Oxunma sayı: 150. 787
12 Noy 2021

Avans ödənişi zamanı ƏDV məbləği ödənilməzsə, cərimə tətbiq edilirmi?

by | posted in: Xəbər | 0

Bir çox mühasibləri maraqlandıran suallardan biri – qabaqcadan avans olaraq banka daxil olmuş ƏDV-siz məbləğin ƏDV öhdəliyini yaradıb-yaratmamasıdır. Digər bir sual isə avans ödənişi zamanı ƏDV məbləği ödənilmədikdə, cərimənin tətbiq olunub-olunmaması ilə bağlıdır. Mövzunu iqtisadçı ekspert Mahmud Abasquliyev misallarla şərh edib.

“MM” şirkəti 30.04.2021-ci il tarixdə 10.000 AZN dəyərində məbləği mal alışı üçün qabaqcadan “RR” MMC-nin bank hesabına avans olaraq ödəyir. Ancaq “MM” şirkəti əsas məbləğlə yanaşı ƏDV-ni (10000*18%=1800 AZN) “RR” MMC-nin Depozit hesabına ödəmir. “RR” MMC tərəfindən malların “MM” şirkətinə təhvil verilməsi 30.10.2021-ci ildə nəzərdə tutulub. Sual meydana çıxır: Bu halda “MM” şirkətini maliyyə sanksiyası gözləyirmi və ƏDV-siz daxil olmuş məbləğə görə “RR”MMC-nin ƏDV öhdəliyi yaranırmı?

Öncəliklə onu deyim ki, malların (iş və ya xidmətlərin) dəyəri malların təqdim edildiyi vaxtadək ödənildiyi halda malların (iş və xidmətlərin) təqdim edilməsinədək ƏDV məbləğinin əsas məbləğdən gec ödənilməsinə görə maliyyə sanksiyası nəzərdə tutulmamışdır. Vergi Məcəlləsinin 58.6-cı maddəsinə əsasən, bu Məcəllənin 175.1.3-cü maddəsinə müvafiq olaraq Məcəllənin 175.8-ci maddəsində göstərilən vergi ödəyicisi tərəfindən təqdim edilmiş malların (iş və xidmətlərin) dəyəri ödənilən gündən gec ƏDV məbləğinin ödənilməsinə görə vergi ödəyicisinə vaxtında ödənilməmiş ƏDV məbləğinin 50 faizi miqdarında maliyyə sanksiyası tətbiq edilir.

Buna əsasən, alınmış avansa görə vergi ödəyicisi tərəfindən mallar (iş və xidmətlər) təqdim edildikdən sonra həmin malların (iş və xidmətlərin) dəyəri ödənilən gündən gec ƏDV məbləğinin ödənilməsinə görə vergi ödəyicisinə Vergi Məcəlləsinin 58.6-cı maddəsinə əsasən, vaxtında ödənilməmiş ƏDV məbləğinin 50 faizi miqdarında maliyyə sanksiyası tətbiq edilir.

Yuxarıda qeyd olunan nümunə üzərindən yanaşsaq, “MM” şirkəti tərəfindən qabaqcadan avans olaraq ödənilən ƏDV-siz məbləğə görə maliyyə sanksiyası yaranmayacaqdır. Ancaq malların təqdim edildiyi gün ƏDV məbləğini ödəmədiyi halda artıq “MM” şirkətinə Vergi Məcəlləsinin 58.6 maddəsinə əsasən ƏDV məbləğinin 50 faizi miqdarında maliyyə sanksiyası tətbiq ediləcəkdir.

Qabaqcadan avans olaraq banka daxil olmuş ƏDV-siz məbləğin ƏDV öhdəliyini yaradıb-yaratmaması məsələsinə gəlincə isə, bir cox vergi ödəyicisi və mühasiblər qabaqcadan avans olaraq banka daxil olmuş ƏDV-siz məbləğin ƏDV öhdəliyini yaratdığını düşünürlər. Səbəb olaraq da Vergi Məcəlləsinin 166.6-cı maddəsini istinad gətirirlər. Vergi Məcəlləsində hər bir fəslin qanunvericilik üzrə öz tələbi var. Avans məsələsinə keçmədən öncə Vergi Məcəlləsində Əlavə Dəyər Vergisi fəslinin bəzi maddələrinin anlayışlarına nəzər yetirək. Vergi Məcəlləsinin 153-cü və 159-cu maddələri ona istinad edir ki, ƏDV öhdəliyinin yaranması üçün malların və ya idxalın təqdim edilməsi əsas şərtdir. Vergi Məcəlləsinin 166-cı maddəsi ƏDV məqsədləri üçün vergitutma əməliyyatın vaxtını müəyyənləşdirir. Məcəllənin 166.7-ci maddəsinin məqsədləri üçün ödəmə dedikdə, təqdim edilmiş malların (işlərin, xidmətlərin) ƏDV-siz dəyərinin ödənilməsi nəzərdə tutulur.

