Blog Full

Vergi ödəyicilərinə göstərilən elektron xidmətlərin təkmilləşdirilməsi istiqamətində aparılan işlər çərçivəsində əməkhaqqı kalkulyatoru yenilənərək istifadəyə verilib. Yenilənmiş kalkulyator əməkhaqqının bruto və xalis məbləğinin, həmçinin qüvvədə olan qanunvericiliyə uyğun olaraq vergi və sosial ödənişlərin avtomatik və dəqiq hesablanmasını təmin edir. Bu alət işəgötürənlər və mühasiblər üçün hesablamaların operativ və düzgün aparılmasına, eləcə də vaxt itkisinin minimuma endirilməsinə şərait yaradır.

Təqdim olunan xidmət əməkhaqqı ilə bağlı hesablamalarda şəffaflığın artırılmasına və istifadəçi rahatlığının təmin edilməsinə xidmət edir.

Kalkulyatordan istifadə etmək üçün aşağıdakı keçidə daxil ola bilərsiniz:

https://www.taxes.gov.az/az/page/emekhaqqindan-tutulmalarin-hesablanmasi

Mənbə: vergiler.az

Ədalətli, şəffaf və dayanıqlı vergi sisteminin bərqərar olması ölkəmizdə vergi inzibatçılığının yeni inkişaf magistralının əsas istiqamətlərini təşkil edir.

Azərbaycanda ötən il 88 sahibkar Vergi ombudsmanına müraciət edib

Şəffaflıq və etimad vergi ödəyiciləri ilə münasibətlərin təməlidir və bu etimad olmadan dayanıqlı vergi sistemi qurmaq mümkün deyil. Bu prinsiplərin vergi sistemində daha geniş tətbiqi üçün müxtəlif addımlar atılır.

Bu istiqamətdə vergi ödəyicilərinə göstərilən xidmətlərin keyfiyyəti daim təkmilləşdirilir, vergi inzibatçılığında müasir texnologiyaların tətbiqi genişləndirilir və elektron xidmətlərin sayı artırılır. Elektron bəyannamələrin təqdim edilməsi, onlayn nəzarət mexanizmləri və rəqəmsal həllər vergi sistemində proseslərin daha şəffaf və operativ həyata keçirilməsinə imkan yaradır. Eyni zamanda, sahibkarlarla açıq dialoqun qurulması, maarifləndirmə tədbirlərinin keçirilməsi və qanunvericiliyin sadələşdirilməsi vergi mədəniyyətinin yüksəldilməsinə xidmət edir. Bütün bu tədbirlər nəticə etibarilə vergi ödəyicilərinin biznes mühitinə etimadını gücləndirir, könüllü vergi ödənişlərinin artmasına və ölkə iqtisadiyyatının davamlı inkişafına töhfə verir. 2025-ci ilin nəticələrinə görə, vergi öhdəliklərinə könüllü əməletmə göstəricisi 92,6 faiz təşkil edir. 2019-cu illə müqayisədə bu göstərici mütləq ifadədə 2,1 dəfə artıb.

Vergi ombudsmanı institutu – etimad platforması

Bu dinamikanı davamlı olaraq təmin etmək üçün vergi ödəyicilərinin hüquq və mənafelərinin qorunması mexanizmlərinin gücləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Vergi sistemi ilə vergi ödəyiciləri arasında qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi, yaranan mübahisələrin operativ və ədalətli şəkildə həll olunması üçün institusional mexanizmlərin mühüm rolu var. Bu baxımdan bir sıra ölkələrin təcrübəsində tətbiq olunan vergi ombudsmanı institutu vergi ödəyicilərinin hüquqlarının müdafiəsi, onların müraciətlərinin obyektiv araşdırılması və vergi inzibatçılığı ilə bağlı problemlərin aradan qaldırılması baxımından müsbət nəticələrlə səciyyələnir.

