Blog Full

Məzuniyyəti planlaşdırmağınızdan asılı olaraq, hesablanmış məzuniyyət haqqı bəzən çox, bəzən isə az ola bilər. Əmək qanunvericiliyi üzrə ekspert Nüsrət Xəlilov məzuniyyətin fərqli vəziyyətlərdə götürülməsinin məzuniyyət haqqının artması və ya azalmasına necə təsir göstərdiyini izah edir.

Məzuniyyəti planlaşdırdığınız zaman onun hansı tarixlərdə sizə görə daha sərfəli hesab edilə biləcəyini bilməlisiniz. Bunu iki şəkildə sərfəli hesab etmək olar. Birincisi, bəzi şəxslər məzuniyyət haqqının daha çox olmasını, bǝzi şəxslər isə məzuniyyət günlərinin daha çox olmasını sərfəli hesab edir.

Əvvəlcə qeyd edək ki, Əmək Məcəlləsində məzuniyyətin başlanmasının və ya bitməsinin qeyri-iş günlərinə düşməsini məhdudlaşdıran hər hansı bir norma müəyyən edilməyib. Bu baxımdan, işçinin ərizəsi əsasında məzuniyyətin ilk və son günü qeyri-iş günü ola bilər. Məzuniyyətin qeyri-iş günündən başlaması həftəsonu günləri işçinin onsuz da istirahət günləri olduğundan məntiqli hesab edilməsə də qanunvericilik bunu qadağan etmədiyi üçün tətbiq edilə bilən haldır. Məzuniyyətin son gününün qeyri-iş gününə düşməsi halında isə işçinin işə başlama tarixi qeyri-iş günündən sonrakı ilk iş günü olacaq. Məzuniyyət günləri təqvim günləri üzrə verildiyi üçün başlama və bitmə tarixlərinin hansı vaxta düşməsi ilə bağlı hər hansı qadağa müəyyən edilməyib. Qeyd edilənlərə əsasən, fərqli nüanslara nəzər yetirək.

– Məzuniyyət gününün az istifadə edilməsi üçün

Əgər az məzuniyyət günlərindən istifadə edərək, çox istirahət etmək istəyiriksə, bu halda məzuniyyəti həftənin ilk günündən həftənin sonuna kimi götürmək lazımdır. Bu zaman həftəsonları məzuniyyət gününə daxil olmasa da siz 5 günlük məzuniyyət dövründə 9 gün istirahət etmək şansı əldə edəcəksiniz. Eyni zamanda bir məsələni də qeyd edək ki, Əmək Məcəlləsinin 114-cü maddəsinə əsasən, əmək məzuniyyəti dövrünə təsadüf edən iş günü hesab olunmayan bayram günləri məzuniyyətin təqvim günlərina daxil edilmir və ödənilmir. Buna görə də əgər siz az məzuniyyət günü ilə daha çox dincəlmək istəyirsinizsə, bu zaman məzuniyyətinizi bayram günləri daha çox olan aylara, yəni yanvar və mart aylarına sala bilərsiniz. Belə olan halda məzuniyyətin müddəti bayram günlərinə təsadüf edən məzuniyyət günləri qədər uzanacaq.

– Məzuniyyət haqqının çox olması üçün

Məzuniyyət götürərkən məzuniyyət haqqının çox olması üçün məzuniyyəti istirahət günlərinə salmaq lazımdır. Yəni məzuniyyəti həftənin son günündən və ya istirahət günündən başlayaraq götürmək və məzuniyyətin bitmə vaxtının da həftənin əvvəlinə düşməyini planlaşdırmaq lazımdır. Çalışmaq lazımdır ki, məzuniyyət günlərinə uyğun olaraq həftəsonları da məzuniyyət günlərinə daxil olsun. Bu halda məzuniyyət günləri təqvim günlərinə əsasən hesablandığı üçün istirahət günlərinə görə də ödəniş hesablanacaq. Amma bu halda daha çox məzuniyyət günündən istifadə edəcəksiniz.

– Bayram günlərinin az, iş günlərinin çox olmasına diqqət edilməsi

Məzuniyyət zamanı çox vacib məqamlardan biri də məzuniyyət götürülən ayda bayram günlərinin az, iş günlərinin çox olmasına diqqət edilməsidir. İşçinin maaşı aylar üzrə eynidir, amma aylardakı iş günlərinə görə fərqlidir. İş günlərinin bəzi aylarda çox və az olması səbəbindən bir iş gününə düşən əməkhaqqı müvafiq olaraq çox və az ola bilər.

