın başlıca qayğılarından biridir və maliyyənin müdrik idarə olunması və şirkətin genişləndirilməsi ilə təmin edilir.
Satınalmanın müdrik və qənaətcil üsulları, aydın və hərtərəfli qeydlər şirkətin ödəmə qabiliyyətini artırır. Bu da mühasibatlığın məsuliyyət dairəsinə daxildir. Şirkət tərəfindən əldə edilən bütün resurslar və aktivlərə qayğı göstərilməsi də tamamilə mühasibatlığın üzərinə düşür.
İşçiyə ezamiyyə normasından artıq verilən məbləğlərin sosial sığorta, işsizlikdən sığorta və icbari tibbi sığortaya cəlb olunması barədə:
Vergi ödəyicisinin vergi öhdəlikləri siyahıya alınmış əmlakın satışından sonra yerinə yetirilməmiş qaldıqda, başqa ad altında fəaliyyət göstərən, lakin məhkəmənin qərarı əsasında həmin vergi ödəyicisinə məxsus olması müəyyən edilən və Vergi Məcəlləsində müəyyən edilmiş qaydada siyahıya alınma tətbiq edildiyi gündən əvvəlki 3 illik dövr ərzində aparılmış əməliyyatda onun aktivlərini almış şəxs, aldığı aktivlərin dəyərindən bu cür aktivlərə görə ödədiyi hər hansı məbləğlər çıxılandan sonra qalan məbləğdə vergi ödəyicisinin öhdəlikləri üzrə birgə məsuliyyət daşıyır.
Ötən il “İşsizlikdən sığorta haqqında” Qanuna edilən dəyişikliklə işsizlikdən sığorta ödənişinin verilməsi qaydaları sadələşdirilib və sığorta məbləğinə artım edilib. Yeni qaydalara əsasən, işəgötürənin ləğvi və ştatın ixtisarı nəticəsində işdən azad olunan şəxslərlə yanaşı, müddətli əmək müqaviləsinin bitməsi nəticəsində işsiz qalan şəxslərin də işsizlikdən sığorta ödənişi almaq hüququ yarana bilər. Bu yenilik işsiz şəxslərin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsinə və işsizlikdən sığorta ödənişlərinin əhatə dairəsinin genişləndirilməsinə yönəlib. Tətbiq edilən yeni qaydalar əsasında Dövlət Məşğulluq Agentliyi 2021-ci ilin 6 ayı ərzində 1570 nəfərə işsizlikdən sığorta ödənişi təyin edib ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 3,1 dəfə çoxdur.