Məcəllənin 166.6-cı maddəsinə ödəmə malların (işlərin, xidmətlərin) təqdim edilməsinədək həyata keçirildikdə, vergi tutulan əməliyyatın vaxtı ödəmənin həyata keçirildiyi vaxt sayılır. Bu maddədə ödəmə dedikdə yalnız ƏDV məbləğindən bəhs edilir. Bu halda Vergi Məcəlləsinin 153-cü və 159-cu maddələrinin müddəaları yerinə yetirilmədiyindən Vergi Məcəlləsinin 166.7-ci maddəsinin Məcəllənin 166.6-cı maddəsindən heç bir aslılığı yoxdur. Məcəllənin 166.7-ci maddəsi o vaxt hüquqi qüvvəyə malik olur ki, təqdim edilmiş malın ƏDV-siz dəyəri ödənilsin. Bu zaman ƏDV öhdəliyi yaranır. Vergi Məcəlləsinin 166.7-ci maddəsini məcəllənin 166.6-cı maddəsi ilə o zaman əlaqələndirmək olar ki, təqdim edilmiş malların (işlərin, xidmətlərin) yox, təqdim edilməli olan malların, xidmətlərin dəyəri ödənilmiş sayılsın. Burdan aydın olur ki, Vergi Məcəlləsinin 166.6-cı maddəsinə əsasən ƏDV nəzərə alınmadan, mal və xidmət təqdim edilmədən qabaqcadan avans olaraq ƏDV-siz məbləğ (ƏDV ödənilmədən) ödənilərsə, həmin məbləğ ƏDV məqsədləri üçün vergitutma obyekti sayıla bilməz.

Yuxarıda qeyd olunan nümunə üzərindən yanaşsaq, Vergi Məcəlləsinin 166.6-cı maddəsinə əsasən, “RR” MMC-nin bank hesabına qabaqcadan avans olaraq 10.000 AZN və depozit hesabına 1800 manat ƏDV məbləği daxil olsa idi, bu zaman “RR” MMC-nin 1800 manat ƏDV öhdəliyi yaranacaqdı.

Əgər təqdim edilməli mallara və ya xidmətlərə görə ƏDV nəzərə alınmadan “RR”MMC-nin bank hesabına qabaqcadan avans olaraq 10.000 AZN (ƏDV məbləği ödənilmir) daxil olsa, o zaman mal və xidmət təqdim edilmədiyi üçün Vergi Məcəlləsinin 153-cü , 159-cu , 166.7-cı maddələrinə uyğun olaraq ƏDV öhdəliyi yaranmır və ƏDV nəzərə alınmadan (ƏDV ödənilmədən) avans olaraq banka ödənilmiş məbləğ ƏDV məqsədləri üçün vergi tutulan əməliyyatların vaxtı sayılmır.

Mənbə: vergiler.az

Bax:

11 Noy 2021

Ağıllı mühasibatlıq – firmaların müvəffəqiyyətinin sirri (I hissə)

by | posted in: Xəbər | 0

Mühasiblərin keyfiyyətli xidmətlərinin zəruriliyi

Bu gün istənilən bir təşkilatın hesabatlılıq olmadan  mövcudluğunu hətta təsəvvür belə etmək olmaz. İstisnasız olaraq bütün proseslər kağız və rəqəmsal daşıyıcıda qeyd tələb edir. Bu, xüsusilə hər bir müəssisənin maliyyə komponentinə aiddir. Mühasibat uçotu, məhz onun üçün məsuliyyət daşıyır. Onun köməyi ilə şirkətdə müəyyən mənbələrin mövcudluğuna və lazımi sənədlərdə, xüsusən xərc və gəlirlərin davamlı olaraq təyin edilməsinə nəzarət edilir.

Müəssisədə mühasibat uçotunun düzgün təmin edilməsi hər bir rəhbərin prioritet vəzifəsi olmalıdır. Firmanın işinin aşağıdakı sahələrini təmin edən bu funksionallıqdır:
  • əməkdaşların əməkhaqlarının hesablanması;
  • vergilərin ödənilməsinin həyata keçirilməsi;
  • bank strukturları ilə əməkdaşlıq;
  • əsas vəsaitlərin mövcudluğunu təmin etmək;
  • maliyyə nəticələrinin yekunlaşdırılması və b.