Azərbaycanda vergi ombudsmanı institutu 2019-cu ildə yaradılıb. 2023-cü ildə isə Vergi ombudsmanı xidməti baş idarəsi yaradılıb. Vergi ombudsmanının əsas vəzifələri vergi ödəyicilərinin hüquqlarının qorunması istiqamətində preventiv tədbirlərin görülməsi, vergi ödəyicilərinin hüquqlarının pozulması hallarının aşkarlanması, əlverişli biznes mühitinin yaradılması istiqamətində təkliflərin hazırlanması və vergi proseslərinin səmərəli təşkilinə dair tövsiyələrin verilməsidir. Bundan başqa, vergi ödəyiciləri ilə mütəmadi görüşlərin, sorğuların keçirilməsi və müraciətlərin təhlil edilməsi də vergi ombudsmanının əsas vəzifələrinə aiddir. Görülən işlərin effektivliyini təmin etmək üçün nəzarət mexanizmi də mövcuddur. Bu xüsusda, ombudsmana ünvanlanmış müraciətlərin icrasına nəzarət, iş proseslərinin keyfiyyətinin monitorinqi, keyfiyyətin monitorinqi nəticəsində fəaliyyətin daha səmərəli və vergi ödəyicilərinin hüquqlarının qorunması istiqamətində təşkilinə dair təkliflər və ya tövsiyələrin hazırlanması həyata keçirilir. Sahibkarların üzləşdiyi məsələləri dinləmək və irəli sürdükləri təkliflərlə tanış olmaq üçün vergi ödəyiciləri ilə sistemli görüşlər keçirilir. İndiyədək müxtəlif regionlarda, o cümlədən Sumqayıt, Lənkəran, Gəncə, Bakı, Naxçıvan, Ordubad, Şəmkir, Zaqatala, Göyçay və Yevlax şəhərlərində belə görüşlər təşkil edilib.

Vergi ödəyiciləri ombudsmana elektron formada da müraciət edə bilərlər. Bunun üçün Dövlət Vergi Xidmətinin saytında müvafiq bölmə fəaliyyət göstərir. https://www.taxes.gov.az/az/page/dovlet-vergi-xidmetine-muraciet

Vergi ombudsmanı xidməti baş idarəsi tərəfindən mütəmadi olaraq qiymətləndirmə və təhlillərin nəticələrinəsasən vergi ödəyicilərinin şikayətlərinə səbəb olan əsas amillər müəyyən edilir. Aparılan araşdırmalar üzrə müraciətlərin formalaşmasına təsir edən problemlər müvafiq qruplaşdırılır. Vergi ödəyicilərinin hüquq və qanuni mənafelərinin qorunması məqsədilə Dövlət Vergi Xidmətində həyata keçirilən iş prosesləri üzrə ayrıca təhlillər aparılır və həmin proseslərin icra keyfiyyətinin monitorinqi həyata keçirilir. Bu monitorinq və təhlillərin nəticəsi olaraq mövcud çatışmazlıqların aradan qaldırılması və vergi ödəyiciləri ilə münasibətlərin daha da təkmilləşdirilməsi istiqamətində bir sıra təklif və tövsiyələr hazırlanaraq Dövlət Vergi Xidmətinin aidiyyəti struktur bölmələrinə təqdim edilir.

Əvvəlki ildən araşdırılması davam edən 4 müraciət də nəzərə alınmaqla, 2025-ci il ərzində ümumilikdə 179 müraciət üzrə araşdırma aparılıb. Araşdırmaların nəticələrinə əsasən 100 müraciət üzrə əlavə tövsiyələrin verilməsinə ehtiyac müəyyən edilməyib. Belə ki, həmin müraciətlərdən 72-si üzrə hər hansı hüquq pozuntusu halı aşkar edilməyib, 16 müraciət üzrə müraciətə səbəb olan hal araşdırma müddətində aradan qaldırılıb, 12 müraciət üzrə isə əsasnamə ilə səlahiyyətlərə aid olmadığından müraciət edən şəxslərə müvafiq izahat verilib.

Bununla yanaşı, aparılmış araşdırmalar nəticəsində 76 müraciət üzrə vergi ödəyicilərinin hüquqlarının pozulması halları müəyyən edilib və bu halların aradan qaldırılması məqsədilə aidiyyəti struktur bölmələrə müvafiq tövsiyələr göndərilib. Araşdırma müddətində müraciətə səbəb olan hal aradan qalxan 16 müraciət də nəzərə alınmaqla 73 müraciət üzrə vergi ödəyicilərinin pozulmuş hüquqlarının bərpası təmin edilib. Hesabat dövrünün sonuna isə 3 müraciət üzrə araşdırma prosesi davam etdirilib.

Vergi ombudsmanı institutunun fəliyyəti vergi sistemində şəffaflığın və ədalət prinsiplərinin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir. Eyni zamanda, bu fəaliyyət vergi ödəyiciləri ilə dövlət arasında qarşılıqlı etimadın gücləndirilməsinə, onların hüquq və qanuni mənafelərinin daha effektiv qorunmasına, eləcə də vergi inzibatçılığının keyfiyyətinin yüksəldilməsinə mühüm töhfə verir. Beləliklə, vergi ödəyiciləri ilə proaktiv ünsiyyət, könüllü əməletmənin təşviqi və dövlət–biznes münasibətlərində yeni keyfiyyət mərhələsi DVX-nin gələcək yolunu müəyyən edir. Bu yol strateji hədəflərə fokuslanan və vergi sisteminə etimad yaradan bir vergi idarəçiliyi modelinə aparır.

