Blog Full

Qanunvericilikdə edilmiş dəyişikliyə əsasən, 2026-cı il mayın 1-dən əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinətlər, dəfn üçün birdəfəlik ödənişlər, eləcə də məcburi dövlət sosial sığortası üzrə digər ödəmələrin proaktiv qaydada həyata keçirilməsinə başlanılıb. Artıq əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinətlərin hesablanması qaydası da dəyişib. Bunun üçün işçinin tibb müəssisəsinə müraciət etməsi kifayətdir. Xəstəlik barədə arayış elektron qaydada ƏMAS-a ötürüləcək, Dövlət Sosial Müdafiə Fondu isə həmin məlumatları proaktiv qaydada əldə edərək onun əsasında işçiyə ödənişləri təmin edəcək. Artıq kağız daşıyıcılara, insan resursları sektorunun əməkdaşlarının müdaxiləsinə və s. ehtiyac qalmayacaq.

Onu da deyək ki, yeniliklərdən biri də əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirmiş şəxslərə ödəniləcək müavinətlərlə bağlıdır. Artıq həmin ödənişlər ümumi vəsaitlərdən deyil, məhz işəgötürənlərin işçi üçün ödədiyi vəsaitlər hesabına ödəniləcək. Müavinətin hesablanması qaydası da dəyişib.

Yenilikləri iqtisadçı ekspert Anar Bayramov şərh edir.

“Məcburi dövlət sosial sığortası üzrə ödəmələrin və əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirmiş sığortaolunanlara sığortaedənin vəsaiti hesabına ödənilən müavinətin təyin edilməsi, hesablanması və ödənilməsi Qaydası”nın 2.7-ci bəndinə əsasən, əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinət əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirildiyi aydan әvvәlki ardıcıl 4 rüb üzrә sığortaolunan üçün ödәnilmiş (hәmin dövr üçün hesablanmış) mәcburi dövlәt sosial sığorta haqqının 4 misli (qazanc) əsasında hesablanır.

Göründüyü kimi, əvvəlki redaksiyadan fərqli olaraq, artıq hesablamanın bazası işçinin son 12 aylıq gəliri deyil, əvvəlki ardıcıl 4 rüb üzrə ödənilmiş sosial sığorta haqqıdır. Әvvəlki və yeni yanaşmanın müqayisəsini misallarla izah edək.

Misal 1

İşçi 2025-ci ilin dekabr ayında əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirmişdirsə, əvvəlki qaydaya əsasən, onun 2024-cü ilin dekabr – 2025-ci ilin noyabr ayları üzrə (son 12 ay) gəlirləri əsas götürülürdü. Yeni qaydaya əsasən, məsələn, işçi 2026-cı ilin dekabr ayında əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirərsə, həmin tarixdən əvvəlki ardıcıl 4 rüb üzrə məlumatlar əsas götürüləcək (müvafiq olaraq, 2025-ci ilin IV rübü və 2026-cı ilin I, II və III rübləri).

Bəs niyә son 12 ayın gәlirlәri deyil, ardıcıl 4 rüb üzrә mәlumatlar әsas götürüldü? Çünki işçi rübün 2-ci və ya 3-cü ayında xəstələndikdə işəgötürən həmin rüb üzrə hesabatları növbəti dövrdə təqdim edirdi. Bu halda DSMF-yə işçinin gəlirləri barədə əlavə arayış təqdim olunmalı idi. Proaktiv sistemin tətbiqi zamanı isə işəgötürəndən əlavə sənəd tələb edilməsi avtomatlaşdırılmış mexanizmə mane olurdu. Dövlət orqanı əvvəlki ardıcıl 4 rüb üzrə sosial sığorta məlumatlarını sistem üzərindən avtomatik əldə etmək imkanına malikdir. Bu da proaktiv təyinatın tam avtomatlaşdırılmasına şərait yaradır.

Gəlir yox, ödənilən sosial sığorta haqqı

Yeni yanaşmada əsas fərq ondan ibarətdir ki, artıq işçinin faktiki gəliri deyil, onun üçün ödənilmiş məcburi dövlət sosial sığorta haqqı nəzərə alınır.