II hissəyə nəzər yetirin

11 Noy 2021

Biznes barədə maraqlı faktlar (III hissə)

by | posted in: Xəbər | 0

Biznes barədə maraqlı faktlar (III hissə)

I hissəyə nəzər yetirin

  • Satılan hər bir cüt ayaqqabı üçün hansı ayaqqabı şirkəti yoxsul ailələrdən olan uşaqlara daha bir cüt hədiyyə verir?

Amerikalı sahibkar Bleyk Maykoski, Argentinada istirahətdə olarkən, yoxsul ailələrdən olan bir çox uşaqların küçədə ayaqyalın gəzməsi ilə qarşılaşmışdı. Bu fakt ona yeni bir layihə üçün bir ideya vermişdi: növbəti bir xeyriyyə fondu yaratmaq əvəzinə o, “Toms Shoes” ayaqqabı istehsalı üzrə müəssisə təşkil etdi. Ayaqqabıların dizaynı üçün isə o, ənənəvi Latın-Amerikası tipində toxunmuş alparqat sandalını seçmişdi. 2006-cı ildə istehsal başlanandan “Toms” markası qaydalara ciddi şəkildə riayət edir: Satılan hər bir cüt ayaqqabıya görə, şirkət bütün dünya ürə yoxsul ailələrdən olan uşaqlara daha bir cüt ayaqqabı hədiyyə edir. Hələ 2012-ci ildəki vəziyyətə görə, 25 ölkədən olan milyondan çox uşaq hədiyyə kimi Toms ayaqqabıları almışdı.

  • “Apple” şirkəninin neçə qurucusu olub?

Məlumdur ki, Apple şirkətini Stiv Cobs və Stiv Voznyak təsis ediblər. Lakin 10 faiz paya malik Ronald Ueyn adında daha bir təsisçi də olubmuş, amma, o, öz payını Stiv Cobs və Stiv Voznyaka 800 dollara satıbmış.

  • Qardaşların mübahisəsi səbəbindən hansı iki idman ayaqqabıları şirkəti yaranıb?

1924-cü ildə Adolf və Rudolf Dassler qardaşları tez bir zamanda idman ayaqqabıları istehsalında dünya liderlərindən birinə çevrilən bir firmanı yaratmışdılar. Amma İkinci Dünya müharibəsindən sonra onların arasında mübahisə yaranmış və nəticədə şirkət iki yerə bölünmüşdü. Adolf öz şirkətinin adını “Adidas” (Adi Dasslerdən), Rudolf isə – “RuDa” (Rudi Dasslerdən) adlandırmışdı, bir qədər sonra isə o, şirkətinin adını “Puma” olaraq dəyişdirmişdi. Bu şirkətlərin yerləşdiyi alman şəhərciyi bu günə kimi iki yerə bölünüb, sakinləri də bir-birlərini heç sevmirlər.

  • Hansı məşhur kosmetoloq Ryazanda özünün ilk mağazasını açıb?

“Max Factor” – dünyaca məşgur kosmetika şirkətini 1877-ci ildə Polşada anadan olmuş Maksimilian Faktoroviç təsis edib. O vaxt Polşa Rusiya imperiyasının bir hissəsi hesab olunurdu. O, özünün ilk mağazasını Ryazan şəhərində açmışdı, tədricən çar ailəsinin tədarükçüsü statusuna yiyələnmişdi, 1904-cü ildə isə ABŞ-a mühacirət etmişdi.

11 Noy 2021

Vergitutma məqsədləri üçün birgə fəaliyyət iştirakçılarının gəlirinin və əmlakının bölüşdürülməsi

by | posted in: Xəbər | 0

Kameral vergi yoxlaması, Kameral vergi yoxlamasının müddəti, Xronometraj metodu ilə müşahidə, qaimə-fakturanın gec göndərilməsi, Vergi sanksiyası gəlirləri, Vergi Məcəlləsinin 159.5-ci maddəsi, cari vergi arayışı, Cari vergilərin hesablanması haqqında Arayış,Hüquqi şəxs yaratmadan birgə sahibkarlıq faəliyyəti ilə məşğul olan hüquqi şəxslərin birgə sahibkarlıq fəaliyyəti nəticəsində əldə etdiyi gəlirləri və birgə faəliyyətdən vergi tutulan əmlakı onların birgə sahibkarlıq fəaliyyətindəki (birgə fəaliyyətindəki) payına mütənasib surətdə bölüşdürülür. Bu barədə Vergi və Dövlət Qulluğu üzrə Tədris Mərkəzinin rəhbəri Təhməz Qaçayev bildirib ki, birgə sahibkarlıq faəliyyətindən gəlirin bölüşdürülməsi Vergi Məcəlləsinin 137-ci maddəsi ilə tənzimlənir: “Hüquqi şəxs yaratmadan birgə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər, həmin fəaliyyətdən əldə etdikləri birgə gəliri (bu fəaliyyətlə bağlı birgə xərci çıxmaqla) hesabladıqdan sonra, birgə sahibkarlıq fəaliyyətlərinə dair razılığa uyğun olaraq vergiyə cəlb edilən gəliri bu fəaliyyətin iştirakçıları arasında bölürlər.