Misal 1

İşçi sabit olaraq aylıq 1.500 manat əməkhaqqı alır. Müqayisə üçün mart və avqust ayları üzrə məzuniyyət zamanı iş günlərinə düşən əməkhaqqı məbləğinə diqqət edək.
2021-ci ilin istehsalat təqviminə əsasən, mart ayında 17, avqust ayında isə 22 iş günü var. 1.500 manatlıq əməkhaqqı ilə mart ayında hər iş gününə 88.24 manat əməkhaqqı düşürsə, avqust ayında bu rəqəm 68.18 manat olur:

1.500 : 17 = 88.24 manat;

1.500 : 22 = 68.18 manat.

İşçi məzuniyyətə çıxmayıb işlədiyi halda iş gününə düşən əməkhaqqı dəyişsə də nəticədə yekun əməkhaqqı eyni olur. İşçinin orta aylıq əməkhaqqının da 1.500 manat olduğunu düşünsək, bir günə düşən orta məzuniyyət haqqı 49.34 manat olacaq:

1500 : 30.4 = 49.34 manat.

Mənbə: vergiler.az

Vergi məqsədləri üçün gəlirdən çıxılmalar

Gəlir, onun əldə edilməsinə çəkilın xərclərin təsnif edilməsi məhsul, iş və xidmətlərin maya dəyərinə, bununla bağlı ehtiyatların müəyyən edilməsinə birbaşa təsir edir. Mühasibat uçotunun hesablar planının 202 saylı “İstehsalat məsrəfləri” hesabında qeydə alınan məlumatlar vergi və idarəetmə uçotu üçün əhəmiyyətlidir. Eyni zamanda vergi qanunvericiliyində müəyyən edilmiş gəlirdən çıxılan məbləğlərin məhdudlaşdırılması qaydalarını bilmək də vacibdir.

Mənfəət vergisi hesablanması zamanı gəlirdən çıxılan və çıxılmayan xərclərin müəyyən edilməsi Vergi Məcəlləsinin  X fəslinin uyğun maddələri ilə tənzimlənir.

Vergi uçotu  zamanı gəlirdən çıxılan xərclərin tərkibinin düzgün müəyyən edilməsi müvafiq normativ hüquqi aktlar əsasında müəyyən edilir.  Vergi məqsədləri üçün xərclərin təsnifatı, onların vergi uçotu, gəlirdən çıxılması və sair bu kimi hallarla bizim məqalələrdən geniş məlumat ala bilərsiniz.

Vergi Məcəlləsi gəlirdən xərclərin çıxılması zamanı bir sıra məhdudiyyətlər müəyyən edir.  Məsələn, təmir xərclərinin gəlirdən çıxılması zamanı bəzi məhdudlaşdırıcı hədlər müəyyən edilib. Faizlər üzrə gəlirdən çıxılmalar  üzrə məhdudlaşdırılmalar VM-in 110-cu maddəsi ilə tənzimlənir. Belə məhdudiyyətlər aşağıdakı hallarda tətbiq edilir:

• borclar xaricdən alındıqda;
• əməliyyatlar qarşılıqlı asılı şəxslər arasında aparıldıqda.

Məcəllənin 109-cu maddəsi isə gəlirdən çıxılmayan xərclərin tərkibini müəyyən edir. Amma, bu maddə bəzi bir sıra ödənişləri əhatə etmir, həmin hallar VM-in 119-cu maddəsi ilə tənzimlənir.

Gəlirdən çıxılan məbləğlər necə məhdudlaşdırılır

Məcəllənin 119-cu maddəsi gəlirdən çıxılan məbləğlərin məhdudlaşdırılması şərtlərini şərh edir. Bu şərtlərə görə istər AR, istərsə də başqa dövlətin ərazisində ödənilən mənfəət yaxud gəlirdən hesablanmış hər-hansı vergi gəlirdən çıxılmır.

Bundan başqa qanunvericiliklə müəyyən edilən qaydalara uyğun hesablanan aşağıdakı məbləğlər gəlirdən çıxılan kimi xarakterizə edilmir:

• faizlər;
• maliyyə sanksiyaları;
• inzibati cərimələr.