Bu dəyişiklik iki məqsədə xidmət edir:

– proaktiv mexanizmin sadәlәşdirilmәsi;
– sui-istifadә hallarının qarşısının alınması.

Misal 2

Әvvəlki qaydada müavinət 20.000 manatlıq gəlir bazası əsasında hesablana bilərdi. Yeni qaydaya əsasən isə hesablamanın bazası məhz işçiyə görə ödənilmiş sosial sığorta haqqının 4 mislidir. Tutaq ki, işəgötürən bir şəxs üçün ayda 1.000 manat məcburi dövlət sosial sığorta haqqı ödəyib. O zaman hesablama belə olacaq:

1.000 x 4 = 4.000 manat.

Qeyd edək ki, hər bir işçi “myGov” portalında aylar üzrə gəlirlərini və həmin gəlirlər üzrə hesablanmış məcburi dövlət sosial sığorta haqqını görə bilər. Nümunə üçün aşağıdakı cədvələ baxaq.

Cədvəldən də göründüyü kimi, aylıq əməkhaqqı məbləği 500 manat olan işçi üzrə hesablanmış məcburi dövlət sosial sığorta haqqı 125 manat təşkil edir:

500 x 25% = 125 manat.

Cədvəldə fevral–iyun, sentyabr–dekabr aylarında gəlir 500 manat, hesablanmış sosial sığorta haqqı isə 125 manat göstərilib. İyul və avqust aylarında isə gəlir, müvafiq olaraq, 512,56 manat və 513,49 manat olub. Buna uyğun olaraq, sosial sığorta haqqı 128,14 manat və 128,37 manat təşkil edib. Bu fərqlilik həmin aylarda əməkhaqqı fondunda (məzuniyyət ödənişi və ya digər ödənişlər səbəbilə) dəyişiklik olması ilə bağlıdır.

Beləliklə, sistemdə görünən “Hesablanmış” məbləğ işçi üzrə həmin ay üçün məcburi dövlət sosial sığorta haqqının məbləğini əks etdirir və yeni qaydaya əsasən, əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinətin hesablanmasında məhz bu göstəricilər baza rolunu oynayır.

Sosial sığorta faizləri və istisna hallar

Әksər hallarda (dövlət və özəl sektorda) muzdlu işçilər üzrə məcburi dövlət sosial sığorta haqqının ümumi dərəcəsi 25 faiz təşkil edir (müəyyən hissəsi işçi, müəyyən hissəsi işəgötürən tərəfindən ödənilir). Bəzi hallarda isə bu faiz nisbətləri fərqli (məsələn, 22% və 3% və ya 10% və 15%) ola bilər.

İndi isə istisnalara diqqət yetirmək lazımdır. İlk olaraq, texnologiyalar parkı rezidentləri ilə bağlı istisnanı qeyd edək. “Sosial sığorta haqqında” Qanuna əsasən, texnologiyalar parkının rezidentləri (o cümlədən proqram təminatının hazırlanması və sistem inteqrasiyası fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər) üzrə müəyyən güzəştlər tətbiq edilir. Bu halda, işçinin faktiki əməkhaqqı, məsələn, 4.000 manat olsa belə, sosial sığorta haqqı minimum aylıq əməkhaqqının dörd misli məbləğindən hesablanması üçün müraciət edilə bilər. Minimum əməkhaqqı 400 manat olduğu üçün 400 x 4 = 1.600 manat baza götürüləcək.

Bu halda, sosial sığorta həmin baza əsasında hesablanır və nəticədə işçi əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirdikdə faktiki gəlirinə nisbətən daha aşağı məbləğdə müavinət əldə edə bilər.

Həyatın yığım sığortasının müavinət məbləğinə təsiri

Әgər işçinin gəlirinin bir hissəsi həyatın yığım sığortası mexanizmi çərçivəsində sığorta şirkətinə yönəldilirsə, sosial sığorta hesablamasının bazası dəyişə və bu da müavinət məbləğinin azalmasına səbəb ola bilər.