Mənbə: vergiler.az

Əmək Məcəlləsində son dəyişikliyə qədər, bu Məcəllənin 108-ci maddəsinin birinci hissəsinə əsasən, Məcəllənin 91, 92 və 93-cü maddələrində nəzərdə tutulmuş hallar istisna olunmaqla, qalan iş yerlərində səsvermə, bu Məcəllənin 105-ci maddəsində göstərilən iş günü hesab edilməyən bayram günləri və Ümumxalq Hüzn Günü qabağı iş gününün müddəti həftəlik iş günlərinin sayından asılı olmayaraq bir saat qısaldılırdı.

Maddədə qeyd edilən “göstərilən iş günü hesab edilməyən bayram günləri və ümumxalq hüzn günü qabağı iş gününün müddəti” ifadəsi bəzi həmkarlarımız tərəfindən fərqli yanaşmalara səbəb olurdu.

Misal

2025-ci ildə Azərbaycan xalqının Milli Qurtuluş Günü (15 iyun) bazar gününə təsadüf edirdi. Bəzi həmkarlar hesab edirdilər ki, beş günlük iş rejimində 15 iyun 2025-ci il tarixindən öncəki iş günü cümə günü olan 13 iyun 2025-ci il tarixidir və bu səbəbdən də həmin gün iş vaxtının müddəti bir saat qısaldılmalıdır. Təbii ki, bu cür yanaşma düzgün hesab edilə bilməzdi.

Dövlət orqanlarına daxil olan sorğuların xüsusi çəkisi nəzərə alınaraq, Əmək Məcəlləsinin 108-ci maddəsində “günü qabağı” sözlərinin “günündən bilavasitə əvvəl gələn” sözləri ilə əvəz edilməsi qərara alındı.

Misal

8 mart tarixi (Beynəlxalq Qadınlar Günü) bazar gününə təsadüf edir. Beş günlük iş rejimində 8 mart tarixli bayram günündən bilavasitə əvvəl gələn iş günü mövcud olmayacaq. Çünki 7 mart tarixi şənbə gününə təsadüf etdiyindən həmin tarix iş günü hesab edilmir.

Həmkarlarımıza bildirmək istəyirik ki, Əmək Məcəlləsinin 108-ci maddəsi ilə tənzimlənən iş günü hesab edilməyən bayram günləri və Ümumxalq Hüzn Günündən bilavasitə əvvəl gələn iş gününün müddətinin bir saat qısaldılmasının tabeldə qeydiyyatına xüsusi diqqət yetirsinlər. Təcrübədə Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidməti tərəfindən iş gününün müddətinin bir saat qısaldılmaması hallarında inzibati cərimələrin tətbiq edilməsi hallarına rast gəlinir.

Mənbə: vergiler.az

Әmək Məcəlləsinin 6-cı maddəsinin “ç” bəndində edilmiş dəyişiklik mahiyyət etibarilə qanunvericilikdə mövcud olan boşluğun aradan qaldırılmasına yönəlib. Lakin bu dəyişiklik bəzi mütəxəssislər tərəfindən yanlış anlaşılır. Bəs yeni dəyişiklik əcnəbi işçilərlə bağlı nələri nəzərdə tutur? 

Suallara iqtisadçı ekspert Anar Bayramov aydınlıq gətirir. 

Dəyişikliyə qədər Әmək Məcəlləsinin 6-cı maddəsinin “ç” bəndinə əsasən, xarici ölkənin hüquqi şəxsi ilə həmin ölkədə əmək müqaviləsi bağlamış və əmək funksiyasını Azərbaycan Respublikasında fəaliyyət göstərən müəssisədə (filialda, nümayəndəlikdə) yerinə yetirən əcnəbilərə Әmək Məcəlləsi şamil edilmirdi.

Әmək Məcəlləsində edilmiş son dəyişikliklə həmin maddənin “ç” bəndindən “fəaliyyət göstərən müəssisədə (filialda, nümayəndəlikdə)” sözləri çıxarılıb. Bunun əsas səbəbi həmin ifadənin əcnəbi işçilərlə bağlı yanlış hüquqi yönləndirməyə səbəb olması idi. Belə ki, xarici ölkənin hüquqi şəxsi ilə əmək müqaviləsi bağlamış əcnəbi şəxsin əmək funksiyasını Azərbaycan Respublikasında filialda və ya nümayəndəlikdə deyil, hər hansı digər işəgötürənin yanında yerinə yetirməsi mümkündür.

Misal 1

Ukraynada qeydiyyatdan keçmiş və informasiya texnologiyaları sahəsində fəaliyyət göstərən şirkətin nümayəndəsi tərəfdaşlıq etdiyi Azərbaycan şirkətində əmək funksiyasını yerinə yetirir. Həmin şəxs xarici ölkənin hüquqi şəxsi ilə əmək müqaviləsi bağladığı üçün onun Azərbaycan Respublikasında çalışdığı dövrdə Əmək Məcəlləsi ona şamil edilmir.