Gəlirdən çıxılan məbləğlərin məhdudlaşdırılması zamanı aşağıdakılar istisnadır:

• gəlirin əldə edilməsi ilə əlaqədar mülki hüquq müqavilələrə görə faiz və dəbbə pulu (cərimə);
• icranın gecikdirildikdə dəyən zərərin əvəzi kimi ödənilmiş cərimələr;
• digər analoji cərimələr.

Nümunə 1: Hüquqi şəxs 2020-ci il ərzində Azərbaycandakı fəaliyyətdən 10000, Rusiyadakı fəaliyyətdən 7500 manat mənfəət vergisi ödəmişdir. Həmin il Azərbaycanda əldə etdiyi gəlirləri 82000, bununla bağlı təsdiqedici sənədlərlə 43000 manat gəlirdən çıxılan xərcləri olmuşdur.

2020-ci il üçün mənfəət vergisi:  ( 82000 – 43000 ) * 20% = 7800

Nümunə 2: Fərdi sahibkar rezident şirkət ilə müqavilə bağlamış, həmin xidməti müqaviləyə görə dekabrın sonuna qədər 1 illik olan layihəni təhvil verməli idi. Lakin, razılaşdırılmış tarixə təhvil verə bilmədiyinə üçün cərimə hesablanmışdır. Həmin cərimə fərdi sahibkar tərəfindən gəlirdən çıxıla bilər.

Gəlirdən çıxılan məbləğlərin məhdudlaşdırılması haqqında danışarkən ƏDV ilə bağlı bir məqamı qeyd edək. Düzdür, yuxarıda qeyd etdiyimiz maddədə ƏDV yazılmasa da, yeni başlayan mühasiblər bunu qarışdırdıqları üçün, bildirək ki, siz ƏDV ödəyicisisinizsə qarşı tərəfə ödədiyiniz ƏDV-ni gəlirdən çıxmır, sadəcə əvəzləşdirirsiniz. ƏDV ödəyicisi olmadıqda əvəzləşdirə bilmədiyiniz ƏDV-ni gəlirdən çıxmaq olar.

Yol vergisi üzrə kameral məktublar digər vergi növlərinin subyektləri kimi yol vergisinin ödəyicilərinə də gələ bilər. Kamarel məktublar barədə muhasibat.az saytında kifayət qədər yazılıb. Məsələn, bu məqalə ümumiyyətlə kameral vergi yoxlamasına həsr olunub. Kameral və səyyar yoxlama arasındakı fərq haqqında buradan oxuya bilərsiniz. ƏDV bəyannaməsi üzrə kameral vergi yoxlaması zamanı mümkün uyğunsuzluq nümunələri, onların cavablandırılması  barədə də yazmışıq.

Kameral uyğunsuzluq məktubları ilə bağlı tövsiyələr isə vergi.az saytında geniş şərh olunub. Bu məqalə də yol vergisi üzrə kameral vergi məktubları, mümkün uyğunsuzluqlar, onların cavablandırılması barədədir.

Kameral vergi məktubları

Kameral məktub vergi ödəyiciləri tərəfindən təqdim edilmiş yol vergisi bəyannaməsi üzərində aparılan kameral yoxlama əsasında hazırlanır və ödəyiciyə göndərilir. Bu zaman aşağıdakı risk meyarları əsas götürülür:

• əvvəlki dövrlərin vergi bəyannamələrinin göstəriciləri ilə yoxlamaya təqdim edilmiş məlumatların müqayisə edilməsi;
• əgər dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsi təqdim edilərək məbləğlər azaldılma halları varsa, bu halların səbəblərini araşdırılması;
• yol vergisinə cəlb edilən müəyyən məhsullar, həm də aksizli mallar ( məsələn, avtomobil benzini) qrupuna aid olduğundan aksiz və yol vergisi bəyannamələri üzrə göstəricilərin üzləşdirilməsi.

Qeyd edək ki, kameral məktubun hazırlanması zamanı istifadə edilən risk meyarları bunlarla məhdudlaşmır, yoxlayıcı orqan qanun çərçivəsində onların tərkibini genişləndirə bilər.

Onu da deyək ki, kameral yoxlama prosesində hesabat dövründə vergitutma bazasına təsir edən vergi orqanında olan aşağıdakı məlumatlar da araşdırıla bilər:

• digər səlahiyyətli orqanların təqdim etdiyi məlumatlar;
• vergi orqanında olan mənbəyi məlum olan istənilən məlumat.