1 yanvar 2026-cı ildən tətbiq edilən dəyişikliyə əsasən, işçinin aylıq gəliri 8.000 manatdan çox olduqda fərqli hesablamalar həyata keçirilir. “Sosial sığorta haqqında” Qanunun 14.4-cü maddəsinə əsasən, neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan və qeyri-dövlət sektoruna aid edilən işəgötürənlərdə çalışan sığortaolunanlar üzrə aylıq gəlirin 8.000 manatdan çox olan hissəsinə tətbiq edilən sosial sığorta dərəcələri azaldılıb:

– 8.000 manatdan çox olan hissә üzrә işçi tәrәfindәn 10%,
– işәgötürәn tәrәfindәn isә 15% әvәzinә 11% hesablanır.

Beləliklə, 8.000 manatdan artıq hissə üzrə ümumi sosial sığorta yükü 25% deyil, 21% təşkil edir. Bu dəyişiklik də gələcəkdə müavinətlərin hesablanmasına təsir göstərə bilər, çünki artıq ödənilən sosial sığorta haqqı baza rolunu oynayır.

Müavinətin hesablanması qaydası

“Məcburi dövlət sosial sığortası üzrə ödəmələrin və əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirmiş işçilərə sığortaedənin vəsaiti hesabına ödənilən müavinətin təyin edilməsi, hesablanması və ödənilməsi Qaydası”nın 2.8-ci bəndinə əsasən, əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinətin məbləği aşağıdakı düsturla hesablanır:

MM = TGS × OQM

burada:

MM – əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirilməsinə görə müavinətin məbləği;
TGS – əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirildiyi dövrdəki təqvim günlərinin sayı;
OQM – bir təqvim gününə düşən orta qazancın məbləği.

Bir tәqvim gününә düşәn orta qazanc necә hesablanır?

OQM = ÜQM / BTG

burada:

ÜQM – əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirildiyi aydan əvvəlki ardıcıl 4 rüb ərzində sığortaolunanın ümumi qazancının məbləği;
BTG – həmin 4 rüb üzrə bölən təqvim günlərinin sayı.

Bölən təqvim günlərinin sayında azalma ola bilər. Bu halda, aşağıdakı düstur tətbiq edilir:

BTG = ÜTG − ÇTG

burada:

ÜTG – əmək qabiliyyətinin müvəqqəti itirildiyi aydan əvvəlki ardıcıl 4 rüb üzrə cəmi təqvim günlərinin sayı;
ÇTG – Qaydanın 2.13-cü bəndində göstərilən və hesablamadan çıxılan günlərin sayı.

Mənbə: vergiler.az

İşçi vəfat etdikdə əmək müqaviləsinə xitam verilməsi

Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 74-cü maddəsi tərəflərin iradəsindən asılı olmayaraq  əmək müqaviləsini ləğvi hallarının əsalarını şərh edir. Bu maddə əsasında əmək müqaviləsinin ləğvi işçi və işəgötürənin təşəbbüsü ilə deyil, məcburi qaydada, aşağıdakı hallarda baş verir:

• əmək münasibətlərinin ləğvinə səbəb olan üçüncü şəxslərin hərəkətlərinin nəticələri (məsələn, məhkəmənin yaxud hökumət orqanlarının qərarı)
• fövqəladə halların nəticələri (işçinin ölümü, fəlakətlər, hərbi əməliyyatlar və s.).

İşçi vəfat etdikdə əmək müqaviləsinə xitam verilir. Əmək müqaviləsinə xitam verilməsi ölüm haqqında şəhadətnamə və ya vətəndaşın ölmüş, ya da itkin düşmüş elan edilməsi haqqında məhkəmənin qərarı əsasında həyata keçirilir. Belə sənəd olmadıqda işçinin ölümü ilə əlaqədar əmək müqaviləsinə xitam verilməsinin rəsmiləşdirilməsi mümkün deyil.

Sənədləşmə

Əmək müqaviləsinə xitam verilməsi işəgötürən tərəfindən müvafiq əmrlə rəsmiləşdirilir və ölüm haqqında şəhadətnamənin surəti əsas kimi əmrə tikilir.