Maddəyə edilmiş dəyişiklikdə əsas məqsəd ondan ibarətdir ki, xarici ölkənin hüquqi şəxsi ilə həmin ölkədə əmək müqaviləsi bağlamış əcnəbi şəxs əmək funksiyasını Azərbaycan Respublikasında hansı işəgötürəndə yerinə yetirməsindən asılı olmayaraq, Әmək Məcəlləsinin tətbiq dairəsindən kənarda qalır.

Bununla belə, işəgötürən Miqrasiya Məcəlləsinin tələblərinə riayət etməklə əcnəbi işçi ilə birbaşa əmək müqaviləsi bağladığı halda, həmin əcnəbi işçiyə Әmək Məcəlləsi tam şəkildə şamil edilir. Yəni son dəyişiklik ölkəmizdəki işəgötürənlərlə əmək müqaviləsi bağlayan əcnəbi işçilərin hüquqi statusuna heç bir təsir göstərmir.

Әmək Məcəlləsinin 47-ci – “Müddətli əmək müqaviləsi bağlanan hallar” adlı maddəsinə əlavə edilmiş ikinci hal əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslərlə bağlanılan əmək müqaviləsi ilə bağlıdır. Belə ki, Әmək Məcəlləsinin 47-ci maddəsinə əlavə edilmiş “h” bəndinə əsasən, əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər iş icazəsi əsasında Azərbaycan Respublikasının ərazisində haqqı ödənilən əmək fəaliyyətinə cəlb olunduqda müddətli əmək müqaviləsi bağlanılmasına icazə verilir.

Maddə ilə bağlı vacib olan məqamlara aydınlıq gətirək.

Birinci məqam ondan ibarətdir ki, Miqrasiya Məcəlləsinin tələblərinə uyğun olaraq, bəzi şəxslərin əmək fəaliyyətinə cəlb edilməsi zamanı iş icazəsinin olması mütləqdir. Öncəliklə bildirək ki, Miqrasiya Məcəlləsinə əsasən, iş icazəsi dedikdə, Azərbaycan Respublikasının ərazisində haqqı ödənilən əmək fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün əcnəbilərə və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş qaydada verilən icazə başa düşülür. Amma bəzi şəxslər üçün istisnalar da mövcuddur.

Misal 2

İşəgötürən Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı ilə nikahda olan (bu şərtlə ki, həmin vətəndaş Azərbaycan Respublikasının ərazisində yaşayış yeri üzrə qeydiyyatda olsun) əcnəbi şəxslə əmək müqaviləsi imzalayır. Miqrasiya Məcəlləsinin 64-cü maddəsinə əsasən, həmin əcnəbi şəxs üçün iş icazəsi tələb olunmadığı üçün onunla əmək müqaviləsi müddətsiz də bağlanıla bilər.

İkinci məqam odur ki, iş icazəsi tələb olunan əcnəbi işçi ilə əmək müqaviləsi bağlandıqda, əmək müqaviləsinin müddətinin iş icazəsinin müddəti qədər olmasına yol verilir. Miqrasiya Məcəlləsinin 69.1-ci maddəsinə əsasən, iş icazəsi 1 il müddətinə, əmək müqaviləsinin 1 ildən az müddətə bağlanılması nəzərdə tutulduqda isə həmin müddətə verilir. İş icazəsinin müddəti, bu Məcəllənin 69.1-1-ci maddəsi nəzərə alınmaqla, hər dəfə 1 ildən çox olmamaq şərti ilə uzadıla bilər.

Qeyd edək ki, Miqrasiya Məcəlləsinin 69-1.1-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərində əmək fəaliyyətinə cəlb edilənlərə münasibətdə iş icazəsinin müddəti hər dəfə 2 ildən çox olmamaq şərti ilə uzadıla bilər.

Misal 3

İşəgötürən iş icazəsi tələb olunan əcnəbi işçi ilə əmək müqaviləsi imzalayarkən onunla bağlanılan əmək müqaviləsinin müddətini 1 il müddətinə müəyyən etməlidir.

Bir məsələni də qeyd edək ki, İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 578.1-ci maddəsinə əsasən, işəgötürən tərəfindən Miqrasiya Məcəlləsinin tələbləri pozulmaqla iş icazəsi alınmadan əcnəbinin və ya vətəndaşlığı olmayan şəxsin işə cəlb edilməsinə görə vəzifəli şəxslər 3.000-4.000 manat, hüquqi şəxslər 15.000-20.000 manat məbləğində cərimə edilir.

Mənbə: vergiler.az