Misal 1: “A” MMC, “B” MMC və “C” MMC hüquqi şəxs yaratmadan birgə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğuldurlar. “A” MMC-nin birgə sahibkarlıq faəliyyətində payı 50 faiz, “B” MMC-nin 30 faiz, “C” MMC-nin isə 20 faiz olduğunu qeyd edək. Şəxslərin vergi ili ərzində birgə sahibkarlıq fəaliyyətindən əldə etdikləri ümumi gəliri 300 000 manat, Vergi Məcəlləsinə müvafiq surətdə gəlirdən çıxılmasına yol verilən xərcləri isə 160 000 manat olmuşdir. Hər bir şəxsin birgə sahibkarlıq faəliyyətindən ödəməli olduğu mənfəət vergisinin məbləğini müəyyən edək:

İlk növbədə birgə sahibkarlıq faəliyyətindən vergi məbləği müəyyən edilməlidir: (300 000-160 000)*20%=28 000 manat

Daha sonra isə hər bir şəxs payına mütənasib surətdə vergi məbləğini büdcəyə hesablamalıdır.

Nəticədə, “A” MMC (50 faiz paya malik olduğu üçün 28 000*50%) 14 000 manat, “B” MMC (30 faiz paya malik olduğu üçün 28 000 * 30%) 8400 manat, “C” MMC isə (20 faiz paya malik olduğu üçün 28 000*20%) 5600 manat mənfəət vergisini büdəcəyə ödəməlidir.

Diqqət edilməli olan məqamlardan biri də, hüquqi şəxs yaratmadan birgə fəaliyyətlə məşğul olan müəssisələrin birgə fəaliyyətdən əldə etdikləri əmlakın bölüşdürülməsidir. Belə ki, Vergi Məcəlləsinin 197.2-ci maddəsinə əsasən, vergitutma obyekti olan və müəssisələr tərəfindən hüquqi şəxs yaratmadan birgə fəaliyyət aparmaq üçün birləşdirilən əsas vəsaitlərin dəyəri, bu əsas vəsaitləri birləşdirən birgə fəaliyyət iştirakçıları tərəfindən vergiyə cəlb edilməsi məqsədləri üçün bəyannaməyə daxil olunur. Birgə fəaliyyət nəticəsində yaradılmış (alınmış) əsas vəsaitlərin dəyəri isə birgə fəaliyyətin iştirakçıları tərəfindən müqavilə üzrə mülkiyyətdə müəyyən olunmuş pay haqqına müvafiq olaraq bəyannaməyə daxil edilir.

Misal 2 : Hüquqi şəxs yaratmadan birgə faəliyyətlə məşğul olan “A” MMC və “B” MMC bu fəaliyyətin həyata keçiriməsi üçün əsas vəsait daxil etmişlər. “A” MMC tərəfindən daxil edilən əsas vəsaitlərin orta illik qalıq dəyəri 200 000 manat, “B” MMC tərəfindən daxil edilən əsas vəsaitlərin orta illik qalıq dəyəri isə 300 000 manat olmuşdur. Bu halda hər biri ayrılıqda öz qoyduqları əmlakın dəyəri həddində əmlak verigisi ödəməlidirlər,yəni “A” MMC (200 000*1%) 2 000 manat, “B” MMC isə (300 000*1 %) 3 000 manat.

Yuxarıdakı misala uyğun olaraq nəzərə alaq ki, “A” MMC birgə faəliyyətdə 40 faiz paya, “B” MMC isə 60 faiz paya malikdirlər. Bu halda isə birgə fəaliyyət nəticəsində əldə edilmiş əsas vəsaitlərə görə əmlak vergisi onların birgə fəaliyyətdə payına mütanasib surətdə bölüşdürüləcək. Fərz edək ki, birgə faəliyyət nəticəsində əldə edilmiş əsas vəsaitlərin orta illik qalıq dəyəri 600 000 manat olmuşdur. Bu halda “A” MMC öz payına uyğun olaraq (600 000*40%) 240 000 manatlıq əsas vəsaitə görə 2400 manat ( 240 000 1%) əmlak vergisi ödəməli, “B” MMC isə (600 000 60%) 360 000 manatlıq əsas vəsaitə görə 3600 manat (360 000*1%) əmlak vergisi ödəməlidir.

Mənbə: vergiler.az

Bax:

1 … 798 799 800 801 802 803 804 … 2. 691