İşçinin ölüm tarixi məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmədikdə, əmək müqaviləsinə xitam verildiyi tarix qərarın qanuni qüvvəyə mindiyi tarix, müəyyən edildikdə isə qərarın mətnində göstərilən ölüm tarixi hesab olunur. Hər halda, əmrin verilmə tarixi işəgötürənin məhkəmə qərarının təsdiq edilmiş surətini aldığı gün olacaq. İşçi istirahət günü  və ya məzuniyyətdə olarkən, yaxud da xəstəlik zamanı vəfat etmiş olarsa, əmək müqaviləsinə xitam verildiyi tarix də faktiki son iş günü deyil, ölüm tarixi hesab edilməlidir.

İşçi vəfat etdikdə əmək kitabçası əmək müqaviləsinə xitam verilməsi haqqında müvafiq qeyd edildikdən sonra onun qohumlarından birinə imzası qarşılığında verilir və ya qohumlarından birinin yazılı ərizəsi əsasında poçtla göndərilir. Əmək kitabçasını verməzdən əvvəl onun işəgötürən tərəfindən surətinin çıxarılması və arxivdə saxlanması məqsədəuyğundur.

İşçinin vəfatı ilə müqaviləyə xitam verildikdə ödənilən müavinət

İşçinin vəfatı ilə müqaviləyə xitam verildikdə onun vərəsələrinə orta aylıq əməkhaqqının ən azı 3 misli qədər dəfn üçün müavinət verilməlidir (ƏM maddə 77).

“Sosial Sığorta” haqqında Azərbaycan Respublikası Qanunun 15-ci maddəsinə əsasən, işçinin vəfatı ilə əlaqədar əmək müqaviləsinə xitam verilərkən birdəfəlik ödənilən məbləğlər məcburi dövlət sosial sığorta haqqı sosial sığorta haqqı hesablanmayan gəlir növlərinə aid edilir.

Vergi Məcəlləsinin 102.1.4-cü maddəsinə görə işçinin vəfatı ilə əlaqədar ödənilən təminatlar, habelə Azərbaycan Respublikasının qanunları və müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının qərarları əsasında dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına fərdi birdəfəlik ödəmələr və ya maddi yardımlar fiziki şəxslərin gəlir vergisindən azaddır.

Həmçinin, müqaviləyə xitam verilməsi haqqında əmrdə istifadə olunmamış illik əsas məzuniyyətlərin və uşaqları olan işçilərin əlavə məzuniyyət günlərinin sayı qeyd edilməlidir. İşçi vəfat etdikdə vərəsələrə istifadə edilməmiş illik əsas məzuniyyətə, habelə uşaqları olan işçilərə əlavə məzuniyyətə görə pul kompensasiyası ödənilir.

Dəfn üçün müavinətin hesablanması nümunəsi

Aylıq əməkhaqqı 1000 manat olan, 5 günlük iş rejimində işləyən işçi 01.09.20xx-cı il tarixində vəfat edir. Dəfn üçün müavinət aşağıdakı kimi hesablanacaq.

İyul ayı üçün əməkhaqqı – 1000 manat;

Avqust ayı üçün əməkhaqqı – 1000 manat;

20xx-cı ilin istehsalat təqviminə görə iyul ayında iş günlərinin sayı 21 gün, avqust aylarında iş günlərinin sayı 23 gün, sentyabr ayında iş günlərinin sayı 21 gündür. Beləliklə son iki ay üçün iş günlərinin cəmi 44 gün olacaq.

İki ay üçün əməkhaqqı 1000*2=2000 manatdır. Bir günə düşən orta əməkhaqqı 2000/44=45.46 manatdır.

Orta aylıq əməkhaqqı 45,46*21=954,66 manat, işçi vəfat etdikdə dəfn üçün müavinət isə 954,66*3=2863,98 manat olacaq.

İşçi 2 aydan az işlədikdə orta əmək haqqı faktik işlənmiş günlər ərzində qazandığı əməkhaqqını həmin günlərə bölməklə müəyyən edilmiş bir günlük əmək haqqı əsaında hesablanır.