Kameral uyğunsuzluqlar

Yol vergisi üzrə kameral vergi yoxlaması zamanı aşkar edilən kameral uyğunsuzluqlar yuxarıda sadalanan risk meyarlarının mahiyyətindən doğur. Yol vergisi bəyannaməsi üzrə kameral vergi yoxlaması müvafiq vergi hesabatının təqdim edildiyi tarixdən 30 iş günü müddətində keçirilir. Əgər məlumatlarda səhv və kənarlaşmalar aşkar olunarsa vergi ödəyicisinə vergi bəyannaməsində dəyişiklik edilməsi və uyğunsuzluqların səbəblərini aydınlaşdırılması barədə kameral məktub göndərir. Yol vergisi bəyannaməyəsinə düzəlişlər dəqiqləşdirilmiş vergi bəyannaməsi təqdim etməklə həyata keçirilir. Dəqiqləşdirimiş hesabat və izahat 10 iş günü ərzində təqdim edilir (VM, maddə . 37.2-1).

Kameral məktubun cavablandırılması

Vergi ödəyicisi yol vergisi üzrə kameral uyğunsuzluq məktubu alıb. O, nə etməlidir? Hər hansı səhv aşkar edildikdə (istər kameral yoxlama zamanı, istərsə də sərbəst şəkildə, vergi ödəyicisinin özü tərəfindən)  “tapıldı – düzəldildi – əks olundu” prinsipi ilə dərhal hərəkət etmək lazımdır. Təşvişə düşmək lazım deyil, yadda saxlamaq lazımdır ki, heç nə etməyənlər səhv yol vermir.

İlk növbədə kameral məktubda vergi orqanının tələblərini doğuran səbəbləri araşdırmaq lazımdır. Aşağıdakıları buraya aid etmək olar:

• Azərbaycan Respublikasının mühasibat uçotu haqqında qanunvericiliyinin, normativ hüquqi aktların düzgün tətbiq olunmaması;
• uçot siyasətinin qeyri-düzgün tətbiqi;
• hesablamalar zamanı qeyri-dəqiqliklər;
• təsərrüfat fəaliyyəti faktlarının düzgün təsnif edilməməsi;
• maliyyə hesabatlarının imzalanma tarixinə mövcud məlumatlardan düzgün istifadə olunmaması;
• vəzifəli şəxslərinin məsuliyyətsiz hərəkətləri.

Uyğunsuzluğu yaradan ən xoşagəlməz səbəblər maliyyə sanksiyaları və cərimələrlə təhdid edən səhvlərdir. Buna daha çox hesablanmış vergi məbləğinin bilərəkdən yaxud bilməyərəkdən  yol vergisi bəyannaməsində az göstərilməsi zamanı rast gəlinir. Verginin azaldılması ilə bağlı maliyyə itkisindən necə qaçmaq olar? Gəlin fərqli hallarda düzəlişləri aparılması ardıcıllığına baxaq.

Bəyannamə son tarixdən əvvəl təqdim edildikdə

Yol vergisi məbləğinin az göstərilməsi zamanı maliyyə sanksiyasından qaçmaq üçün:

• yol vergisi bəyannaməsinin son təqdim edilmə tarixinədək dəqiqləşdirilmiş bəyannaməni təqdim edin;
• bu bəyannamə üzrə hesablanmış yol vergisi məbləğini vaxtında ödəyin.

Bu hala adətən kameral məktub gəlmədən, vergi ödəyicisinin özü tərəfindən səhvin aşkarlanması zamanı rast gəlinir.

Bəyannamənin son təqdim edilmə tarixi bitdikdə

Bu zaman iki hal ola bilər:

1. yol vergisi bəyannaməsinin son təqdim edilmə tarixi bitib, amma verginin ödəmə müddətinin sonuna hələ var;
2. yol vergisi bəyannaməsinin və vergi ödənişinin son tarixi bitib.

Birinci halda cərimədən qaçmaq üçün:

• vergi ödənişinin son müddətinədək dəqiqləşdirilmiş bəyannaməni təqdim edin;
• bu bəyannamə üzrə hesablanmış məbləği vaxtında təyinatı üzrə ödəyin.

İkinci halda maliyyə sanksiyasından qaçmaq üçün:

• azaldılan məbləğə üzrə cərimə faizini hesablayın;
• azaldılan məbləği və faizi ödəyin;
• dəqiqləşdirilmiş bəyannamə təqdim edin.