Əgər hesablanmış bir günlük əməkhaqqı qismən ödənişli sosial məzuniyyətdə və işəgötürənin təşəbbüsü ilə ödənişsiz məzuniyyətdə olması, eləcə də işçinin təqsiri olmadan boşdayanma səbəblərindən işçinin sonuncu bir günlük əməkhaqqından az olarsa hesablama zamanı sonuncu bir günlük əməkhaqqı tətbiq edilir.

Müavinətin verilməsi

Qeyd edək ki, əmək pensiyaçıları vəfat etdikdə dəfn üçün verilən müavinətin məbləği əmək pensiyasının minimum məbləğinin üç misli məbləğindədir. Əgər vəfat edən şəxs eyni anda həm sığortaolunan, həm də əmək pensiyaçısıdırsa, bu halda müavinətlərdən biri – məbləğcə daha çox olan ödənilməlidir.

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 1998-ci il 15 sentyabr tarixli 189 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Məcburi dövlət sosial sığortası üzrə ödəmələrin və əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirmiş işçilərə sığortaedənin vəsaiti hesabına ödənilən müavinətin hesablanması və ödənilməsi haqqında Əsasnamə”- nin 91-ci maddəsinə əsasən dəfn üçün müavinət vəfat edən şəxsin ailə üzvlərinə yaxud onu dəfn etməyi öhdəsinə götürən şəxslərə verilir.

İşçinin ailə üzvləri dedikdə:

• həyat yoldaşları;
• valideynlər;
• uşaqlar (övladlığa götürənlər və övladlığa götürülmüş uşaqlar) başa düşülür.

Qardaşlar və bacılar, babalar və nənələr, nəvələr, dayılar, əmilər  və s. də ailə üzvləri kimi tanınır.

İşçi vəfat etdikdə onu dəfn edən şəxsin müəyyən edilməsi müvafiq bələdiyyə tərəfindən verilmiş arayış əsasında müəyyən edilir.

Əmək müqaviləsinə xitamın rəsmiləşdirilməsi

Müəssisə və təşkilatlarda işçi və işçi arasında bağlanmış əmək müqaviləsinə xitam verilməsi işəgötürənin əmri ilə rəsmiləşdirilir. Əmrdə müqavilənin ləğv edilməsinin hüquqi əsasları, xitamın tarixi, işçiyə son haqq hesabın hesablanması və ödənilməsi mütləq öz əksini tapmalıdır. Əmək müqaviləsinə xitam verildiyi gün işçinin son iş günü hesab olunur və əmək qanunvericiliyinə uyğun olaraq ona aşağıdakı sənədlər təqdim edilir (AR Əmək Məcəlləsi 83):

• işdən çıxma barədə əmrin surəti;
• əmək kitabçası ƏM-nin 7-ci maddəsinin 2-1-ci hissəsi ilə müəyyən edildiyi hallarda);
• hesablanmış son haqq-hesab.

Əmək müqaviləsinin xitamı zamanı, 7-ci maddənin 2-1-ci hissəsi ilə müəyyən edildiyi hallarda, əmək müqaviləsinin ləğvi səbəbi haqqında əmək kitabçasında uyğun qeydlər aparılmalı, əgər hansısa səbəbdən kitabçanı vermək mümkün olmazsa, işçiyə onu götürməyin zəruriliyi barədə məlumat verilməli yaxud poçtla göndərmək üçün razılıq alınmalıdır. Qalan digər halllarda xitam haqqında məlumatlar elektron informasiya sistemində qeydə alınır.

İşdən çıxarılma ilə əlaqədar işçiyə ödənilməli olan bütün məbləğlər işdən çıxarıldığı gün ödənilir. “Bütün ödənişlər” dedikdə aşağıdakılar nəzərdə tutulur:

• xitam tarixinə qədər faktiki işlənmiş günlər üçün əməkhaqqı;
• istifadə edilməmiş məzuniyyətə görə pul kompensasiyası;
• qanunda və yerli normativ hüquqi aktlarda nəzərdə tutulmuş işdənçıxarma müavinəti ödənilir.

Əmək müqaviləsinə xitam verildiyi tarixədək faktiki işlənmiş günlər üçün əməkhaqqı müqavilənin ləğv edilmə əsaslarından asılı olmayaraq ödənilir.

Faktiki işlənmiş günlər üçün əməkhaqqı

Faktiki işlədiyi günlərə görə əməkhaqqının hesablanması qaydasına aşağıdakı nümunədə baxaq:

İstifadə edilməmiş məzuniyyət üçün kompensasiya

Əmək müqaviləsinə xitam verilmə səbəbindən asılı olmayaraq işçiyə müvafiq iş ilində  istifadə olunmayan məzuniyyətə görə pul əvəzi, yəni kompensasiya verilməlidir. Kompensasiya yalnız istifadə olunmayan əsas məzuniyyətlər üçün ödənilir. Qanunvericiliyə uyğun olaraq:

• təhsil, yaradıcılıq;
• habelə, sosial məzuniyyətlər üçün kompensasiya ödənilmir.

İşçilərə təyin edilən kompensasiyaların hesablanması məzuniyyət vaxtından əvvəlki 12 ayın gəlirinə əsasən aparılır (AR ƏM, maddə 140).

Əmək məzuniyyətinin hesablanmasında olduğu kimi kompensasiyanın hesablanmasında da 12 təqvim ayının gəlirinin hesablanması zamanı qismən ödənişli sosial məzuniyyətdə və ya işçinin təşəbbüsü ilə olmayan ödənişsiz məzuniyyət olması, eləcə də işçinin təqsiri olmadan boşdayanma səbəblərindən işlənilməyən və ya tam işlənilməyən aylar yaxın tam işlənilən təqvim ayları ilə əvəz olunur.

Məzuniyyətə buraxılan işçinin işlədiyi müddət 12 aydan az olduqda, əməkhaqqının hesablanması üçün onun faktiki işdə olduğu aylar əsas götürülür.

Əsas məzuniyyətə görə hesablanan kompensasiyadan bütün icbari ödəmələrin (gəlir vergisi, məcburi dövlət sosial ayırması, icbari tibbi sığorta) tutulması təmin edilməlidir.

İşçilərə təyin edilən kompensasiyalar qanunvericiliyə uyğun olaraq əmsallaşdırılıb ödənilməlidir.

Xitam prosesində ödənilən müavinətlər

İşdən çıxarılma müavinətinin ödənilməsi həm qanunla, həm də tərəflərin razılığı ilə və ya təşkilatın yerli normativ hüquqi aktı ilə təmin edilə bilər. Xüsusilə, say və ya ştatın ixtisarına, hərbi xidmətə çağırışa, əmək qabiliyyətinin itirilməsi ilə əlaqədar əmək müqaviləsinə xitam verilməsi zamanı müavinətin verilməsi məcburidir. Qanunvericilikdə işçilərin, ştatların ixtisar edildiyi hallarda işçiyə  işdənçıxarma müavinəti aşağıdakı məbləğdə ödənilir:

• bir ilədək iş stajı – orta aylıq qazanc məbləğində;
• bir ildən 5 ilədək iş stajı – orta aylıq əməkhaqqının 1,4 mislindən az olmayaraq;
• iş stajı 5 ildən 10 ilədək – orta aylıq əməkhaqqının 1,7 mislindən az olmayaraq;
• 10 ildən artıq iş stajı – orta aylıq əməkhaqqının azı iki misli.

Orta əməkhaqqının azı 2 misli qədər müavinətlər aşağıdakı hallarda ödənilir:

• əmək şəraitinin şərtləri dəyişdikdə;
• işçi hərbi xidmətə çağırıldıqda;
• əmək qabiliyyətinin itirilməsi halında.

Müavinətin orta əməkhaqqının azı 3 misli qədər ödənilmə halları:

• işçinin vəfat etməsi;
• mülkiyyətçinin dəyişilməsi.

Əmək müqaviləsinə xitam verilərkən ödənilən müavinətlər gəlir vergisindən azaddır (AR Vergi Məcəlləsi, maddə 102.1.4 ).

İşçilərin sayının azaldılması, ştatların ixtisarı, habelə işçinin vəfatı zamanı verilən dəfn üçün müavinətlər sosial sığorta haqqından azaddır (AR “Sosial sığorta haqqında qanun”, maddə 15).