Yuxarıda sadaladığımız hallar uyğunsuzluğun vergi ödəyicisinin özü yaxud kameral məktubla müəyyən edilməsindən asılı olmayaraq müvafiq qaydada tətbiq edilə bilər.

Ümumiyyətlə, uyğunsuzluq məktublarındakı səbəblər  fərqli ola bilər, bir məqalədə onların hər birini əhatə etmək çətindir. Bizim saytın “Vergi” bölməsində müxtəlif vergi növləri üzrə kameral məktublar barədə tövsiyələri uyğun qaydada yol vergisinə də tətbiq edə bilərsiniz.

Satışdankənar xərclərin tərkibi

Gəlirdən çıxılan satışdankənar xərclər müəssisənin bilavasitə istehsal, satışla bağlı olmayan fəaliyyətinə çəkilən əsaslandırılmış məsrəflərdir, başqa sözlə əsas fəaliyyətlə əlaqədar olmayan gəlirdən çıxılan xərclərdir. Onların siyahısı məhdudlaşdırılmayıb, yəni vergi ödəyicisi bu siyahını məsrəflərin zəruriliyini, əsaslı olmasını nəzərə almaqla genişləndirə bilər. Aşağıdakıları nümunə kimi göstərmək olar:

• aktivlərin nizamnamə kapitalına maliyyə qoyuluşu (pay) kimi verilməsi;
• xarici valyuta öhdəlikləri və qiymətlilərin, xarici valyutanın manata olan rəsmi məzənnəsinin dəyişməsi ilə əlaqədar aparılmış yenidən qiymətləndirmə zamanı yaranmış mənfi məzənnə fərqi üzrə xərclər.
• valyutanın alış (satış) məzənnəsinin mərkəzi bankın valyuta alışı (satışı) üzrə hərracın keçirildiyi tarixə olan rəsmi məzənnəsindən kənarlaşmalar şəklində əmələ gəlmiş mənfi fərq;
• şübhəli və ümidsiz borcların silinməsinə görə ehtiyatların yaradılması üzrə məbləğlər;
• sökülmüş əmlakın demontajı, daşınması da daxil olmaqla, istismardan çıxarılmış əsas vəsaitlərin ləğv edilməsi üzrə xərclər;
• müvəqqəti dayandırılmış (konservasiya edilmiş) istehsal obyektlərinin (güclərinin) saxlanmasına çəkilən xərclər;
• məhkəmə xərcləri;
• ləğv edilmiş istehsalat sifarişləri, eləcə də məhsul verməyən istehsala çəkilmiş məsrəflər;
• tara ilə əməliyyatlar üzrə gəlirdən çıxılan satışdankənar xərclər;
• bank xidmətlərinin ödənişləri;
• müqavilələrin və borc öhdəliklərinin pozulmasına görə cərimə, peniya, dəbbə pulu, eləcə də dəymiş zərərin ödənilməsi üzrə xərclər.

Normalar çərçivəsində gəlirdən çıxılan xərclər

Bina tikintisi sektorunda fəaliyyət göstərən şəxslər, tikilən binadan dövlətə yaşayış, habelə qeyri-yaşayış sahəsi ayırarsa, həmin sahələr üzrə məsrəflər gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilir.

Vergi Məcəlləsinin 13.2.12-ci maddəsinə görə bina tikintisi sektorunda fəaliyyət göstərən şəxslərin tikilən binalardan  dövlətə ayrılmış yaşayış və qeyri-yaşayış sahələrinin təqdim edilməsi üzrə dövriyyələri vergiyə cəlb olunan gəlir hesab edilmir. Buna baxmayaraq, Məcəllənin 108-ci maddəsi bizə imkan verir ki, həmin sahələrə çəkilmiş xərcləri məhdudiyyət olmadan gəlirdən çıxa bilək.

AR ərazisində ezamiyyə vaxtı çəkilən xərclər, normalar çərçivəsində, gündəlik xərclər istisna olmaqla, gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilə bilər. Bu zaman xərclərin həqiqiliyini təsdiq edən sənədin olması zəruridir. Normalar Nazirlər Kabineti tərəfindən müəyyən edilir. Ezamiyyətdən qayıdan işçi mehmanxanada qaldığını təsdiq edən müvafiq sənədi təqdim etməzsə, 1 günlük ezamiyyə normasının mehmanxana xərclərinə aid olan hissəsinin 50 faizin gəlirdən çıxılan xərclər kimi uçota ala bilər.

Həmçinin, müvafiq qurumlar tərəfindən müəyyən edilən təbii itki normaları nəzərə alınmaqla:

• zayolmadan əmələ gələn itkilər;
• xarabolmalar;
• bu kimi digər əskikgəlmələr vergitutma məqsədləri üçün gəlirdən çıxılan satışdankənar xərc kimi nəzərə alına bilər.

Gəlirdən çıxılan icbari ödəmələr

Vergi qanunvericiliyinə əsasən yalnız gəlirin əldə edilməsilə əlaqədar olanlar deyil, eyni zamanda qanunla müəyyən edilmiş icbari ödənişlər də gəlirdən çıxılan xərclər kimi xarakterizə edilə  bilər. Belə icbari ödənişlərə:

• vergiləri;
• yığımları;
• rüsumları;
• əmək məcəlləsi ilə müəyyən olunan ödənişləri və s. nümunə göstərmək olar.

Bildiyimiz kimi, işçiyə əmək funksiyalarının icrası məqsədi ilə verilən əməkhaqqı ödənişləri gəlirdən çıxılan xərclər qrupuna aid edilir. Bu əməkhaqqı icbari ödənişdir, yəni gəlirin əldə edilməsindən asılı deyil. Ola bilər ki, işçinin əmək fəaliyyəti gəlir gətirməsin yaxud əməkhaqqı ödənişlərinin əhatə etdiyi hər hansı dövr ərzində gəlir əldə edilməsin (məsələn, məzuniyyətə görə orta əməkhaqqı ödənməsi), buna baxmayaraq əməkhaqqı məsrəfləri gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilir. Çünki, işçiyə əmək funksiyalarının icrası məqsədi ilə verilən əməkhaqqı qanunla müəyyən edilmiş icbari ödəniş formasıdır.

Amma, belə hal da ola bilər: işçi faktiki gəlirin əldə olunmasına öz töhfəsini verir, lakin  ona ödənilən əmək haqqı məbləğinin gəlirdən çıxılan xərclər kateqoriyasına aid edilməsinə icazə verilmir. Bu o zaman baş verir ki, işçi daha çox sosial xarakterli işlər icra etmiş olsun.

Nümunə 1: “A” MMC öz işçilərinin daha yaxşı çalışması,  daha çox gəlir gətirməsi məqsədi ilə müəssisəyə aşpaz işə götürür. Baxmayaraq ki, o bunu gəlirin əldə edilməsi məqsədi ilə edir, faktiki olaraq bu hadisədən sonra işçilərin faydalı iş əmsalı və nəticə etibarı ilə müəssisənin gəlirləri artır, həmin aşpazın əməkhaqqı gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilmir.

Yuxarıdakı misalda bir maraqlı məqam da odur ki, həmin aşpaza əməkhaqqı ödəmək qanunla müəyyən edilmiş icbari ödənişdir, buna baxmayaraq, həmin əməkhaqqı məbləği gəlirdən çıxılmır. Burada əsas mahiyyət odur ki, həmin ödəniş sosial xarakterli xərc hesab edilərək, gəlirdən çıxılmayan xərclərə aid edilir (VM, maddə 109). Bunun səbəbini belə də izah etmək olar:

• birincisi, aşpazın işə qəbulundan sonra gəlirin artması halı tam təsadüf yaxud başqa hallarla izah edilə bilər, burada birmənalı qənaətə gəlmək çətindir, bunun həmişə belə olacağına əminlik yoxdur.
• ikincisi, bu icbari ödəniş olsa da, əslində icbariliyini vergi ödəyicisi özü yaratmış olur.

Düzdür, sonuncu ifadə heç də bunun tam izahı deyil, lakin başa düşülsün deyə, belə izah etmək mümkündür. İcbariliyi vergi ödəyicisinin hərəkəti və ya hərəkətsizliyi ucbatından yaranmış bir sıra xərclər gəlirdən çıxılan xərclərə aid edilə bilər, bəziləri isə yox. Həmin an mahiyyət və formalaşma səbəbi önəm daşıyır. Bu məqamlar, həmçinin fərqli kateqoriyalı gəlirdən çıxılan satışdankənar xərclər digər məqalələrdə ətraflı şərh olunur. Həmçinin Accounting.Az konsaltinq şirkətinin təklif etdiyi vergi məsləhəti xidmətindən yararlana bilərsiniz.